Bài đặc biệt của Forbes: Đằng sau việc ngành công nghiệp tiền mã hóa đón nhận AI Agents

Tác giả gốc: Nina Bambysheva

Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher

Trong 15 năm qua, ngành công nghiệp tiền mã hóa hầu như luôn yêu cầu người bình thường phải chịu đựng những quy trình rườm rà phi lý chỉ để chuyển tiền. Ví dụ như ghi nhớ cụm từ khôi phục 12 từ, hiểu phí Gas, hoặc đơn giản là chấp nhận thực tế rằng tiền sẽ mất mãi mãi chỉ vì dán sai địa chỉ vào ô nhập liệu.

Nhưng cuối cùng nó cũng tìm được một lời giải thích cho việc tại sao nó được thiết kế như vậy. Quan điểm này cho rằng tiền mã hóa chưa bao giờ thực sự được thiết kế cho con người. Nó được tạo ra cho máy móc - những chương trình không biết mệt mỏi, không quan tâm giao diện có xấu hay không, không làm mất cụm từ khôi phục, và cũng không cần ai giải thích tận tay sự khác biệt giữa Base, Polygon và Optimism là gì.

Giám đốc điều hành của Coinbase, Brian Armstrong, đã trở thành một trong những người truyền bá ý tưởng này mạnh mẽ nhất. "Chẳng bao lâu nữa, số lượng tác nhân AI (agent) thực hiện giao dịch sẽ vượt quá số lượng con người," ông viết trên X vào đầu tháng này. "Chúng không thể mở tài khoản ngân hàng, nhưng chúng có thể sở hữu ví tiền mã hóa."

"Chúng tôi đang bắt đầu chuyển sang tư duy 'AI là ưu tiên' trên toàn công ty," Armstrong bổ sung trong một podcast gần đây.

Đối với một ngành công nghiệp trong nhiều năm hứa hẹn định hình lại tài chính nhưng chủ yếu chỉ thành công trong việc định hình lại đầu cơ, đây chỉ là một lập luận mới thuận tiện. Nhưng đây cũng có thể là tầm nhìn đầu tiên trong nhiều năm có vẻ hợp lý một cách trực quan. Bất chấp sự hỗn loạn trong lĩnh vực tiền mã hóa, nó cung cấp khả năng mà tài chính truyền thống cho đến nay vẫn chưa có: có thể chuyển tiền trên toàn cầu, gần như ngay lập tức, không cần sự cho phép, vào bất kỳ thời điểm nào.

McKinsey dự đoán rằng đến năm 2030, các tác nhân AI có thể đóng vai trò trung gian trong 3 đến 5 nghìn tỷ USD thương mại tiêu dùng - vượt quá giá trị toàn bộ thị trường tiền mã hóa hiện tại (khoảng 2,4 nghìn tỷ USD).

"Điều này thay đổi đáng kể cách chúng tôi nhìn nhận về bối cảnh đầu tư và xây dựng sản phẩm," Matt Huang, đối tác quản lý tại Paradigm, công ty đầu tư mạo hiểm lớn nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa, cho biết. "Bây giờ bạn thực sự phải suy nghĩ theo hướng 'ưu tiên tác nhân' và giả định rằng phần lớn khách hàng của bạn sẽ là tác nhân, không phải con người."

Vô số công ty tiền mã hóa, bao gồm cả công ty khởi nghiệp tập trung vào thanh toán mới thành lập của Huang là Tempo, hiện đang chạy đua để phát minh hoặc định hình lại bản thân cho nhóm người dùng mới nổi này. Justin Sun, tỷ phú sáng lập blockchain Tron và nhà đầu tư chính vào dự án tiền mã hóa của Trump, đã gọi nó là Web 4.0 (như thể Web 3.0 thực sự đã được xây dựng hoàn chỉnh vậy!).

MoonPay là một công ty giúp mọi người - và ngày càng nhiều là phần mềm - mua bán tiền mã hóa bằng các phương thức thanh toán thông thường. Vài tháng trước, sau khi trợ lý AI mã nguồn mở OpenClaw, có thể tương tác trực tiếp với tệp và ứng dụng của người dùng, trở nên nổi tiếng, MoonPay đã định hình lại hoàn toàn chiến lược AI của mình.

"Điều mà MoonPay đang đặt cược là chúng tôi không cần phải đầu tư gấp đôi vào việc xây dựng UX (trải nghiệm người dùng) đẹp, bởi vì tác nhân sẽ trở thành chính giao diện," Kevin Arifin, người đứng đầu sản phẩm của công ty, cho biết.

Đối với những người vẫn không thể, hoặc đơn giản là không muốn quan tâm đến chi tiết hoạt động bên dưới của tiền mã hóa, đây có thể là tin tuyệt vời. Bạn chỉ cần nói với AI của mình bạn muốn làm gì - mua một ít Bitcoin, tìm một dịch vụ cho vay với lãi suất tốt, làm cho tài sản hoạt động - và nó sẽ xử lý mọi thứ.

Chỉ là, hiện tại tất cả điều này vẫn chưa đạt đến bất kỳ quy mô có ý nghĩa nào.

Ngày nay, nhiều khoản thanh toán bằng tiền mã hóa do các tác nhân AI thực hiện đều được chuyển qua x402. x402 là một tiêu chuẩn mở do Coinbase phát triển, cung cấp cho nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến một cách để tính phí trực tiếp cho các tác nhân.

Cho đến gần đây, ngay cả những nhiệm vụ đơn giản như lấy dự báo thời tiết hoặc thuê sức mạnh tính toán cũng yêu cầu nhà phát triển đăng ký dịch vụ từng cái một, nhập thẻ tín dụng và tạo một khóa API (một loại mật khẩu cho phép phần mềm truy cập một dịch vụ khác). Nếu xây dựng bất kỳ dự án nào hơi tham vọng một chút, quá trình thiết lập có thể dễ dàng biến thành một mớ hỗn độn các tài khoản, đăng ký và khóa.

x402 cung cấp một mô hình thanh toán theo lần sử dụng đơn giản hơn. Khi một tác nhân yêu cầu một dịch vụ, máy chủ có thể trả lời với một mức giá, và tác nhân sau đó có thể tự động thanh toán bằng tiền mã hóa từ ví mà nhà phát triển đã cấp cho nó. Điều này quan trọng không chỉ vì nó cho phép định giá theo mức sử dụng, mà còn vì nó bắt đầu thay thế sự lan rộng của các khóa API. Ngày nay, hầu hết các công ty có hơn 600 API độc lập.

"Nếu bạn đã từng thiết lập OpenClaw, bạn có thể nhớ rằng ngay cả trước khi bạn bắt đầu, nó đã yêu cầu bạn thiết lập 10 khóa API," Erik Reppel, người tạo ra x402 và là người đứng đầu kỹ thuật nền tảng nhà phát triển tại Coinbase, cho biết. "Với x402, ví của bạn trở thành khóa API phổ quát, cho phép bạn truy cập bất kỳ dịch vụ nào hỗ trợ x402."

Dù sao đi nữa, hiện tại các tác nhân chủ yếu vẫn được các nhà phát triển sử dụng. Theo nhà cung cấp dữ liệu Artemis, kể từ khi x402 ra mắt vào tháng 5 năm 2025, các trợ lý AI đã thực hiện khoảng 107 triệu giao dịch thông qua tiêu chuẩn này, với tổng khối lượng giao dịch hợp pháp khoảng 30 triệu USD. Hầu hết trong số đó là các giao dịch vi mô - với số tiền từ 20 đến 40 cent.

"Rõ ràng là chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu," Lucas Shin, nhà phân tích tại Artemis, nói. Ông cho rằng, hiện tại khối lượng giao dịch gần như là thứ yếu. Chỉ số tốt hơn nằm ở việc hệ sinh thái nào đang thực sự xây dựng và có bao nhiêu thương nhân sẵn sàng bán hàng thông qua x402. Con số đó hiện vào khoảng 3900, bao gồm Amazon Web Services (AWS), nền tảng phát triển blockchain Alchemy và nhà cung cấp dữ liệu Messari.

Sự phấn khích của ngành công nghiệp tiền mã hóa về thương mại tác nhân là có thể hiểu được. "Hầu như bất kỳ nhóm kỹ thuật nào bạn thấy, kể cả nhóm của chúng tôi, đều đang sử dụng các công cụ AI," Rishin Sharma, người đứng đầu sản phẩm và tăng trưởng AI tại Quỹ Solana, cho biết. Ông nói rằng trong nhóm của mình, mọi người đều sử dụng AI, AI tạo ra hơn 70% mã mà họ viết. Sharma cho biết, những nhà cung cấp dịch vụ từng xây dựng doanh nghiệp xung quanh API truyền thống đang bắt đầu suy nghĩ về một vấn đề khác: không còn là làm thế nào để thu hút 100 nhà phát triển tiếp theo, mà là làm thế nào để định vị bản thân cho 100 tác nhân AI tiếp theo.

Tuần trước, Paradigm và Stripe đã ra mắt Tempo - một blockchain tập trung vào thanh toán, công ty này đã huy động được 500 triệu USD vòng Series A với định giá 50 tỷ USD vào năm ngoái. Đồng thời, họ cũng ra mắt tiêu chuẩn giao dịch tác nhân riêng, tiêu chuẩn này cũng hỗ trợ thanh toán bằng tiền pháp định thông qua quan hệ đối tác với Visa.

Tuy nhiên, hầu hết mọi người trong lĩnh vực tiền mã hóa coi stablecoin (đô la kỹ thuật số có thể lập trình) là phương tiện thanh toán tự nhiên hơn cho các tác nhân AI. Ở mức dưới một đô la, tính kinh tế của thanh toán bằng thẻ trở nên không hợp lý: các bên xử lý thường không chỉ tính phí tỷ lệ cố định mà còn tính phí cố định cho mỗi giao dịch, thường vào khoảng 30 cent. Điều này có nghĩa là các khoản thanh toán tính bằng cent có thể bị nuốt chửng hoàn toàn bởi chi phí xử lý.

Đó là lý do tại sao các công ty như Circle, nhà phát hành stablecoin lớn thứ hai, cũng đang xây dựng hệ thống thanh toán được thiết kế riêng cho thương mại máy móc. Đầu tháng này, công ty đã ra mắt nanopayments (thanh toán nano), cho phép các tác nhân gửi các khoản thanh toán USDC nhỏ, miễn phí giao dịch trên blockchain Arc mới của họ và một số blockchain khác đang trong chế độ thử nghiệm - số tiền thậm chí có thể nhỏ bằng một phần nhỏ của một cent. Tuy nhiên, mối đe dọa đối với các mạng độc quyền như Visa và Mastercard không chỉ giới hạn ở các khoản thanh toán vi mô: các tác nhân AI sử dụng stablecoin có thể gây áp lực cắt giảm phí đáng kể đối với các giao dịch ở bất kỳ quy mô nào.

Nếu các tác nhân phần mềm sắp trở thành nhóm khách hàng khổng lồ tiếp theo, thì vấn đề không còn chỉ là chúng thanh toán như thế nào, mà là đang xây dựng một mạng lưới nào cho chúng. Jesse Pollak, người sáng lập Base (blockchain cho đến nay đã hỗ trợ phần lớn hoạt động thanh toán tác nhân trong lĩnh vực tiền mã hóa) được ấp ủ bởi Coinbase, nói: "Chúng tôi thực sự đang suy nghĩ toàn diện về toàn bộ ngăn xếp công nghệ - từ lớp nền tảng cốt lõi về khả năng mở rộng và phi tập trung, đến các công cụ và mô hình tài khoản được xây dựng trên đó, cho đến giao diện mà các tác nhân thực sự sử dụng để tương tác với sản phẩm - chúng tôi đều đặt câu hỏi: Làm thế nào chúng ta có thể làm cho tất cả những điều này trở nên 'bản địa với tác nhân' (agent-native)?"

Ông chỉ ra những tác nhân đã hoạt động như những doanh nghiệp siêu nhỏ. Ví dụ, một tác nhân tên là Felix do doanh nhân Nat Eliason tạo ra, đã kiếm được 163.686 USD trong 30 ngày qua bằng cách điều hành một cửa hàng ứng dụng cho các tác nhân AI khác và bán một hướng dẫn PDF tự biên soạn có tên "Cách thuê AI". Tất nhiên, nó cũng có một token tiền mã hóa, mặc dù vốn hóa thị trường của nó chỉ là 1,5 triệu USD.

Không phải ai cũng nhiệt tình như vậy về tiềm năng của tác nhân AI và tiền mã hóa. Haseeb Qureshi, đối tác quản lý tại công ty đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa Dragonfly, cho biết: "Rất nhiều người đang thổi phồng quá mức mức độ mà tình huống này đã xảy ra. Thực tế là, mọi thứ ở đây hiện tại về cơ bản vẫn chỉ là đồ chơi." Ông bổ sung rằng các tác nhân rất có thể sẽ liên t