Delphi Digital: Solana Sắp Đón Chu Kỳ Nâng Cấp Công Nghệ Mạnh Mẽ Nhất Lịch Sử

Biên dịch gốc: Nicky

Lộ trình năm 2026 của Solana có thể là chu kỳ nâng cấp táo bạo nhất trong lịch sử mạng lưới này, với một cuộc cải tổ toàn diện từ cơ chế đồng thuận đến cơ sở hạ tầng, nhằm trở thành một phiên bản phi tập trung của Nasdaq.

Lộ trình của Solana nhằm mục đích biến nó thành một môi trường đạt cấp độ sàn giao dịch, cho phép sổ lệnh giới hạn tập trung (CLOB) gốc trên chuỗi cạnh tranh với các sàn giao dịch tập trung (CEX) về độ trễ, độ sâu thanh khoản và tính công bằng. Dưới đây là tất cả các nâng cấp để đạt được mục tiêu đó.

Alpenglow: Cuộc cải tổ toàn diện cơ chế đồng thuận

Alpenglow là thay đổi lớn nhất ở cấp độ giao thức trong lịch sử Solana. Nó giới thiệu một kiến trúc đồng thuận hoàn toàn mới, được xây dựng xung quanh hai thành phần cốt lõi: Votor và Rotor.

Votor cải tổ triệt để cách mạng lưới đạt được sự đồng thuận. Thay vì xâu chuỗi nhiều vòng bỏ phiếu, nó cho phép các trình xác thực tổng hợp phiếu bầu ngoài chuỗi và gửi xác nhận cuối cùng trong một đến hai vòng. Kết quả là thời gian xác nhận cuối cùng lý thuyết được rút ngắn từ 12,8 giây xuống còn 100-150 mili giây.

Votor chạy song song hai đường dẫn xác nhận cuối cùng. Nếu một khối nhận được sự ủng hộ áp đảo (trên 80% cổ phần) trong vòng đầu tiên, nó sẽ được xác nhận cuối cùng ngay lập tức. Nếu tỷ lệ ủng hộ nằm trong khoảng 60%-80%, vòng bỏ phiếu thứ hai sẽ được kích hoạt. Nếu tỷ lệ ủng hộ ở vòng thứ hai cũng vượt quá 60%, khối đó sẽ được xác nhận cuối cùng. Thiết kế này đảm bảo việc xác nhận cuối cùng vẫn có thể đạt được ngay cả khi một phần mạng lưới không phản hồi.

Rotor cách mạng hóa cơ chế lan truyền khối, định tuyến thông điệp trực tiếp thông qua các trình xác thực có cổ phần cao và băng thông ổn định.

Alpenglow cũng giới thiệu mô hình đàn hồi "20+20": bảo mật được đảm bảo miễn là tổng cổ phần của hành vi độc hại không vượt quá 20%; tính sống còn của hệ thống vẫn được duy trì ngay cả khi có thêm 20% ngoại tuyến. Điều này có nghĩa là Alpenglow vẫn có thể duy trì việc xác nhận cuối cùng ngay cả khi có tới 40% nút trong mạng ở trạng thái độc hại hoặc ngoại tuyến.

Dưới Alpenglow, cơ chế Proof of History (Bằng chứng Lịch sử) trên thực tế đã bị loại bỏ, thay vào đó là lập lịch theo epoch xác định và bộ đếm thời gian cục bộ. Bản nâng cấp này dự kiến sẽ ra mắt từ đầu đến giữa năm 2026.

Firedancer: Cải thiện hiệu suất thời gian chạy

Từ khi ra đời, Solana luôn phụ thuộc vào một máy khách trình xác thực duy nhất (hiện được gọi là Agave). Sự đơn nhất này từ lâu đã là một trong những điểm yếu cốt lõi của mạng lưới. Bất kỳ lỗ hổng hoặc sự cố nào ở cấp độ máy khách đều có thể dẫn đến sự cố ngừng hoạt động toàn mạng.

Firedancer là máy khách trình xác thực độc lập thứ hai, được phát triển bởi Jump và viết bằng C++. Mục tiêu thiết kế của nó là biến trình xác thực Solana thành một động cơ xác định, có thông lượng cao, có khả năng xử lý hàng triệu TPS với độ trễ chênh lệch tối thiểu.

Frankendancer là phiên bản chuyển tiếp của nó, kết hợp mô-đun mạng và sản xuất khối của Firedancer với các thành phần thời gian chạy và đồng thuận của Agave. Khi Firedancer dần đạt trạng thái sẵn sàng cho mainnet, tính đa dạng của trình xác thực dự kiến sẽ được cải thiện đáng kể.

Trong bối cảnh cạnh tranh này, cả hai nhóm đều đã thực hiện nhiều lần lặp lại.

DoubleZero: Cơ sở hạ tầng cáp quang hiệu suất cao

DoubleZero là một lớp phủ mạng riêng, kết nối các trình xác thực thông qua cáp quang chuyên dụng, cơ sở hạ tầng này giống với mạng được các sàn giao dịch truyền thống (như Nasdaq và CME) sử dụng để truyền tải ở cấp độ micro giây.

Khi tập hợp trình xác thực mở rộng, việc lan truyền thông tin trở nên khó khăn hơn. Càng nhiều nút nghĩa là càng nhiều điểm đến, điều này tạo ra sự không nhất quán về thời gian trong mạng lưới. DoubleZero loại bỏ sự khác biệt này bằng cách định tuyến thông điệp trên đường dẫn tối ưu, thay vì nhảy qua lại trên internet công cộng.

Mô hình xác nhận cuối cùng của Alpenglow phụ thuộc vào việc các trình xác thực nhận và phản hồi thông điệp trong một cửa sổ thời gian nghiêm ngặt. Nếu việc lan truyền không nhất quán, phiếu bầu sẽ đến chậm, việc hình thành đủ số lượng (quorum) chậm hơn và thời gian cần thiết để xác nhận cuối cùng cũng lâu hơn. Bằng cách thu hẹp khoảng cách độ trễ giữa các trình xác thực, DoubleZero cho phép Votor hoàn tất xác nhận cuối cùng nhanh hơn và cũng giúp việc lan truyền của Rotor đồng đều hơn.

DoubleZero cũng hỗ trợ multicast, sao chép dữ liệu bên trong mạng và truyền đồng thời đến tất cả các trình xác thực.

Xây dựng khối: BAM và Harmonic

Hai xu hướng bổ sung đang định hình lại lớp xây dựng khối của Solana:

BAM (Thị trường Lắp ráp Khối, Block Assembly Marketplace) là cách Jito tái tưởng tượng lại đường ống giao dịch của Solana. Thay vì để người lãnh đạo slot (slot leader) đơn phương quyết định thứ tự giao dịch, nó chèn một lớp thị trường và riêng tư giữa việc sắp xếp thứ tự và thực thi. Giao dịch được nhập vào Môi trường Thực thi Đáng tin cậy (TEE), có nghĩa là cả trình xác thực và người xây dựng đều không thể thấy nội dung giao dịch gốc cho đến khi thứ tự có hiệu lực. Điều này ngăn chặn các hành vi thực thi trước cơ hội như front-running.

Harmonic nhắm mục tiêu vào một mắt xích khác của đường ống - ai sẽ xây dựng khối. Nó giới thiệu một lớp tổng hợp người xây dựng khối mở, cho phép trình xác thực chấp nhận các đề xuất khối từ nhiều người xây dựng cạnh tranh trong thời gian thực. Có thể coi Harmonic là một siêu thị trường, còn BAM là một thị trường vi mô.

Raiku: Đảm bảo thực thi xác định

Raiku lấp đầy khoảng trống còn lại. Có thể nói Solana đã giải quyết phần lớn các nút thắt cổ chai về thông lượng, nhưng về bản chất nó không cung cấp độ trễ xác định hoặc đảm bảo thực thi có thể lập trình cho các ứng dụng cụ thể. Việc khớp lệnh theo phong cách giao dịch tần suất cao (HFT) và sổ lệnh giới hạn tập trung (CLOB) trên chuỗi yêu cầu mức độ kiểm soát chi tiết vượt xa những gì một mạng lớp 1 (L1) có thể cung cấp một cách hợp lý.

Raiku cung cấp một lớp lập lịch / đấu giá chạy song song với tập hợp trình xác thực Solana, cung cấp cho ứng dụng một môi trường thực thi trước có thể lập trình và xác định mà không cần sửa đổi cơ chế đồng thuận L1. Nó đạt được việc thực thi được đảm bảo cho các quy trình làm việc được cam kết trước thông qua giao dịch Ahead-of-Time (AOT), và đáp ứng nhu cầu thực thi thời gian thực thông qua giao dịch Just-in-Time (JIT).

Đưa thị trường vốn lên chuỗi

Trong số các blockchain công cộng hiệu suất cao, Solana vẫn là nhà thống trị, nhưng sự thống trị đó sẽ vô nghĩa nếu không có người dùng và thị trường trên chuỗi hiệu quả. Mặc dù đại đa số meme coin vẫn được giao dịch trên Solana, thị trường hợp đồng vĩnh cửu trên chuỗi đang nhanh chóng tập trung vào một số ít nền tảng.

Để cạnh tranh với các đối thủ tập trung, hiệu suất phải đạt đến mức tương đương. Chúng tôi tin rằng hệ sinh thái Solana đã nhận thức được vấn đề này và lạc quan về việc thu hẹp khoảng cách. Các bản nâng cấp sắp tới rất đáng mong đợi, và đầu năm cũng sẽ có những sàn giao dịch hợp đồng vĩnh cửu gốc Solana hoàn toàn mới như BULK ra mắt.

Nhu cầu của người dùng bán lẻ đối với việc giao dịch tài sản giao ngay trên Solana vẫn rất lớn. Mặc dù Hyperliquid tạm thời chiếm lĩnh thị trường hợp đồng vĩnh cửu, Solana đã khẳng định vị thế là L1 được lựa chọn hàng đầu để giao dịch bất kỳ cặp giao dịch giao ngay nào. Các sàn giao dịch tập trung vẫn dẫn trước đáng kể, nhưng Solana hiện là giải pháp được lựa chọn hàng đầu cho giao dịch trên chuỗi.

Các sản phẩm như xStocks đang đưa cổ phiếu trên chuỗi trực tiếp vào Solana. Thanh khoản, khám phá giá và sự chú ý đầu cơ đang tập trung vào một blockchain duy nhất có thể cung cấp thanh toán nhanh hơn, trải nghiệm người dùng tốt hơn và vốn dày đặc hơn.

Đó là lý do Solana đưa thị trường vốn lên chuỗi.