OpenRouter có giá trị 7 tỷ USD không?

Bài gốc: Odaily 星球日报（@OdailyChina）

Tác giả: Azuma（@azuma_eth）

Sáng sớm ngày 17 tháng 8 theo giờ Bắc Kinh, Bloomberg đưa tin rằng gã khổng lồ thanh toán Stripe đã chốt thương vụ mua lại OpenRouter, một công ty khởi nghiệp hạ tầng AI (chi tiết thú vị: Alex Atallah, đồng sáng lập OpenRouter, công ty trước đó của anh ấy là OpenSea), với số tiền tuy không đạt mức 10 tỷ USD như tin đồn trước đó của thị trường, nhưng vẫn vượt qua 7 tỷ USD.

Mặc dù việc thúc đẩy thương vụ này từ lâu đã không còn là bí mật, và thị trường cũng không xa lạ với nhu cầu kết hợp chiến lược giữa hai bên, nhưng khi giao dịch cuối cùng đã được xác nhận, thị trường vẫn xuất hiện nhiều tiếng nói hoài nghi. Câu hỏi cốt lõi của sự hoài nghi là — OpenRouter có thực sự đáng giá ngần ấy tiền không?

Ghi chú của Odaily: Triệu phú KOL, nhà đầu tư nổi tiếng Jason cũng đã bày tỏ sự khó hiểu về thương vụ này.

Dù sao, khi OpenRouter hoàn tất vòng gọi vốn Series B trị giá 113 triệu USD vào cuối tháng 5 năm nay, định giá chỉ "vỏn vẹn" khoảng 1,3 tỷ USD, vậy mà chỉ hơn hai tháng sau, Stripe đã phải bỏ ra số tiền thật gấp hơn năm lần. Trong khi đó, quy mô doanh thu hiện tại của OpenRouter dường như cũng khó có thể hỗ trợ cho mức giá cao như vậy, thị trường ước tính doanh thu hằng năm của nền tảng này hiện vào khoảng 50 triệu USD, tính theo giá mua 7 tỷ USD thì tương ứng với mức định giá doanh thu (P/S) lên tới 140 lần, một con số đáng kinh ngạc.

Quan trọng hơn, mảng kinh doanh cốt lõi của OpenRouter dường như không có rào cản kỹ thuật vững chắc nào. Về bản chất, OpenRouter cung cấp một cổng truy cập mô hình AI thống nhất: các nhà phát triển chỉ cần sử dụng một bộ API là có thể gọi đến OpenAI, Anthropic, Google cùng vô số mô hình mã nguồn mở, và OpenRouter đảm nhiệm việc định tuyến, chuyển đổi dự phòng và tối ưu hóa chi phí giữa các mô hình và nhà cung cấp dịch vụ suy luận khác nhau. Về mặt lý thuyết, dù là các hãng mô hình, nhà cung cấp dịch vụ đám mây hay các công ty hạ tầng AI khác, đều có thể sao chép được chức năng tương tự.

Vì vậy, thị trường tự nhiên xuất hiện hai luồng đánh giá hoàn toàn trái ngược nhau. Một quan điểm cho rằng, số tiền hơn 7 tỷ USD mà Stripe bỏ ra có thể chỉ để mua về một tầng trung gian trông có vẻ hấp dẫn, nhưng thực chất không quá lớn; nhưng quan điểm khác lại cho rằng, chính loại "tầng trung gian" này mới là thứ đáng mua nhất, bởi thứ thực sự giá trị của OpenRouter, có lẽ chưa bao giờ là vài dòng mã chịu trách nhiệm chuyển tiếp yêu cầu API, mà là lượng truy cập suy luận AI, người dùng, mối quan hệ thanh toán và năng lực phân phối dữ liệu mà nó đã tập hợp được.

Quan điểm phản đối: Hào phòng thủ có hạn, chỉ là sản phẩm quá độ của thời đại

Sau khi tin tức về thương vụ được lan truyền, sự hoài nghi của thị trường tập trung vào một vấn đề: bản thân việc định tuyến mô hình, liệu có phải là một ngành kinh doanh đáng để đặt cược lâu dài hay không?

"Thần cổ phiếu tóc bạc" Serenity đã đăng trên X rằng, khả năng điều phối và sắp xếp mô hình (Orchestration) của OpenRouter rất dễ bị sao chép và thay thế, "gần như không có hào phòng thủ", nhưng anh ấy cũng thừa nhận rằng, ít nhất ở thời điểm hiện tại, OpenRouter đã sở hữu lượng người dùng lớn, bộ dữ liệu cực kỳ giá trị và đà tăng trưởng mạnh mẽ.

Đây thực chất cũng chính là mâu thuẫn cốt lõi nhất của phe phản đối: Mọi người không phủ nhận OpenRouter hôm nay có giá trị nhất định, mà là nghi ngờ liệu giá trị đó có thể kéo dài được mười năm hay không.

Một KOL công nghệ khác có hơn 300.000 người theo dõi là Crémieux đặt câu hỏi thẳng thắn hơn: Nếu bản thân việc định tuyến mô hình làm tăng độ phức tạp khi gọi, và với không ít yêu cầu có thể mang lại kết quả không như mong muốn, vậy thì tại sao lại cần một tầng định tuyến độc lập? Nếu trong tương lai số lượng mô hình, giá cả và cách thức gọi dần ổn định, liệu tầng trung gian này có dần trở nên thừa thãi hay không?

Từ góc độ này, rủi ro lớn nhất mà OpenRouter phải đối mặt thậm chí không phải là "sự cạnh tranh từ các trạm trung chuyển khác", mà là liệu mảng kinh doanh này có chỉ là một sản phẩm quá độ sau khi hạ tầng AI phát triển đến một giai đoạn nhất định hay không? Dù sao, OpenAI, Anthropic, Google, các nhà cung cấp đám mây và thậm chí cả Stripe đều có khả năng dần tích hợp trực tiếp các tính năng gọi đa mô hình, Fallback, tối ưu hóa chi phí và quản lý lượng sử dụng vào sản phẩm của chính họ. Nếu cuối cùng mỗi nền tảng mô hình đều tự trang bị Router, OpenRouter dựa vào đâu để tiếp tục thu phí như một trung gian lâu dài?

Hiện tại, mô hình kinh doanh của OpenRouter thực ra rất đơn giản — nền tảng không tăng giá đối với mô hình cơ bản, mà thu phí nền tảng 5,5% khi người dùng mua Credits. Do đó, trong mắt phe phản đối, OpenRouter giống một trung gian lưu lượng AI tăng trưởng cực nhanh, nhưng hào phòng thủ thương mại vẫn còn đáng ngờ.

Và 7 tỷ USD, đối với một "trung gian" dường như hơi đắt.

Quan điểm ủng hộ: Đừng giới hạn ở trạm trung chuyển, hãy hình dung trạm thu phí của thời đại AI

Tất nhiên, cũng có không ít chuyên gia giữ quan điểm hoàn toàn ngược lại: nếu chỉ hiểu OpenRouter theo logic của "trạm trung chuyển mô hình", có thể ngay từ đầu đã đánh giá thấp thương vụ này.

Quan điểm của chuyên gia tăng trưởng sản phẩm tại Thung lũng Silicon, Aakash Gupta, khá tiêu biểu. Theo Gupta, mức định giá 140 lần doanh thu nghe có vẻ điên rồ, nhưng vấn đề nằm ở chỗ OpenRouter không kiếm tiền theo logic của một công ty phần mềm truyền thống — phí nền tảng 5,5% đồng nghĩa với việc trong mỗi 1 USD chảy đến OpenAI, Anthropic, Google và hơn 400 mô hình khác, OpenRouter trích ra mức phí lên tới 5,5%; so với đó, mức phí của mảng kinh doanh cốt lõi của Stripe (luân chuyển dòng tiền) chỉ là 2,9%, tức là mức phí của OpenRouter gần như gấp đôi.

Quan trọng hơn, Stripe chính là bên có điều kiện rõ ràng nhất để nhìn thấu mảng kinh doanh này — bởi vì hạ tầng thanh toán của OpenRouter chạy trên Stripe, tính thuế dùng Stripe Tax, chống gian lận dùng Stripe Radar. Ngay trong hệ thống của mình, Stripe đã tận mắt chứng kiến đường cong dòng tiền của OpenRouter tăng trưởng với tốc độ chóng mặt.

Vì vậy, theo quan điểm của anh ấy, thứ Stripe mua về không phải một API proxy đơn giản, mà là một kênh giao dịch suy luận AI đang bùng nổ nhanh chóng. Định tuyến có thể dễ dàng sao chép, nhưng thứ thực sự khó sao chép là người dùng, yêu cầu và dữ liệu đã tập trung trên tuyến định tuyến đó.

Cuối cùng, Gupta đưa ra một so sánh tuyệt vời — Stripe từng xây dựng trạm thu phí cho thương mại internet, và giờ đây, nó dùng 7 tỷ USD mua lại trạm thu phí của thời đại suy luận AI. Nếu so sánh này cuối cùng được chứng minh là đúng, thì mức định giá có vẻ cao ngày hôm nay, thứ được mua không còn là doanh thu hiện tại của OpenRouter, mà là quy mô tương lai của thị trường suy luận AI, cùng với "phí qua trạm" mà OpenRouter có thể thu được với vai trò cổng lưu lượng.

Đồng sáng lập Lago, byAnhtho, cũng đưa ra nhận định tương tự từ một góc độ khác: nếu chỉ coi OpenRouter là một công cụ API proxy, mức giá này tất nhiên là vô lý; nhưng nếu Stripe nhìn thấy hình ảnh "Amazon" của lĩnh vực suy luận AI đang thành hình, logic sẽ hoàn toàn khác — mã nguồn đơn thuần chỉ chuyển tiếp yêu cầu có thể không đáng 7 tỷ USD, nhưng quyền điều phối có thể quyết định dòng yêu cầu AI khổng lồ và không ngừng tăng trưởng cuối cùng sẽ chảy về đâu, có lẽ thực sự đáng giá từng xu.

Cuộc tranh luận chưa có hồi kết

Đặt hai quan điểm song song với nhau, bản chất của cuộc tranh luận này thực ra là sự khác biệt về điểm neo giá trị của hạ tầng AI.

Nếu coi OpenRouter là một trung gian AI có doanh thu hằng năm chỉ 50 triệu USD và rào cản kỹ thuật hạn chế, thì mức định giá 140 lần doanh thu hiển nhiên khó thuyết phục; nhưng nếu coi nó là cổng lưu lượng quan trọng đang hình thành giữa ứng dụng AI và các nhà cung cấp mô hình, suy luận, thì quy mô doanh thu hiện tại có lẽ không phải là chỉ số quan trọng nhất.

Nói cho cùng, điều thị trường thực sự tranh luận không phải là OpenRouter hôm nay đáng giá bao nhiêu, mà là thị trường suy luận AI trong tương lai sẽ lớn đến mức nào, và liệu OpenRouter có thể chiếm giữ lâu dài vị trí "trạm thu phí" đó hay không.

Trong thời đại internet, Stripe dựa vào hạ tầng thanh toán trở thành "trạm thu phí" của giới thương mại; ngày nay, nó lại đang cố gắng dùng hơn 7 tỷ USD để mua trước một "trạm thu phí" khác của thời đại suy luận AI. Thương vụ này rốt cuộc là mua đắt, hay là việc Stripe nhìn thấy trước chiếc vé tiếp theo của hạ tầng AI, câu trả lời chỉ có thể để thời gian định đoạt.