Tether cuối cùng cũng đạt được kiểm toán Big Four, nhưng vấn đề minh bạch của USDT vẫn chưa kết thúc

Người viết gốc: Tiểu Bính

Mười năm truy vấn, cuối cùng cũng có câu trả lời.

Ngày 13 tháng 8, Tether thông báo rằng KPMG Hoa Kỳ đã hoàn thành cuộc kiểm toán độc lập đầu tiên đối với báo cáo tài chính của Tether International, S.A. de C.V. tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2025, và đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần (unqualified opinion). Đây là đánh giá cao nhất mà một kiểm toán viên độc lập có thể đưa ra, nghĩa là KPMG tin rằng báo cáo tài chính của Tether, trên mọi khía cạnh trọng yếu, đã phản ánh trung thực và hợp lý tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và dòng tiền của công ty theo Chuẩn mực Kế toán được Chấp nhận Chung của Hoa Kỳ (US GAAP).

Cuộc kiểm toán bao phủ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Các kiểm toán viên đã kiểm đếm thực tế và kiểm tra từng thỏi vàng mà Tether nắm giữ, xác minh các bằng chứng cơ sở về giao dịch, hệ thống, định giá, đối tác giao dịch và quyền sở hữu tài sản. Kết quả kiểm toán cho thấy, tính đến cuối năm 2025, tài sản dự trữ của Tether vượt quá nợ phải trả 6,814 tỷ USD.

Khi CEO Paolo Ardoino công bố kết quả này trên X, giọng điệu của ông hiếm khi đầy phấn khởi. Ông gọi đây là "cuộc kiểm toán tài chính lần đầu lớn nhất trong lịch sử" và trực tiếp đáp trả những người chỉ trích Tether trong nhiều năm qua.

Ý nghĩa của cuộc kiểm toán này không nên bị đánh giá thấp, nhưng nó cũng không phải là điểm kết thúc. Xem xét kỹ lưỡng nội dung và phạm vi của cuộc kiểm toán này, chúng ta có thể thấy rõ phần tinh tế và quan trọng nhất trong vấn đề minh bạch của USDT.

Kiểm toán và chứng nhận là hai việc hoàn toàn khác nhau

Trước tiên, hãy làm rõ một khái niệm cơ bản.

Trong vài năm qua, Tether công bố báo cáo chứng nhận dự trữ (attestation) do BDO Ý phát hành mỗi quý. Các báo cáo này xác minh liệu tài sản dự trữ của Tether có đủ để trang trải các khoản nợ token đã phát hành tại một thời điểm cụ thể hay không. Nó giống như việc chụp một bức ảnh về két sắt: tiền có ở đó không, có đủ không.

Những gì KPMG làm lần này là một việc hoàn toàn khác. Một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính đầy đủ không chỉ đếm xem có bao nhiêu tiền trong két sắt, mà còn kiểm tra nguồn gốc của số tiền đó, dòng luân chuyển, hồ sơ quyền sở hữu, phương pháp định giá cũng như tính toàn vẹn của toàn bộ hệ thống báo cáo tài chính. Kiểm toán viên cần lấy mẫu xác minh giao dịch, đánh giá kiểm soát nội bộ, xét tính thích hợp của các chính sách kế toán, và kiểm tra xem các giao dịch với bên liên quan có được công bố đầy đủ hay không.

Đây cũng là lý do tại sao Tether mất mười năm mới đạt được bước tiến này. Năm 2017, Friedman LLP bị chấm dứt hợp đồng; năm 2021, chuyển sang thuê MHA Cayman (sau này sáp nhập vào hệ thống BDO) để làm attestation; năm 2024, hoàn thành đánh giá an toàn thông tin SOC 2 Type 1; tháng 3 năm 2026, tuyên bố thuê một trong Big Four để kiểm toán toàn diện, và PwC đã tham gia chuẩn bị tuân thủ cho hệ thống nội bộ. Mỗi bước trên con đường này đều là sự chuẩn bị cho cuộc kiểm toán cuối cùng.

Từ attestation đến audit, bước nhảy vọt này là một tiến bộ thực chất đối với Tether. Nhưng từ góc nhìn của các nhà đầu tư và cơ quan quản lý, vẫn còn một số câu hỏi cần tiếp tục đặt ra.

Năm câu hỏi vẫn cần được đặt ra

Báo cáo kiểm toán ở đâu?

Tính đến thời điểm viết bài, Tether đã công bố thông tin hoàn tất kiểm toán và kết luận ý kiến chấp nhận toàn phần của KPMG, nhưng không cung cấp toàn văn báo cáo kiểm toán của KPMG cho công chúng hoặc truyền thông. CoinDesk đã hỏi Tether liệu họ có công bố đầy đủ tài liệu kiểm toán của KPMG hay không, nhưng chưa nhận được phản hồi. Giá trị của một báo cáo kiểm toán không chỉ nằm ở trang kết luận, mà còn ở các thuyết minh, phần trình bày về chính sách kế toán, các vấn đề kiểm toán trọng yếu, chi tiết phân loại tài sản dự trữ và công bố giao dịch với bên liên quan trong báo cáo. Chỉ công bố kết luận mà không công bố báo cáo đầy đủ, các nhà phân tích bên ngoài không thể xác minh độc lập những chi tiết quan trọng nhất đó.

Phạm vi của đối tượng kiểm toán ở đâu? Thực thể được KPMG kiểm toán là "Tether International, S.A. de C.V.". Ardoino nói với The Block rằng đây là đơn vị phát hành USDT, và cuộc kiểm toán bao phủ toàn bộ dữ liệu tài chính. Nhưng cấu trúc tập đoàn của Tether phức tạp hơn nhiều so với một thực thể đơn lẻ. Công ty mẹ Tether Holdings Limited (đăng ký tại BVI), Tether Operations Limited, Tether Investments Limited, các thực thể liên quan đến Tether Gold... tạo thành một cấu trúc cổ đông nắm giữ nhiều tầng. Trong báo cáo attestation trước đây của BDO, tài sản của Tether Investments Limited bị loại trừ rõ ràng khỏi định nghĩa "dự trữ". Liệu phạm vi kiểm toán của KPMG có nhất quán với phạm vi bao phủ của attestation BDO hay không, và liệu các giao dịch nội bộ tập đoàn có được kiểm tra đầy đủ trong phạm vi kiểm toán hay không — những câu hỏi này cần xem báo cáo đầy đủ để có thể đánh giá.

Đệm dự trữ 6,8 tỷ USD đang giảm nhanh chóng. Kiểm toán KPMG xác nhận rằng tính đến cuối năm 2025, dự trữ vượt quá nợ phải trả 6,814 tỷ USD. Đến quý 1 năm 2026, attestation BDO cho thấy con số này tăng lên khoảng 7,1–8,2 tỷ USD (có sự khác biệt giữa các nguồn dữ liệu). Nhưng đến quý 2 năm 2026, attestation BDO cho thấy đệm dự trữ đã giảm xuống còn 4,11 tỷ USD, giảm khoảng 40% so với thời điểm kiểm toán KPMG.

Rủi ro tín dụng và mức độ tập trung của tài sản dự trữ không biến mất vì cuộc kiểm toán. Ý kiến chấp nhận toàn phần có nghĩa là báo cáo tài chính được trình bày một cách trung thực và hợp lý, không có nghĩa là tài sản dự trữ không có rủi ro. Tính đến quý 1 năm 2026, khoảng 80–83% dự trữ của Tether là trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ, 5–7% là hợp đồng mua lại qua đêm, 3–5% là quỹ thị trường tiền tệ, cùng với vàng (hơn 146 tấn), Bitcoin và các khoản vay có bảo đảm. Hạng mục các khoản vay có bảo đảm (secured loans) từ lâu đã là tâm điểm chú ý của giới bên ngoài. Cuối năm 2023, Tether từng cam kết loại bỏ phần tài sản này, nhưng tính đến giữa năm 2024 vẫn còn 5,5 tỷ USD. Cho ai vay, tài sản thế chấp là gì, mức độ tập trung như thế nào — những câu hỏi này trong attestation luôn bị hạn chế về mức độ công bố. Một báo cáo kiểm toán đầy đủ, nếu được công bố, nên cung cấp phân loại chi tiết hơn trong phần thuyết minh.

Thời điểm kiểm toán và vấn đề liên tục. Cuộc kiểm toán này tương ứng với dữ liệu tài chính từ 8 tháng trước. Trong 8 tháng đó, lượng USDT lưu hành đã tăng từ khoảng 144 tỷ USD lên hơn 184 tỷ USD, tăng khoảng 40 tỷ USD. Đối với một tổ chức tài chính có bảng cân đối kế toán giãn nở với tốc độ như vậy, tính kịp thời của kiểm toán hàng năm chắc chắn bị giảm giá trị. Liệu Tether có cam kết tiếp tục để KPMG kiểm toán cho năm 2026 hay không? Tần suất kiểm toán có được nâng lên nửa năm hoặc thậm chí hàng quý hay không? Những câu hỏi này Tether vẫn chưa trả lời trực diện.

Một nước cờ then chốt trong ván cờ quản lý

Để hiểu ý nghĩa chiến lược của cuộc kiểm toán này, cần đặt nó trong bối cảnh quản lý rộng lớn hơn.

Tháng 7 năm 2025, Tổng thống Hoa Kỳ đã ký Đạo luật GENIUS, thiết lập khung khổ quản lý stablecoin ở cấp liên bang. Đạo luật yêu cầu các nhà phát hành tuân thủ phải nắm giữ dự trữ tiền mặt hoặc trái phiếu kho bạc ngắn hạn theo tỷ lệ 1:1, công bố chứng nhận dự trữ hàng tháng, và chịu kiểm toán hàng năm. Nhưng điểm mấu chốt là, yêu cầu kiểm toán của Đạo luật GENIUS không tự động áp dụng cho các nhà phát hành nước ngoài. Tether có trụ sở tại El Salvador và không phải là thực thể đăng ký tại Hoa Kỳ.

Đạo luật tạo ra một con đường cho các nhà phát hành nước ngoài: Bộ Tài chính Hoa Kỳ cần đưa ra "phán quyết tương đương" (reciprocity determination), xác nhận rằng khung khổ quản lý của quốc gia nơi nhà phát hành đặt trụ sở là "tương đương" với Hoa Kỳ. Tính đến giữa năm 2026, phán quyết này vẫn đang chờ xử lý. Thượng nghị sĩ Jack Reed thậm chí còn đề xuất thêm Đạo luật Minh bạch Stablecoin Nước ngoài (Foreign Stablecoin Transparency Act), nhằm lấp khoảng trống quản lý đối với các nhà phát hành nước ngoài trong Đạo luật GENIUS.

Trong bối cảnh này, việc Tether nhận được ý kiến chấp nhận toàn phần từ KPMG chắc chắn là một quân bài mạnh. Thông điệp nó gửi đến các cơ quan quản lý Hoa Kỳ là: ngay cả khi không bị pháp luật bắt buộc, Tether vẫn chủ động nâng cao tiêu chuẩn minh bạch, hướng tới tiêu chuẩn kiểm toán nghiêm ngặt nhất. Đồng thời, Tether đã ra mắt token USAT nhắm vào thị trường Hoa Kỳ thông qua Anchorage Digital Bank vào tháng 1 năm 2026, như một Plan B tuân thủ.

Nhưng giữa việc hoàn tất kiểm toán và tuân thủ quản lý vẫn còn một khoảng cách. Đạo luật GENIUS cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản kỹ thuật số ba năm chuyển tiếp (đến tháng 7 năm 2028), sau đó, các stablecoin không tuân thủ sẽ bị cấm niêm yết trên các nền tảng giao dịch tại Hoa Kỳ. Đồng hồ đang chạy, và việc Tether có được cuộc kiểm toán chỉ là một trong những điều kiện cần thiết để vượt qua.

Nếu gạt bỏ mọi tạp âm, cuộc kiểm toán này thực sự chứng minh được vài điều quan trọng.

Ít nhất tại thời điểm cuối năm 2025, Tether có khả năng trình bày báo cáo tài chính của mình trước tiêu chuẩn kiểm toán nghiêm ngặt nhất toàn cầu và nhận được đánh giá cao nhất. Đây không phải là điều dễ dàng. KPMG sẽ không mạo hiểm danh tiếng của mình để đưa ra ý kiến sai lệch cho một thực thể tài chính trị giá 180 tỷ USD. Rốt cuộc, Arthur Andersen đã sụp đổ vì vụ bê bối kiểm toán Enron; Big Four coi trọng uy tín của mình hơn bất kỳ ai.

Cuộc kiểm toán cũng xác nhận rằng Tether có đệm tài sản thực chất vượt quá nợ phải trả, cơ cấu dự trữ chủ yếu là trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ, và số vàng nắm giữ đã được kiểm đếm thực tế. Đối với một công ty từ lâu bị nghi ngờ "rốt cuộc có dự trữ hay không", đây là câu trả lời thuyết phục nhất cho