Từ Gas Limit đến "Keyed Nonces", làm thế nào để hiểu chặng tiếp theo của khả năng mở rộng của Ethereum?

Một cách khách quan, trong thời gian qua, cảm nhận trực quan của nhiều người dùng về Ethereum thường không đến từ lộ trình hay các cuộc họp của nhà phát triển, mà đến từ những thao tác cụ thể trên chuỗi.

Ví dụ, trong hai năm gần đây, ai cũng có thể cảm nhận được rằng phí Gas cho các giao dịch chuyển tiền ngày càng thấp hơn, trải nghiệm về khả năng tương tác xuyên chuỗi cũng được cải thiện, v.v. Đây cũng là lý do tại sao việc mở rộng quy mô của Ethereum không chỉ đơn thuần là một cuộc cạnh tranh về hiệu suất – đối với người dùng thông thường, TPS cao hơn, block lớn hơn, kiến trúc nền tảng phức tạp hơn chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được chuyển hóa thành chi phí thấp hơn, thao tác mượt mà hơn và trải nghiệm ví an toàn hơn.

Và một loạt diễn biến mới gần đây của Ethereum đều đang chỉ ra rằng Ethereum đang cố gắng chuyển giao một cách có hệ thống sự phức tạp mà trước đây do ví, DApp, bộ chuyển tiếp bên thứ ba và chính người dùng đảm nhận lên tầng giao thức.

Trong số đó, có thể kể đến Keyed Nonces với sự tham gia của Vitalik, sự đồng thuận về hướng đi xoay quanh mức sàn 200 triệu Gas Limit trong bản nâng cấp Glamsterdam, cũng như hàng loạt các chi tiết nhỏ nhưng quan trọng trong lộ trình năm 2026 như trừu tượng hóa tài khoản gốc, khả năng tương tác xuyên L2 và tăng cường bảo mật L1.

1. Nâng Gas Limit lên 200 triệu?

Trước hết, hãy nhìn vào điều mà người dùng dễ cảm nhận nhất: Gas Limit.

Như chúng ta đã biết, trong mạng lưới Ethereum, mỗi giao dịch (dù là chuyển tiền hay tương tác hợp đồng) đều cần tiêu thụ một lượng Gas nhất định, và dung lượng Gas Limit của mỗi block Ethereum là cố định, tức là số chỗ có hạn: Càng nhiều chỗ, càng có thể chở được nhiều hành khách trong cùng một khoảng thời gian; chỗ càng khan hiếm, mọi người càng phải trả giá cao để giành một chỗ, phí Gas từ đó mà tăng lên.

Về mặt lý thuyết, việc mở rộng giới hạn Gas của block sẽ trực tiếp cải thiện đáng kể hiệu suất của mainnet Ethereum. Tuy nhiên, trước đây, Ethereum khá thận trọng và kiềm chế trong vấn đề này khi mà lộ trình L2 đang phát triển mạnh mẽ, phần lớn áp lực mở rộng được đẩy sang các giải pháp L2.

Nhìn vào đường cong mở rộng Gas Limit của Ethereum, chúng ta có thể thấy rằng kể từ tháng 9 năm 2019 khi Gas Limit lần đầu tiên vượt qua 10 triệu từ mức 8 triệu, cho đến nay, sau 7 năm, Gas Limit mới chỉ tăng từ 8 triệu lên 60 triệu, đặc biệt là vào năm 2025, tốc độ tăng mới thực sự được đẩy nhanh – từ 30 triệu lên 36 triệu vào tháng 2, lên 45 triệu vào tháng 7, và sau bản nâng cấp Fusaka vào tháng 12, nó đã được nâng lên 60 triệu.

Có thể nói, phần lớn việc mở rộng đã được hoàn thành trong năm 2025. Tất nhiên, như chúng ta đã đề cập trước đây, 2025 cũng là một năm vô cùng quan trọng trong lịch sử phát triển của Ethereum. Chỉ riêng bản nâng cấp Fusaka diễn ra 7 tháng sau bản nâng cấp Pectra vào tháng 5 đã chứng minh rằng EF, sau những thay đổi lớn về mặt lãnh đạo, vẫn có khả năng thúc đẩy các cập nhật quan trọng, đồng thời đánh dấu Ethereum chính thức bước vào nhịp độ phát triển tăng tốc với hai lần hard fork mỗi năm (bài viết liên quan: Ethereum 2026: Giải mã lộ trình giao thức mới nhất của EF, chính thức bước vào kỷ nguyên nâng cấp kỹ thuật?).

Nguồn: Etherscan

Theo báo cáo tổng kết Soldøgn Interop do Ethereum Foundation công bố vào ngày 2 tháng 5, hơn 100 nhà đóng góp cốt lõi của Ethereum đã tham gia một cuộc họp về khả năng tương tác xoay quanh bản nâng cấp Glamsterdam tại quần đảo Svalbard, Na Uy. Trọng tâm là thúc đẩy triển khai đa máy khách, thử nghiệm và đồng bộ hóa tham số cho Glamsterdam. Kết thúc cuộc họp, các nhà phát triển đã đạt được sự đồng thuận về hướng đi xung quanh mức Gas Limit 200 triệu sau Glamsterdam.

Điều này có nghĩa là, nếu quy trình tiếp theo diễn ra suôn sẻ, dung lượng thực thi của L1 Ethereum dự kiến có thể tăng từ mức Gas Limit khoảng 60 triệu hiện tại lên mức 200 triệu. Trong một khung thời gian dài hơn, thái độ thảo luận công khai của hệ sinh thái Ethereum về Gas Limit đã trở nên tích cực hơn rõ rệt. Đề xuất EIP-9698 thậm chí còn khuyến nghị tăng gấp mười lần sau mỗi hai năm, đến năm 2029 sẽ nâng Gas Limit lên 3,6 tỷ, gấp 50 lần hiện tại.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng việc tăng Gas Limit không đơn giản chỉ là làm cho block lớn hơn.

Nếu chỉ tăng một cách thô bạo khối lượng tính toán mà mỗi block có thể chứa, trong ngắn hạn có thể giảm phí, nhưng về lâu dài sẽ dẫn đến gánh nặng cho các node, dữ liệu trạng thái phình to, đồng nghĩa với việc người dùng thông thường khó vận hành một node hơn, và cuối cùng làm suy yếu nền tảng phi tập trung cốt lõi nhất của Ethereum.

Vì vậy, cách tiếp cận mở rộng quy mô của Glamsterdam là một bộ giải pháp kết hợp:

• ePBS (enshrined Proposer-Builder Separation) đưa quy trình xây dựng và xác thực block vào các quy tắc giao thức một cách rõ ràng hơn, cho phép người xác thực xử lý các block lớn hơn một cách an toàn hơn;
• Block-Level Access Lists (BAL) ghi lại trước các tài khoản và vị trí lưu trữ sẽ được truy cập trong quá trình thực thi block, từ đó hỗ trợ đọc đĩa song song, xác thực giao dịch song song và tính toán trạng thái gốc song song;
• EIP-8037 làm tăng chi phí liên quan đến việc tạo trạng thái mới, ngăn chặn sự tăng trưởng trạng thái quá nhanh sau khi Gas Limit tăng;

Nói tóm lại, Ethereum không chỉ muốn chứa nhiều giao dịch hơn, mà còn đang suy nghĩ về cách làm thế nào để chứa nhiều giao dịch hơn mà không làm cho ngưỡng vận hành node trở nên quá cao.

Đây cũng là sự khác biệt cơ bản giữa lộ trình mở rộng quy mô của Ethereum và nhiều câu chuyện về blockchain hiệu năng cao khác. Ethereum không theo đuổi việc hy sinh chi phí xác thực để lấy thông lượng bề mặt, mà là nâng cao khả năng chịu tải của chính mainnet trong điều kiện duy trì khả năng tham gia của các node thông thường và khả năng xác thực của hệ thống ở mức tối đa.

2. Keyed Nonces: Biến một hàng đợi thành nhiều làn đường

Nếu Gas Limit giải quyết vấn đề một block có thể chứa được bao nhiêu, thì Keyed Nonces lại tập trung vào một vấn đề chi tiết hơn nhưng không kém phần quan trọng: một giao dịch nên được xếp hàng như thế nào?

Như chúng ta đã biết, trong Ethereum, nonce có thể được hiểu đơn giản là số thứ tự của giao dịch tài khoản. Vai trò của nó là ngăn chặn cùng một giao dịch bị thực thi nhiều lần, đồng thời đảm bảo các giao dịch từ cùng một tài khoản được xử lý theo đúng thứ tự.

Cơ chế này rất dễ hiểu trong bối cảnh chuyển tiền thông thường: giao dịch thứ nhất, giao dịch thứ hai, giao dịch thứ ba, được xếp lần lượt theo thứ tự.

Nhưng vấn đề là khi khả năng của tài khoản trở nên phức tạp hơn, chẳng hạn như liên quan đến giao dịch riêng tư, ví thông minh, khóa phiên, thao tác hàng loạt, thanh toán thay mặt bên thứ ba, thì nonce tuyến tính đơn nhất có thể trở thành một nút thắt cổ chai. Do đó, Keyed Nonces do EIP-8250 đề xuất, ý tưởng cốt lõi là thay đổi từ một tài khoản chỉ có một hàng đợi nonce thành có thể có nhiều miền nonce.

Cụ thể, nó thay thế single sender nonce trong EIP-8141 Frame Transaction bằng cấu trúc (nonce_key, nonce_seq), trong đó nonce_key == 0 tương ứng với nonce tài khoản truyền thống, trong khi các khóa khác 0 có thể chọn các chuỗi nonce quản lý giao thức độc lập. Các giao dịch dưới các khóa khác nhau độc lập với nhau và việc chống phát lại không ảnh hưởng lẫn nhau.

Nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng có thể hiểu bằng một phép so sánh đời thường: Trước đây, một tài khoản giống như một ngân hàng chỉ có một quầy, tất cả các giao dịch phải xếp cùng một hàng; Keyed Nonces giống như việc phân chia các giao dịch khác nhau sang các quầy khác nhau, chuyển tiền, rút tiền riêng tư, ủy quyền phiên, thực thi hàng loạt có thể đi theo các làn đường riêng.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các giao thức riêng tư, bởi vì để tránh gắn trực tiếp hoạt động trên chuỗi của người dùng vào một địa chỉ công khai duy nhất, các giao thức riêng tư có thể cho phép nhiều người dùng phát khởi giao dịch thông qua cùng một địa chỉ người gửi dùng chung. Tuy nhiên, trong cơ chế nonce đơn nhất, sau khi một giao dịch của người dùng này được đóng gói, nó có thể khiến các giao dịch của người dùng khác đang chờ bị vô hiệu hoặc bị chặn.

Và Keyed Nonces cho phép mỗi khoản chi chọn miền nonce của riêng mình, ví dụ như được dẫn xuất từ bộ vô hiệu hóa riêng tư, từ đó giảm thiểu xung đột xếp hàng này ở cấp độ giao thức.

Bản thân Vitalik còn có một tầm nhìn lớn hơn về nó. Khi giới thiệu EIP-8250, ông đã nói rõ rằng Keyed Nonces không chỉ là sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho các giải pháp bảo mật ở tầng giao thức, mà còn có thể là bước đầu tiên trong chiến lược mở rộng trạng thái mới của Ethereum – thông qua việc tạo ra các loại lưu trữ được tối ưu hóa chuyên biệt cho các trường hợp sử dụng khác nhau, đạt được khả năng mở rộng tối đa trong khi vẫn duy trì tính phi tập trung của giao thức.

Nói cách khác, có thể hiểu đơn giản rằng Gas Limit giải quyết kích thước của block, còn Keyed Nonces khám phá hình dạng của trạng thái – tương lai của Ethereum sẽ không chỉ chứa nhiều giao dịch hơn, mà còn chứa nhiều loại giao dịch hơn.

3. Điều này sẽ ảnh hưởng đến người dùng thông thường như thế nào?

Đối với hệ sinh thái Ethereum, nhiều bản nâng cấp giao thức có vẻ xa vời với người dùng thông thường, nhưng cuối cùng chúng đều sẽ tác động đến trải nghiệm ví.

Bởi vì điểm vào mà người dùng thực sự tiếp xúc với Ethereum không phải là EIP, máy khách hay các cuộc họp nhà phát triển, mà là mỗi lần chuyển tiền, ủy quyền, ký, chuyển chuỗi và tương tác DApp trong ví. Nói cách khác, những thay đổi ở tầng giao thức chỉ thực sự hoàn tất quá trình chuyển đổi từ nâng cấp kỹ thuật sang cải thiện trải nghiệm người dùng khi chúng được dịch ra thành các