Vé mới thời đại AI Agent: Thúc đẩy ERC-8004, Ethereum đang đặt cược vào điều gì?

Gần đây bạn có bị "tôm hùm đất" làm ngập tràn màn hình, hay thậm chí đã trực tiếp trải nghiệm chưa?

Agent thông minh mã nguồn mở này, được gọi là OpenClaw (ban đầu là Clawdbot, sau đổi tên thành MoltBot), đã nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng công nghệ toàn cầu và giới crypto trong thời gian qua, cho thấy xu hướng mới đang định hình nhanh chóng của AI Agent: với sự hỗ trợ của mô hình mã nguồn mở, công cụ tự động hóa và cơ sở hạ tầng on-chain, lần đầu tiên cá nhân có cơ hội sở hữu một đơn vị sản xuất bền vững, không phụ thuộc vào các nền tảng lớn.

Nhưng chính trong bối cảnh kỳ vọng lạc quan này, một vấn đề cơ bản hơn và cũng nan giải hơn đang nổi lên: khi AI Agent bắt đầu thực sự hợp tác, bắt đầu "thuê" lẫn nhau, dựa vào đâu để chúng ta tin tưởng chúng?

Chính trong bối cảnh này, vào ngày 30 tháng 1, Davide Crapis, người đứng đầu AI của Ethereum Foundation, đã đăng tweet thông báo rằng ERC-8004 đã được triển khai trên Ethereum mainnet, và nhóm sẽ triển khai singleton lên tất cả các L2 chính trong vài tuần tới.

Tiến bộ kỹ thuật có vẻ khiêm tốn này có thể sẽ lấp đầy một mảnh ghép cơ sở hạ tầng còn thiếu lâu nay cho nền kinh tế AI Agent.

I. ERC-8004 là gì?

Nếu bạn còn ấn tượng về nhóm dAI của Ethereum Foundation, sẽ không khó để hiểu tính tất yếu của sự xuất hiện ERC-8004.

Như đã đề cập trước đó, vào ngày 15 tháng 9 năm 2025, Ethereum Foundation đã thành lập nhóm trí tuệ nhân tạo "dAI", nhiệm vụ cốt lõi là đầu tư nguồn lực để định nghĩa các tiêu chuẩn, cơ chế khuyến khích và cấu trúc quản trị cho mô hình AI trên blockchain, bao gồm cả độ tin cậy của mô hình, tức là làm thế nào để hành vi của AI trở nên có thể xác minh, có thể truy vết và có thể hợp tác trong một môi trường phi tập trung.

ERC-8004 chính là một trong những tiêu chuẩn cốt lõi được thúc đẩy trong bối cảnh này.

Khác với các giao thức thanh toán như x402, ERC-8004 không trực tiếp giải quyết vấn đề "chuyển tiền như thế nào", mà cố gắng trả lời một câu hỏi cơ bản hơn: Trong điều kiện không có sự bảo đảm của nền tảng, làm thế nào để AI Agent được nhận diện, được tin tưởng và tham gia vào hợp tác kinh tế?

Cũng chính vì vậy, đội ngũ thúc đẩy ERC-8004 có vẻ đặc biệt long trọng: do nhóm dAI của Ethereum Foundation dẫn đầu, hợp tác cùng Google, Coinbase và MetaMask để cùng xây dựng, hầu như bao gồm cả ba lối vào then chốt là AI, giao dịch và ví. Quy mô này tự thân đã truyền tải một tín hiệu rõ ràng rằng đây không phải là một thử nghiệm ở tầng ứng dụng, mà là một sự đặt cược cơ sở hạ tầng hướng tới dài hạn.

Như tên gọi chính thức của nó là Trustless Agents, logic cốt lõi của nó cũng không phải là thuật toán phức tạp, mà nhằm mục đích cho phép AI sở hữu danh tính, danh tiếng và bằng chứng năng lực có thể xác minh được trên chuỗi. Tóm lại một cách đơn giản, thiết kế của nó rất kiềm chế, chỉ làm ba việc:

• Sổ đăng ký danh tính: Dựa trên tiêu chuẩn ERC-721, mỗi AI Agent sẽ được "NFT hóa". Điều này có nghĩa là AI Agent trong ví không còn chỉ là một dòng mã, mà là một thực thể số có ID duy nhất, có thể chuyển nhượng, có thể xác minh. Nó có nghĩa là lần đầu tiên AI Agent không còn chỉ là một phiên bản trong một hệ thống nào đó, mà có thể được tra cứu, tham chiếu, tích hợp vào các giao thức khác giống như một địa chỉ ví;
• Sổ đăng ký danh tiếng: Có thể hiểu là "Điểm bình chọn đại chúng" của giới AI, cho phép người dùng hoặc Agent khác đã thực sự tương tác với Agent gửi phản hồi. Quan trọng hơn, những đánh giá này có thể được liên kết với hành vi thanh toán hoặc ủy thác trên chuỗi, đảm bảo rằng danh tiếng không phải là một câu chuyện được tạo ra từ hư không, mà là một bản ghi lịch sử được xây dựng dựa trên hành vi kinh tế thực tế. Trong một môi trường không có trọng tài tập trung, thiết kế này - chỉ có quyền đánh giá sau khi đã thanh toán - cố gắng di chuyển logic tín dụng cơ bản nhất của thế giới thực vào mạng lưới hợp tác AI;
• Sổ đăng ký xác minh: Đối với các nhiệm vụ có giá trị cao hoặc rủi ro cao, danh tiếng lịch sử tự thân là không đủ. Do đó, ERC-8004 dành sẵn giao diện xác minh của bên thứ ba, cho phép thông qua môi trường thực thi đáng tin cậy, bằng chứng không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proof) và các phương thức khác để bảo đảm cho năng lực hoặc quá trình thực thi của Agent. Mặc dù phần này chưa được mở hoàn toàn, nhưng sự tồn tại của nó đã cho thấy ý định của tiêu chuẩn này hướng tới các kịch bản hợp tác phức tạp dài hạn;

Đáng chú ý là, mặc dù được sinh ra trong hệ sinh thái Ethereum, nhưng mục tiêu của ERC-8004 ngay từ đầu không phải là dành riêng cho Ethereum. Ngược lại, nó được thiết kế như một tiêu chuẩn chung để phát hiện và tin cậy AI Agent thông qua blockchain.

Hiện tại, tiêu chuẩn này đã bắt đầu được sử dụng hoặc thử nghiệm trên nhiều mạng EVM chính, bao gồm Arbitrum, Base, Monad, v.v., và có kế hoạch rõ ràng để mở rộng sang một số hệ sinh thái không phải EVM. Điều này có nghĩa là ERC-8004 cố gắng giải quyết không phải nhu cầu cục bộ của một chuỗi nào đó, mà là vấn đề tin cậy phổ biến tồn tại khi AI Agent hợp tác xuyên nền tảng, xuyên tổ chức.

II. ERC-8004 có thể giải quyết vấn đề gì?

Nếu nhìn lại con đường phát triển của AI trong hai năm qua, sẽ thấy một sự phân chia rất rõ ràng.

Trong giai đoạn AI vẫn chủ yếu tồn tại như một "công cụ", mọi vấn đề đều có thể được quy về năng lực mô hình, chi phí tính toán và trải nghiệm sản phẩm; nhưng khi đến năm 2025, AI Agent có thể trở thành một chủ thể độc lập nhận nhiệm vụ, gọi tài nguyên, thực hiện thao tác và chịu trách nhiệm về kết quả, mọi người đột nhiên nhận ra rằng, trong quá trình tiến hóa có vẻ đương nhiên này, một vấn đề bị lãng quên lâu nay đã được phóng đại vô hạn.

Giữa các AI Agent với nhau, dựa vào đâu để tin tưởng lẫn nhau?

Cần biết rằng một Agent đơn lẻ không thể hoàn thành mọi nhiệm vụ, mà phải giống như xã hội loài người, thông qua phân công lao động, thuê ngoài, tái sử dụng năng lực của người khác để nâng cao hiệu quả. Điều đó có nghĩa là trong cấu trúc này, AI phải chủ động gọi các AI khác, hình thành một mạng lưới hợp tác tự động hóa cao.

Tất nhiên, trong các ứng dụng AI Web2 hoặc nền tảng ngày nay, vấn đề này không tồn tại, bởi vì về bản chất, bạn tin tưởng một AI là tin tưởng nền tảng, công ty và thương hiệu đằng sau nó. Một khi xảy ra lỗi, trách nhiệm có thể được truy ngược về một chủ thể tập trung. Nhưng trong một thế giới Agent mở, không cần cấp phép và phi tập trung, logic này không còn đúng: một AI Agent có thể đến từ cá nhân, DAO, tổ chức nghiên cứu, thậm chí là người triển khai hoàn toàn ẩn danh. Nó có thể hoạt động tốt hôm nay, nhưng ngày mai đột nhiên hành động xấu. Nó có thể tuyên bố có một khả năng nào đó, nhưng bạn không thể xác minh nguồn gốc thực sự của nó.

Điều này có nghĩa là khi AI Agent bắt đầu thực sự tham gia vào hoạt động kinh tế, đặc biệt là các hành vi rủi ro cao liên quan đến tài sản, giao dịch, thanh toán, ủy quyền, v.v., "sự tin cậy" sẽ trở thành nguồn lực khan hiếm hơn cả "năng lực". Nếu không có một cơ sở hạ tầng có thể truy vấn, xác minh và truy cứu trách nhiệm, thì sự hợp tác quy mô lớn giữa các AI Agent căn bản không thể thành lập.

Cũng chính trong bối cảnh này, ERC-8004 được đề xuất. Nó không phải để giải quyết vấn đề AI có thể làm gì, mà nhắm thẳng vào một mệnh đề cơ bản hơn: trong một thế giới không có bên bảo lãnh tập trung, làm thế nào để AI được đối xử như một "chủ thể đáng tin". Vì vậy, từ góc độ triết lý thiết kế, ERC-8004 không phải là một đột phá công nghệ phức tạp, nó thậm chí cố ý duy trì sự đơn giản tối đa:

Như đã nói ở trên, trong khuôn khổ của ERC-8004, mỗi AI Agent không còn chỉ là một phiên bản chương trình mơ hồ, mà sở hữu một danh tính trên chuỗi có thể nhận diện, có thể tham chiếu. Danh tính này không phải để giao dịch hay đầu cơ, mà là một điểm neo tồn tại lâu dài, được sử dụng để ràng buộc tuyên bố năng lực, hành vi lịch sử và trách nhiệm trong tương lai.

Quan trọng hơn, danh tính này không phụ thuộc vào một nền tảng hoặc ứng dụng cụ thể nào, mà tồn tại trong một sổ cái công khai mở. Điều này có nghĩa là bất kỳ người nào, giao thức nào, Agent nào cũng có thể truy vấn và xác minh nó dưới cùng một tiêu chuẩn.

Trên nền tảng danh tính, ERC-8004 giới thiệu hệ thống danh tiếng trên chuỗi. Điểm này đặc biệt quan trọng, bởi vì nó cố gắng giải quyết một vấn đề lâu nay làm phiền các hệ thống phi tập trung, đó là làm thế nào để xây dựng hồ sơ lịch sử đáng tin cậy trong điều kiện không có trọng tài nền tảng. Bằng cách liên kết đánh giá với nhiệm vụ thực tế, thanh toán thực tế hoặc hành vi ủy thác, ERC-8004 hy vọng đưa lẽ thường tình "dùng rồi mới có tư cách đánh giá" của thế giới thực vào hệ thống kinh tế của AI Agent. Danh tiếng không còn là câu chuyện tiếp thị, mà là sự tích lũy lâu dài của hành vi.

Và khi danh tính và danh tiếng vẫn chưa đủ để bao phủ các kịch bản giá trị cao, ERC-8004 tiếp tục dành sẵn giao diện cho việc xác minh. Đây không phải là quy định một con đường kỹ thuật cụ thể, mà cho phép các cơ chế xác minh của bên thứ ba dưới các hình thức khác nhau can thiệp, chẳng hạn như môi trường thực thi đáng tin cậy, thế chấp, thậm chí là bằng chứng không tiết lộ thông tin.

Tổng hợp lại, ERC-8004 không phải là một tiêu chuẩn chức năng đơn điểm, mà là xây dựng cho AI Agent một bộ "cấu trúc xã hội" tối thiểu khả thi, hướng dẫn AI bắt đầu hợp tác, cạnh tranh và chịu trách nhiệm giống như các thành viên xã hội, thiết lập trật tự cơ bản nhất.

III. Tại sao lại là Ethereum?

Sau đó sẽ có một câu hỏi mới không thể tránh khỏi: trong tương lai khi AI Agent tự động hóa cao và gọi thường xuyên, tại sao bộ tiêu chuẩn