沉寂一月后再度交火：美伊冲突为何重启，市场如何反应？
- 核心观点：8月30-31日美伊在霍尔木兹海峡再度交火，伊朗被指企图布雷，布伦特原油突破90美元/桶，美股大盘承压但能源股受益，市场担忧升级令此前“经济僵局”预期受挫。
- 关键要素：
- 美军打击伊朗拉拉克岛火箭装置，称其准备向霍尔木兹海峡布设水雷，为7月底以来首次公开军事行动；伊朗以导弹袭击约旦美军基地报复。
- 美国策略自7月底转向经济制裁与封锁，而非直接军事打击；伊朗与阿曼曾就海峡通行费分成达成框架，导致布伦特原油此前一周回落逾5%。
- 特朗普发布疑似AI视频宣称伊朗卡尔格岛（承担约90%原油出口）被炸，但伊朗及美军中央司令部均未证实，此插曲加剧市场预期波动。
- 布伦特原油8月31日收于90.69美元/桶，单日涨2.93%；WTI逼近86美元，较去年同期上涨约33%，波斯湾出口量约1500-1600万桶/日，低于战前2200-2400万桶/日。
- 美股8月31日全线收跌（标普500跌0.33%，纳指跌0.12%，道指跌0.7%），但8月整月仍录得上涨；能源股走强，哈里伯顿、雪佛龙、瓦莱罗等涨超2%。
- 比特币维持在7.8万美元上方，Coinbase、Strategy、CleanSpark等加密资产相关股票涨幅在1%-2%之间。
原创 | Odaily 星球日报（@OdailyChina）
作者｜jk
Trong cuộc xung đột Mỹ - Iran kéo dài gần nửa năm, một chiến dịch quân sự vào ngày 30/8 (giờ địa phương) đã phá vỡ trạng thái tương đối yên tĩnh kéo dài suốt một tháng. Cuộc chiến bắt đầu từ tháng 2 vốn đã bước vào giai đoạn tạm lắng nhờ các chiến lược ngoại giao trung gian và trừng phạt kinh tế. Tuy nhiên, cuối tuần qua, hai bên đã nổ súng trở lại, khiến giá dầu Brent vọt lên trên 90 USD, ba chỉ số chính của chứng khoán Mỹ đồng loạt đi xuống, khiến thị trường một lần nữa thắt chặt dây thần kinh.
Vì sao xung đột tái bùng phát
Ngòi nổ trực tiếp: Âm mưu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz
Ngày 30/8 (Chủ nhật), Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ xác nhận, quân đội Mỹ đã tấn công các bệ phóng rocket do Iran triển khai tại đảo Larak. Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm, Tim Hawkins, cho biết, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khi đó đang chuẩn bị rải thủy lôi xuống eo biển Hormuz. Đây là lần đầu tiên Mỹ công khai thừa nhận tiến hành hành động quân sự nhắm vào các mục tiêu Iran kể từ cuối tháng 7.
Phía Iran nhanh chóng đáp trả: Truyền thông nhà nước Iran cho biết Tehran đã phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự Mỹ trong lãnh thổ Jordan để trả đũa, hai căn cứ được cho là đã hứng chịu "thiệt hại nặng nề". IRGC sau đó còn tuyên bố, một tàu chở dầu cố đi qua phía nam eo biển đã trúng hai quả thủy lôi.
Bối cảnh: Từ "đối đầu quân sự" chuyển sang "siết chặt kinh tế"
Cuộc giao tranh này đáng chú ý vì nó phá vỡ sự chuyển hướng chiến lược trước đó của Washington. Kể từ loạt đạn tên lửa cuối cùng vào cuối tháng 7, phía Mỹ liên tục phát đi tín hiệu rằng sẽ chuyển trọng tâm từ tấn công quân sự trực tiếp sang các biện pháp trừng phạt và phong tỏa kinh tế đối với Iran — gây sức ép lên Tehran bằng cách thắt chặt trừng phạt, duy trì phong tỏa hải quân, buộc nước này quay lại bàn đàm phán, thay vì phát động một đợt không kích mới. Trump trước đó cũng từng tuyên bố Mỹ sẽ "chỉ đứng nhìn Iran chìm sâu trong lạm phát, trắng tay", không vội mở rộng chiến sự.
Trong khi đó, Iran và Oman từng đạt được thỏa thuận khung về phân chia doanh thu phí đi qua eo biển Hormuz, thị trường cũng từng nhìn nhận tình hình là một bế tắc mang tính kinh tế, đây cũng là lý do khiến giá dầu Brent đã giảm hơn 5% trong tuần trước.
Màn "video AI" của Trump
Ngày 31/8, Trump đăng tải trên Truth Social một đoạn video được cho là do AI tạo ra, tuyên bố đảo Kharg — trung tâm xuất khẩu dầu thô cốt lõi của Iran (đảm nhận khoảng 90% sản lượng xuất khẩu dầu thô của Iran) — đã bị "nghiền nát thành tro". Tuy nhiên, các quan chức cấp cao của Tổng công ty Dầu khí Quốc gia Iran gọi tuyên bố này là "lố bịch", khẳng định hoạt động tại đảo Kharg vẫn diễn ra bình thường; Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cũng không xác nhận cuộc tấn công nhằm vào hòn đảo này, chỉ xác nhận các đòn "tấn công có giới hạn, chính xác" nhắm vào hoạt động rải thủy lôi tại đảo Larak.
Nguồn: Truth Social
Tình tiết này tuy không tạo ra leo thang quân sự thực chất mới, nhưng lại tiếp tục khuấy đảo kỳ vọng của thị trường về hướng đi của tình hình. Trump trước đó đã nhiều lần công khai đe dọa "tiếp quản" đảo Kharg cũng như thị trường dầu mỏ và khí đốt của Iran, ví von giống như cách Mỹ đã làm tại Venezuela.
Khung đàm phán ban đầu dự kiến vào đầu tháng 9 vẫn đang được thúc đẩy trong chương trình nghị sự, nhưng Washington và Tehran vẫn đối lập công khai về lập trường ở vấn đề cốt lõi "ai kiểm soát vũ khí". Nói cách khác, ngay cả khi hai bên vẫn duy trì kênh đối thoại, xung đột vẫn chưa thực sự hạ nhiệt. Cuộc giao tranh ngày 30-31/8 giống như một lần cọ xát nữa trong bế tắc mong manh này, hiện vẫn chưa rõ liệu Iran có trả đũa thêm hay sẽ tuyên bố kết thúc vòng đáp trả này.
Tác động thị trường
Giá dầu: Tăng vọt ngay lập tức, vượt lại mốc 90 USD
- Dầu Brent chốt phiên 31/8 ở mức khoảng 90,69 USD/thùng, tăng 2,93% trong ngày; dầu WTI cũng tăng theo, tiến sát mốc 86 USD/thùng.
- Mức tăng này đảo ngược xu hướng giảm trước đó do "tình hình Iran được xem là trừng phạt kinh tế chứ không phải mối đe dọa nguồn cung" — tuần trước đó, dầu Brent từng rơi xuống quanh 89,3 USD, với mức giảm lũy kế trong tuần vượt 5%.
- Nhìn vào chu kỳ dài hơn, dầu Brent hiện tăng khoảng 33% so với cùng kỳ năm ngoái, tăng khoảng 8% trong tháng qua. Sản lượng dầu thô tại khu vực Vịnh vẫn thấp hơn đáng kể so với trước chiến tranh (theo ước tính của Goldman Sachs, lượng xuất khẩu hiện tại của vùng Vịnh là khoảng 15-16 triệu thùng/ngày, so với 22-24 triệu thùng/ngày trước chiến tranh).
Dầu Brent bất ngờ tăng cao. Nguồn: Hyperliquid
Chứng khoán Mỹ: Cổ phiếu năng lượng tăng mạnh, chỉ số chính ít bị ảnh hưởng
Phiên đóng cửa ngày 31/8 (thứ Hai):
- Chỉ số S&P 500 giảm 0,33%, đóng cửa ở mức 7686,14 điểm
- Chỉ số tổng hợp Nasdaq giảm 0,12%, đóng cửa ở mức 26370,89 điểm
- Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones giảm 374,09 điểm (-0,7%), đóng cửa ở mức 53185,90 điểm, chủ yếu do sự kéo tụt từ Goldman Sachs và Alphabet
Đáng chú ý, dù ghi nhận mức giảm trong phiên thứ Hai, cả ba chỉ số chính vẫn tăng điểm trong cả tháng 8: S&P 500 tăng 2,6% trong tháng, Nasdaq tăng 3,9%, Dow Jones tăng 1,3% (tháng tăng thứ năm liên tiếp).
Xét theo nhóm ngành: Cổ phiếu năng lượng đồng loạt tăng nhờ giá dầu đi lên, Halliburton tăng hơn 2,5% trước giờ mở cửa, Chevron tăng 2%, Valero Energy và Occidental đều tăng 2%, Exxon Mobil tăng hơn 1,5%.
Cổ phiếu liên quan đến tài sản mã hóa hầu hết tăng điểm, Bitcoin duy trì trên mốc 78.000 USD, các cổ phiếu như Coinbase, Strategy, CleanSpark tăng trong khoảng 1%-2%.
