Hyperliquid mọc lên từ đống đổ nát của FTX: Giấc mơ 'AWS tài chính' của Jeff Yan

Tiêu đề gốc: How a Harvard grad helped make Hyperliquid the biggest new player in crypto—with just 11 people and no venture funding

Tác giả gốc: Ben Weiss & Leo Schwartz, Fortune

Biên dịch gốc: SpecialistXBT, BlockBeats

Lời tựa của biên tập viên: Trong thế giới tiền mã hóa sau sự sụp đổ của FTX, khát vọng của thị trường về tính minh bạch và an toàn đã thúc đẩy sự trỗi dậy của một thế hệ nền tảng phi tập trung mới. Trong số đó, Hyperliquid, với đội ngũ tinh gọn chỉ 11 người và triết lý độc đáo 'không có vốn mạo hiểm', đã nổi lên ngoạn mục trong phân khúc phái sinh cạnh tranh khốc liệt, tạo ra kỳ tích doanh thu đáng kinh ngạc. Bài báo chuyên đề này của Fortune đi sâu phân tích cách mà Jeff Yan, người sáng lập tài năng tốt nghiệp Harvard, với sự theo đuổi công nghệ tối thượng, thách thức các gã khổng lồ tài chính truyền thống, cố gắng xây dựng 'AWS của giới tài chính', đồng thời cũng thảo luận về những đám mây quy định và thách thức tương lai mà gã khổng lồ mới nổi này phải đối mặt trên con đường mở rộng cực nhanh.

Dưới đây là nội dung gốc:

Vào khoảng 5 giờ sáng, tiếng chuông báo thức khẩn cấp đánh thức Jeff Yan. Đây là loại chuông được thiết lập đặc biệt, chỉ vang lên khi có tình huống bất thường xảy ra trên sàn giao dịch tiền mã hóa phi tập trung Hyperliquid mà anh đồng sáng lập. Và vào buổi sáng đầu tháng 10 này, tình hình thực sự khác thường.

Theo dữ liệu từ trang web phân tích tiền mã hóa CoinGlass, trong ngày hôm đó, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp đặt một loạt thuế quan trừng phạt mới nhắm vào Trung Quốc, các nhà giao dịch tiền mã hóa đã chứng kiến hơn 190 tỷ USD vị thế đòn bẩy (tức các vụ đặt cược mà nhà đầu tư vay tiền để kiếm lời lớn từ vốn nhỏ) bốc hơi trong chớp mắt. "Tôi chỉ có thể nhìn chằm chằm vào màn hình và cầu nguyện mọi thứ ổn thỏa," Jeff nói về hệ thống sàn giao dịch của mình. Trong vòng một giờ, anh đã huy động "mọi tế bào não" để phân tích dữ liệu, cuối cùng tin chắc rằng nền tảng đang hoạt động bình thường - nó đã vượt qua thành công một bài kiểm tra áp lực, trong bài kiểm tra đó, hàng nghìn nhà giao dịch chịu tổn thất, trong khi những người bán khống thị trường thì kiếm được bộn tiền.

Trong những tuần tiếp theo, ngành công nghiệp tiền mã hóa gọi đợt sụt giảm ngày 10 tháng 10 này là "sự sụp đổ chớp nhoáng". Đây là sự kiện thanh lý lớn nhất từng được CoinGlass theo dõi, và những đợt sóng dư của nó vẫn còn vang vọng trong ngành cho đến tận hai tháng sau. Đây cũng là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho đến nay cho thấy Hyperliquid đã trưởng thành thành một gã khổng lồ trong lĩnh vực tiền mã hóa.

Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy nền tảng này đã thanh lý các vị thế trị giá hơn 100 tỷ USD trong ngày hôm đó, một con số vượt xa khối lượng thanh lý của các sàn giao dịch tiền mã hóa lâu đời như Bybit (46 tỷ USD) và Binance (24 tỷ USD). (Lưu ý: 100 tỷ USD đề cập đến tổng giá trị vị thế đòn bẩy bị thanh lý; số tiền thực tế mà các nhà giao dịch mất thấp hơn con số này.)

Các sàn giao dịch lớn như Binance và Coinbase có hàng nghìn nhân viên. Ngược lại, Hyperliquid Labs, công ty mẹ hỗ trợ sàn giao dịch cùng tên và blockchain, chỉ có 11 nhân viên. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ trang web phân tích tiền mã hóa DefiLlama, chỉ hơn hai năm, Hyperliquid đã cạnh tranh ngang ngửa với các gã khổng lồ trong ngành, với khối lượng giao dịch phái sinh trong tháng qua vào khoảng 1400 tỷ USD. Điều này chuyển thành doanh thu hàng năm hơn 616 triệu USD, và đồng tiền mã hóa liên kết với blockchain của nó (gọi là HYPE) cũng đã lọt vào top đầu ngành, với vốn hóa thị trường gần 5,9 tỷ USD.

Nhưng Jeff muốn Hyperliquid có thể làm được nhiều hơn thế. "Hiện tại chưa có ai thực sự cố gắng xây dựng thứ như thế này," anh nói, "Đây là thứ thực sự có thể nâng cấp hệ thống tài chính."

Những thần đồng của thế giới tiền mã hóa

Thế giới tiền mã hóa từ lâu đã tràn ngập những nhân vật phô trương và thẳng thắn. Jeff không thuộc tuýp người đó. Anh đeo kính gọng đen, để mái tóc đen gọn gàng, thường mặc quần short chỉn chu, và thừa nhận cảm thấy không thoải mái dưới ánh đèn sân khấu. "Sự đối xử như người nổi tiếng này rất xa lạ với tôi," anh nói về cảm giác khi bị đám đông vây quanh tại một hội nghị tiền mã hóa gần đây ở Hàn Quốc. Mặc dù sẵn sàng nói về nền tảng của mình, nhưng anh liên tục nhấn mạnh rằng Hyperliquid là một hệ sinh thái, không phải là chương trình độc diễn của một người.

Mặc dù tự nhận mình khiêm tốn, nhưng rõ ràng Jeff là nhân tố then chốt cho sự trỗi dậy của giao thức tiền mã hóa này. Sinh ra ở Vùng Vịnh, anh là một thần đồng điển hình. Thời trung học, anh giành huy chương vàng và bạc tại Kỳ thi Olympic Vật lý Quốc tế, sau đó vào Đại học Harvard học toán và khoa học máy tính.

"Anh ấy luôn rất bình tĩnh, suy nghĩ thấu đáo," Vladimir Novakovski, cũng tốt nghiệp Harvard, người đã phỏng vấn Jeff cho vị trí thực tập tại công ty phần mềm quản lý tài sản Addepar, cho biết. (Novakovski sau này đã thành lập một sàn giao dịch cạnh tranh với Hyperliquid là Lighter. Người phát ngôn của Hyperliquid Labs nói với Fortune rằng Jeff không nhớ đã từng được Novakovski phỏng vấn.)

Vào khoảng thời gian Jeff tốt nghiệp Harvard, tên lừa đảo tiền mã hóa khét tiếng Sam Bankman-Fried (SBF) đang lên như diều gặp gió. SBF đã thành lập công ty giao dịch tiền mã hóa của riêng mình, Alameda Research, đồng thời cũng đang phát triển FTX - sàn giao dịch tiền mã hóa chuyên về hợp đồng vĩnh cửu của anh ta. Hợp đồng vĩnh cửu là một loại phái sinh cho phép nhà giao dịch đặt cược vào giá tương lai mà không cần nắm giữ tài sản thực tế. Những hợp đồng này cho phép sử dụng đòn bẩy, từ đó khuếch đại lợi nhuận và thua lỗ.

Ngay cả khi SBF quyến rũ toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa bằng những lời lẽ được cho là của một thiên tài, Jeff và nhóm của anh vẫn giữ khoảng cách, thích giao dịch trên các nền tảng như Coinbase hơn. "Mối quan hệ giữa Alameda và FTX không rõ ràng đối với tôi," anh nói, "Tôi cảm thấy không đáng để mạo hiểm đưa bất kỳ khoản tiền hay chiến lược nào của chúng tôi vào mối quan hệ mập mờ đó."

Hậu quả của FTX

FTX là một hộp đen. SBF đã đổ hàng chục tỷ USD tiền của khách hàng vào các giao dịch bất động sản xa hoa, đầu tư mạo hiểm rủi ro cao và vận động hành lang chính trị. Mãi đến khi FTX tuyên bố phá sản, khách hàng mới phát hiện ra SBF đã đánh cược bao nhiêu tiền gốc.

Jeff muốn xây dựng một nền tảng giao dịch hợp đồng vĩnh cửu tiền mã hóa (hay còn gọi là 'perps') minh bạch hơn. Anh và nhóm đã cân nhắc xây dựng sàn giao dịch phi tập trung của riêng mình ngay cả trước khi FTX sụp đổ, nhưng "sự kiện FTX đã củng cố niềm tin của tôi rằng thời điểm hiện tại là thích hợp," anh nói.

Anh không phải là người sáng lập đầu tiên hình dung về một nền tảng giao dịch phi tập trung. Cũng có một số ít nền tảng như dYdX, cung cấp phái sinh tiền mã hóa cho những nhà giao dịch ưa mạo hiểm không muốn dính líu đến các sàn giao dịch tập trung như Coinbase. Nhưng những nền tảng phi tập trung này thường cồng kềnh, khó sử dụng và chậm chạp. "Trải nghiệm người dùng (UX) của các sàn giao dịch tập trung rất tốt, gần như tất cả khối lượng giao dịch đều diễn ra trên các sàn giao dịch tập trung, và trong lĩnh vực DeFi (tài chính phi tập trung), tôi nghĩ lúc đó không ai thực sự cố gắng đạt đến trình độ đó," Jeff nói.

Tuy nhiên, bản thân Jeff là một nhà giao dịch, anh và nhóm quyết định xây dựng một nền tảng mà chính họ muốn sử dụng. "Tôi nghĩ rằng khi những người xây dựng sản phẩm rất quen thuộc với khách hàng là ai, điều đó thật tuyệt vời," Novakovski, người sáng lập tiền mã hóa từng phỏng vấn Jeff, nói.

Theo một giám đốc điều hành cấp cao kỳ cựu trong lĩnh vực tiền mã hóa, người đã gặp hai nhà sáng lập này, khác với SBF, hình ảnh của Jeff tinh tế, chuyên nghiệp và chân thành hơn. "Jeff cắt tóc, SBF thì không," người này, yêu cầu giấu tên, nói, "Quần short của SBF quá dài, không vừa vặn. Jeff trông thì gọn gàng, chỉn chu."

Khác với SBF và vô số nhà sáng lập tiền mã hóa khác, Jeff và nhóm của anh quyết định từ chối tiền từ các nhà đầu tư mạo hiểm. Họ đã kiếm được thu nhập đáng kể từ hoạt động giao dịch tiền mã hóa, và Jeff quyết định tự bỏ tiền túi chi trả chi phí. "Nếu chúng tôi muốn xây dựng một nền tảng trung lập thực sự đáng tin cậy, nơi mọi người đều có thể xây dựng ứng dụng trên đó, thì một nguyên tắc rất quan trọng là không có 'người trong cuộc'," anh nói.

Năm 2023, Jeff và nhóm của anh đã ra mắt Hyperliquid và blockchain mà nó được xây dựng trên đó. Theo dữ liệu từ DefiLlama, khối lượng giao dịch tăng trưởng ổn định trong nhiều tháng, nhưng đến đầu năm 2025, sự quan tâm đến sàn giao dịch này bùng nổ.

Hyperliquid được tối ưu hóa cho tốc độ. Đối với nhiều nhà giao dịch, chênh lệch vài giây có nghĩa là sự khác biệt giữa lợi nhuận và thua lỗ. "Tôi là người dùng luôn làm phiền đội ngũ để thêm nhiều tính năng hơn, nhưng họ liên tục từ chối mọi tính năng tôi yêu cầu vì họ muốn giữ cho nền tảng cực nhanh và cực kỳ linh hoạt," Thanos Alpha, một người dùng Hyperliquid ẩn danh tự nhận là người dùng nặng của nền tảng này, cho biết.

Nhà giao dịch ẩn danh này, không tiết lộ tên thật, bổ sung rằng tốc độ đó, cùng với các giải pháp kỹ thuật cho phép Hyperliquid chứa các giao dịch quy mô lớn hơn so với đối thủ, đã đặt nền móng cho thành công của nó. Anh ta nói mình là người dùng trung thành của DeFi, nhưng từ chối tiết lộ danh tính thật - một yêu cầu phổ biến của những người đam mê tiền mã hóa cuồng nhiệt.

Hiện tại, hệ sinh thái này đang thu hút sự quan tâm ngoài các nhà giao dịch tiền mã hóa ẩn danh. Theo The Information, các công ty đầu tư mạo hiểm lớn như Paradigm và Andreessen Horowitz (a16z) đã nắm giữ vị thế token HYPE của Hyperliquid. Ngay cả Phố Wall và các tập đoàn lớn cũng bắt đầu chú ý. Gã khổng lồ fintech PayPal đã đăng bài về Hyperliquid trên mạng xã hội, đồng thời, một loạt công ty đang chạy đua để ra mắt stablecoin mang thương hiệu Hyperliquid trên blockchain này. David Schamis, đối tác sáng lập của công ty vốn cổ phần tư nhân Atlas Merchant Capital, đ