Vitalik Hiếm Khi Tự Phê Bình: Ethereum Đã Bỏ Lỡ Chiến Trường Thực Sự Quan Trọng

Tác giả gốc: Vitalik Buterin

Biên dịch gốc: Shenchao TechFlow

Dẫn nhập: Đây là một lần hiếm hoi Vitalik công khai tự phê bình. Anh ấy thẳng thắn chỉ ra rằng Ethereum gần như vắng mặt trong các vấn đề xã hội những năm qua, và đề xuất một khung mới - "công nghệ nơi trú ẩn" (sanctuary tech).

Bài viết này đại diện cho cuộc thảo luận nội bộ giá trị nhất trong cộng đồng Ethereum: Rốt cuộc chúng ta đang xây dựng cái gì, và xây dựng cho ai.

Toàn văn như sau:

Một năm qua, nhiều người tôi tiếp xúc đều lo lắng về hai điều:

Một là hướng đi của thế giới: sự kiểm soát và giám sát của chính phủ, chiến tranh, quyền lực và giám sát của doanh nghiệp, sự xuống cấp của công nghệ và phế thải doanh nghiệp, mạng xã hội trở thành chiến trường thông tin, AI và sự đan xen của nó với tất cả những điều trên...

Hai là một thực tế đau lòng hơn: Ethereum dường như không thực sự cải thiện cuộc sống con người trong những vấn đề này, ngay cả ở những khía cạnh chúng ta quan tâm nhất - như tự do, quyền riêng tư, an ninh đời sống số, tự tổ chức cộng đồng.

Dễ dàng đồng cảm với vấn đề thứ nhất, mọi người đều có thể cùng than thở về sự phai nhạt của vẻ đẹp thế giới, sự tiến triển của bóng tối, và những kẻ quyền lực vô tình ở vị trí cao đang thúc đẩy tất cả điều này. Nhưng thừa nhận vấn đề thì dễ, khó là thực sự chỉ ra một lối thoát, đề xuất một giải pháp cụ thể có thể cải thiện tình hình.

Vấn đề thứ hai luôn đè nặng trong lòng tôi, và cũng đè nặng lên nhiều người trong số những người Ethereum thông minh và lý tưởng nhất. Tôi cá nhân chưa bao giờ cảm thấy tức giận hay sợ hãi trước các meme coin chính trị trên Solana, hay các ứng dụng cờ bạc tổng bằng không chạy trên các chuỗi nào đó với thời gian tạo khối 250 mili giây. Nhưng điều thực sự khiến tôi bất an là: trong những năm qua, trong các cuộc chiến thông tin mạng cường độ thấp, sự vượt biên giới quốc tế của quyền lực doanh nghiệp và chính phủ, cùng các vấn đề thực tế khác, vai trò của Ethereum cực kỳ hạn chế. Những công nghệ thực sự mang lại giải phóng là gì? Starlink là ví dụ rõ ràng nhất, các mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở chạy cục bộ là một ví dụ khác, Signal là thứ ba, Community Notes thì tiếp cận vấn đề từ một góc độ khác.

Một cách phản hồi là nói "đừng mơ mộng nữa, chúng ta cần nhận thức thực tế, tài chính là sân chơi của chúng ta, chỉ cần tập trung vào đó là đủ". Nhưng rốt cuộc điều này là trống rỗng. Tự do và an ninh tài chính tất nhiên là cực kỳ quan trọng. Nhưng rõ ràng, một hệ thống tài chính hoàn toàn tự do, mở, có chủ quyền và chống lạm phát, ngay cả khi được xây dựng, cũng chỉ giải quyết được một phần vấn đề, phần lớn nỗi lo sâu xa của chúng ta về thế giới vẫn không có lời giải. Cá nhân tập trung vào tài chính thì không sao, nhưng chúng ta cần trở thành một phần của một tổng thể lớn hơn, và cũng có thể lên tiếng về các vấn đề khác.

Đồng thời, Ethereum không thể sửa chữa cả thế giới. Ethereum là một "công cụ không đúng hình dạng": vượt qua một ranh giới nào đó, "sửa chữa thế giới" có nghĩa là một sự phóng chiếu quyền lực, giống thực thể chính trị tập trung hơn là cộng đồng công nghệ phi tập trung.

Vậy chúng ta có thể làm gì? Tôi cho rằng, cộng đồng Ethereum nên định vị bản thân như một phần của hệ sinh thái xây dựng "công nghệ nơi trú ẩn": những công nghệ tự do mã nguồn mở này cho phép mọi người sống, làm việc, giao tiếp với nhau, quản lý rủi ro, tích lũy của cải, và hợp tác xoay quanh mục tiêu chung - và tất cả những điều này đều lấy khả năng phục hồi trước áp lực bên ngoài làm mục tiêu tối ưu hóa.

Mục tiêu không phải là định hình lại thế giới theo hình ảnh của Ethereum, không phải là phi trung gian hóa tất cả tài chính, hoàn thành tất cả quản trị thông qua DAO, mọi người đều nhận UBI blockchain vào ví phục hồi xã hội. Mục tiêu hoàn toàn ngược lại: phi toàn trị hóa (de-totalization). Đó là giảm tiền cược của cuộc chiến thiên đường này bằng cách ngăn người thắng giành toàn thắng (tức toàn quyền kiểm soát người khác), ngăn người thua chịu toàn bại. Tạo ra những hòn đảo ổn định số trong thời đại hỗn loạn. Khiến sự phụ thuộc lẫn nhau không thể bị vũ khí hóa.

Vai trò của Ethereum là tạo ra "không gian số", nơi các thực thể khác nhau có thể hợp tác và tương tác trong đó. Kênh truyền thông có thể tạo điều kiện tương tác, nhưng bản thân kênh truyền thông không phải là "không gian": nó không cho phép bạn tạo ra đối tượng duy nhất có thể đại diện cho một sự sắp xếp xã hội nào đó thay đổi theo thời gian. Tiền tệ là một ví dụ quan trọng, ví đa chữ ký có thể thay đổi thành viên là một ví dụ khác - nó thể hiện tính bền vững vượt xa bất kỳ cá nhân hay khóa công khai đơn lẻ nào, các cấu trúc thị trường và quản trị khác nhau là ví dụ thứ ba. Và còn nhiều nữa.

Tôi nghĩ đã đến lúc tăng gấp đôi nỗ lực với nhận thức rõ ràng hơn. Đừng cố gắng trở thành Apple hay Google, xem crypto như một đường đua công nghệ để nâng cao hiệu quả hay thêm hào nhoáng. Mà hãy xây dựng phần thuộc về chúng ta trong hệ sinh thái công nghệ nơi trú ẩn - "không gian số chia sẻ không chủ sở hữu" đó, vừa hỗ trợ tài chính mở, vừa hỗ trợ nhiều thứ khác. Chủ động xây dựng hệ sinh thái full-stack hơn: mở rộng lên tầng ví và ứng dụng (bao gồm AI làm giao diện tương tác), mở rộng xuống hệ điều hành, phần cứng, thậm chí cả tầng an ninh vật lý và sinh học.

Xét cho cùng, công nghệ không có người dùng thì vô giá trị. Nhưng hãy tìm kiếm những người dùng thực sự cần công nghệ nơi trú ẩn, dù là cá nhân hay tổ chức. Tối ưu hóa thanh toán, DeFi, mạng xã hội phi tập trung và các ứng dụng khác một cách chính xác cho loại người dùng và loại mục tiêu này - đây chính là những nơi công nghệ tập trung không có ý định làm. Chúng ta có nhiều đồng minh, bao gồm nhiều người ngoài "vòng tròn crypto". Đã đến lúc hợp tác với tâm thế cởi mở và tiến lên phía trước.

Bổ sung trả lời

@MarkSmitb Vâng, nhưng nó thực sự mang lại cho mọi người nhiều tự do hơn.

Câu trả lời không phải là phản đối Starlink, mà là ủng hộ hơn mười tổ chức với lập trường khác nhau, mỗi tổ chức xây dựng một hệ thống thay thế tương tự Starlink. Lý tưởng nhất, ít nhất phải có một hệ thống mã nguồn mở, sử dụng giao thức mở...

@deuce897 Bạn ơi, tôi đăng bài trên X thông qua Firefly, nó sẽ đăng đồng thời lên tất cả các nền tảng mạng xã hội chính.

@hashdag Câu hỏi hay.

Có hai vectơ ảnh hưởng đến sự kiện toàn cầu:

1. Ảnh hưởng đến cấu trúc thế giới, theo cách không có lập trường về tình huống cụ thể, nhưng đồng thời có khuynh hướng rõ ràng, dẫn đến kết quả lý tưởng (ví dụ trao quyền cho những người vốn...

@PingChenTW Hiểu như thế nào?