input content is : Cha đẻ ngôn ngữ Move chuyển sang Anthropic, ngành crypto đang mất dần hàng loạt người gác cổng

Nguyên tác: David, Odaily

Ngày 5 tháng 8, Sam Blackshear đăng một bài trên X, nói rằng mình sẽ rời Mysten Labs để gia nhập Anthropic, làm nghiên cứu an ninh phòng thủ liên quan đến AI.

Cái tên này có thể nhiều người không quen, nhưng thứ anh ấy làm ra thì bạn gần như chắc chắn đã nghe qua. Move, ngôn ngữ lập trình nền tảng của blockchain Sui, chính là do anh ấy tạo ra.

Khoảng năm 2018, anh còn ở Meta, lúc đó Mark Zuckerberg muốn làm dự án stablecoin Libra, Blackshear là một thành viên của đội ngũ kỹ thuật cốt lõi, chuyên thiết kế một ngôn ngữ lập trình mới cho dự án này, đó chính là Move.

Libra sau đó đổi tên thành Diem, rồi toàn bộ dự án stablecoin bị cơ quan quản lý chặn lại. Nhưng ngôn ngữ Move vẫn sống sót.

Tháng 9 năm 2021, Blackshear cùng bốn đồng nghiệp cũ ở Meta thành lập Mysten Labs, đưa Move ra khỏi tàn tích của Meta, và xây dựng một blockchain công khai mới xung quanh nó, đó là Sui. Và từ lúc bắt đầu ý tưởng cho đến khi rời đi, anh đã dành hơn tám năm cho ngôn ngữ này.

Tôi nghĩ, phần lớn độc giả trong thị trường tiền mã hóa đã rơi vào xu hướng giảm sẽ không cảm nhận rõ rệt về sự biến động nhân sự này.

Vậy làm thế nào để hiểu được tầm quan trọng của sự ra đi của những nhân sự này?

Một blockchain có an toàn hay không, có thể làm được gì và không thể làm được gì, phần lớn phụ thuộc vào thiết kế của ngôn ngữ nền tảng. Blackshear đối với Sui và Move, có thể tạm ví như Vitalik đối với Ethereum và Solidity.

Những người như vậy, vai trò trong một dự án tiền mã hóa không dễ để đo lường bằng cấp bậc chức vụ.

Họ có thể là người thiết kế ngôn ngữ, có thể là người quyết định hướng phát triển của giao thức, có thể là người quyết định dòng tiền đi về đâu... Nói một cách dễ hiểu hơn, đây là những "người gác cổng" của các dự án tiền mã hóa, định nghĩa một hệ sinh thái có thể phát triển cao đến đâu.

Giờ đây, những người này đang rõ ràng dịch chuyển sang ngành AI. Blackshear không phải là trường hợp cá biệt.

AI, thế giới mới tươi đẹp

Trước khi Blackshear rời đi, thực ra đã có một khoảnh khắc.

Trong một buổi tọa đàm về an toàn dự án vào tháng 4 năm nay, anh ấy kể một chuyện, cũng phản ánh sức hấp dẫn tuyệt đối của AI đối với các chuyên gia công nghệ hàng đầu trong ngành tiền mã hóa:

Anh từng viết một công cụ phân tích thời còn ở Facebook, sau đó muốn chuyển nó sang Move, và tiện thể dùng nó để quét các lỗ hổng tiềm ẩn trong mã Move; công việc chuyển đổi này trước đây hoàn toàn thủ công, theo lời anh ấy thì "phải mất rất rất lâu".

Sau đó, anh giao nhiệm vụ này cho Claude.

Claude tự động hoàn thành toàn bộ quá trình chuyển đổi, và còn đánh dấu ra một loạt lỗ hổng tiềm ẩn. Phản ứng của Blackshear khi thấy kết quả là, "whoa, chúng ta đã bước vào một thế giới mới".

Tác giả cho rằng chi tiết này rất quan trọng.

Bạn có bao giờ cảm thấy, khi lướt mạng xã hội nghe nói AI tốt thế nào, thực ra không thể bị thuyết phục từ tận đáy lòng; cho đến khi chính bạn làm phần việc mà mình giỏi nhất, quen thuộc nhất hằng ngày, phát hiện ra AI có thể giải quyết vấn đề ngoài dự đoán, thậm chí vượt qua trình độ của chính bạn.

Vì vậy, các chuyên gia công nghệ hàng đầu rời dự án tiền mã hóa để sang AI, vừa là kế hoạch nghề nghiệp, vừa là cảm nhận từ tận đáy lòng rằng nơi đó có nhiều tiềm năng.

Những điều tương tự cũng đang xảy ra với nhiều người làm trong ngành tiền mã hóa hơn.

Tháng 2 năm nay, Tomasz Stańczak, đồng giám đốc điều hành của Ethereum Foundation, tuyên bố từ chức, chưa đầy một năm sau khi nhậm chức. Stańczak trước đó thành lập Nethermind, một trong những client quan trọng nhất trong hệ sinh thái Ethereum, và bản thân anh cũng là người tham gia cốt lõi vào định hướng phát triển của tầng giao thức Ethereum.

Khi rời đi, anh viết trong blog một câu: "Bây giờ tôi biết rằng, hệ thống Agentic và khám phá hỗ trợ bởi AI đang định hình lại thế giới." Đây cũng là một "người gác cổng". Chỉ có điều anh ấy trông coi không phải là an toàn ngôn ngữ, mà là hướng nâng cấp giao thức Ethereum đi về đâu.

Còn những người rời đi sớm hơn, chắc chắn mọi người cũng không xa lạ.

Alex Atallah, đồng sáng lập OpenSea, từ chức CTO vào năm 2022 khi NFT nóng nhất, sau đó làm nền tảng tổng hợp mô hình AI OpenRouter, hiện định giá 500 triệu USD;

Leopold Aschenbrenner, từ quỹ Future Fund của FTX ra đi, viết bài báo dài 165 trang "Situational Awareness", hiện quản lý một quỹ đầu tư AI trị giá hàng tỷ USD, dù gần đây chịu tổn thất nặng nề, nhưng vẫn đang phát triển trong một giới khác;

Đồng nghiệp cũ của anh, Avital Balwit, cũng rời khỏi hệ thống FTX, hiện là chánh văn phòng của CEO Anthropic, Dario Amodei.

Những người này phân tán ở các dự án khác nhau, vị trí khác nhau, thời điểm khác nhau rời khỏi lĩnh vực tiền mã hóa, và công việc họ đang làm lại chính xác là thứ ngành AI đang thiếu nhất.

Vì vậy, thay vì nói họ "chạy trốn" khỏi tiền mã hóa, giống như những khối gạch, được rút ra từ một hệ thống tăng trưởng chậm lại, và cắm vào một hệ thống khác đang quay nhanh hơn.

Sự rút lui của công nghệ và tiền bạc

Trên đây là những con người cụ thể, bây giờ nhìn vào dữ liệu.

Theo dữ liệu tháng 3 năm nay của nền tảng phân tích Artemis, số lượng commit mã nguồn hàng tuần của các dự án tiền mã hóa trên GitHub giảm từ khoảng 850.000 lần đầu năm 2025 xuống còn khoảng 210.000 lần.

Mất 75%.

Trong cùng khoảng thời gian, số nhà phát triển hoạt động hàng tuần giảm từ khoảng 8.700 người xuống còn 4.600 người, cắt giảm hơn một nửa. Số nhà phát triển của Ethereum giảm 34% trong ba tháng, Solana giảm 40%, lượng commit mã nguồn của BNB Chain giảm 85%.

Đây không phải là vấn đề của riêng một blockchain nào, gần như mọi hệ sinh thái đều đang chảy máu.

Còn toàn bộ nền tảng GitHub thì đang tăng trưởng. Năm 2025 có thêm khoảng 36 triệu nhà phát triển mới, tổng lượng commit mã nguồn toàn nền tảng tăng 25% so với cùng kỳ. Theo báo cáo GitHub Octoverse, phần tăng thêm chủ yếu chảy vào các dự án AI, số kho lưu trữ mã nguồn liên quan đến AI vượt 4,3 triệu, lượng import SDK mô hình ngôn ngữ lớn tăng 178% trong một năm.

Omar, nhà đầu tư của Dragonfly, cho rằng nguyên nhân của tình trạng này là sự chú ý của ngành chuyển sang AI, giá coin giảm khiến động lực kinh tế của nhà phát triển ít đi, và một số đội ngũ chuyển từ phát triển mã nguồn mở sang mã nguồn đóng, mã nguồn không biến mất, chỉ là bạn không nhìn thấy trên GitHub nữa.

Vì vậy, cách nói chính xác hơn có thể là, ngành tiền mã hóa không phải đang "chết", mà đang thu hẹp. Phần bên ngoài tan rã, đội ngũ cốt lõi thì thắt chặt lại. Nhưng vấn đề là, những "người gác cổng" ở chương trước nói đến, rời đi không phải phần bên ngoài, mà là phần cốt lõi.

Năm nay, Ethereum Foundation có ít nhất 9 nhà nghiên cứu cấp cao và lãnh đạo rời đi, trong đó 5 người tập trung vào tháng 5, đội ngũ nghiên cứu giao thức gần như bị rút cạn, còn Vitalik thì theo một nghĩa nào đó đã trở thành "người gác cổng" cuối cùng của Ethereum, vẫn đang kiểm soát hướng phát triển cốt lõi của dự án.

Còn những người rời đi này, lý do mỗi người một khác, có người bất đồng về quản trị nội bộ, có người vấn đề lương, có người không hài lòng với lộ trình L2. Nhưng dù lý do là gì, những vị trí này giờ đang bỏ trống.

Đồng thời, hướng đi của tiền bạc cũng đang thay đổi.

Theo báo cáo của Bloomberg vào tháng 7, Paradigm đóng quỹ mới trị giá 1,2 tỷ USD, lần đầu tiên mở rộng phạm vi đầu tư sang AI và robot. Đối tác quản lý Palmedo nói: "Có quá nhiều thứ đang diễn ra bên ngoài, rất khó để giả vờ như không nhìn thấy."

Hình: Quý 2 năm nay, tổng vốn huy động tiền mã hóa là 12,8 tỷ USD, nguồn: cryptorank

Thực ra không chỉ Paradigm, Framework Ventures tháng trước huy động được 400 triệu để đầu tư AI và robot, Haun Ventures tháng 5 huy động 1 tỷ lần đầu tiên đưa AI vào danh mục. Theo dữ liệu Crunchbase, nửa đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu là 510 tỷ USD, riêng OpenAI và Anthropic chiếm hơn 40%. Trong cùng thời kỳ, tổng vốn huy động của toàn ngành tiền mã hóa không đến 5% con số này.

Người viết mã đang rời đi, tiền trả lương cho họ cũng đang đổi hướng.

Con thiên nga đen sau cánh cổng được trấn giữ

Ngành tiền mã hóa chưa bao giờ an toàn, nhưng thời gian gần đây đặc biệt dày đặc.

Ngày 30 tháng 7, ví phần cứng Coldcard bùng nổ lỗ hổng firmware, 1.196 ví bị quét sạch trong 41 phút, thiệt hại hơn 1.082 BTC, khoảng 70 triệu USD. Lỗ hổng này ẩn trong mã nguồn hơn năm năm, không ai phát hiện ra.

Sau đó, một nhà phát triển Reddit đưa mã nguồn mở của Coldcard cho Claude Code, gõ một câu "kiểm tra lỗ hổng". 8 phút sau, Claude đã xác định được vấn đề.

Haseeb Qureshi, đối tác quản lý của Dragonfly, nói trên mạng xã hội rằng, chỉ cần khoảng "2 USD sức mạnh tính toán AI" là có thể ngăn chặn được cuộc tấn công này.

Vì vậy, nhìn tổng thể lại, ngành tiền mã hóa đang rơi vào một tình thế khó xử:

Mối đe dọa an ninh đang leo thang, các phương thức tấn công điều khiển bởi AI ngày càng phức tạp, còn những người định nghĩa ranh giới an toàn và xem xét mã nguồn cấp thấp trong ngành, đang lần lượt bị ngành AI đón đi.

Người ở lại, sau này xem xét mã, làm dự án cũng có thể phải dựa vào AI. Đây thực ra là một cách làm trông có vẻ rất hiệu quả nhưng thực chất rất nghiệp dư, nhưng không có những người thực sự hiểu hệ thống ở trên kiểm soát, những thứ làm ra hoàn toàn bằng AI có an toàn không?

Nhiều người đang hỏi khi nào thị trường bò tới. Nhưng trong một môi trường mà những người gác cổng ồ ạt rời đi, câu hỏi đáng hỏi hơn có lẽ là, con thiên nga đen tiếp theo cần