Trump vẫy tay, khuấy động cơn bão game ở Venezuela

Bạn không bao giờ biết một con bướm vỗ cánh sẽ đưa cơn bão đến đâu.

9 ngày sau khi Mỹ đột kích Venezuela và bắt giữ Tổng thống Maduro, một trò chơi tên là RuneScape cũng một lần nữa lập nên lịch sử. Vào ngày này, số lượng người chơi RuneScape trực tuyến đồng thời vượt quá 258.000, mức cao nhất trong lịch sử 25 năm của trò chơi này.

Hai sự việc có vẻ hoàn toàn không liên quan lại được kết nối một cách kỳ diệu như vậy.

"Liệu cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela có khiến giá vàng trong RuneScape tăng và số lượng người chơi thay đổi không?"

Khi cả thế giới đang chú ý đến giá dầu thô quốc tế hoặc thị trường chứng khoán Venezuela do tình hình bất ổn ở Venezuela, thì người chơi RuneScape lại đang quan tâm đến sự biến động của vàng, giá cả và số lượng người chơi trong RuneScape.

Nếu nói rằng, Maduro "rời khỏi" Venezuela đã tuyên bố kết thúc một thời đại. Vậy thì, người chơi Venezuela "rời khỏi" RuneScape cũng tuyên bố kết thúc một thời đại.

Sự kết thúc của thời đại cũ chỉ có nghĩa là lịch sử tiến lên một cách vĩnh viễn và tàn nhẫn, không thể đánh đồng với hy vọng mới. Người Venezuela, RuneScape, tiền điện tử, ba yếu tố này từng đan xen mãnh liệt đến vậy, đó là một câu chuyện về sự sinh tồn và trốn chạy.

Sinh tồn

Nhờ có dầu mỏ, Venezuela từng là một trong những quốc gia giàu có nhất Nam Mỹ, nhưng từ năm 2013, nền kinh tế của đất nước này bắt đầu sụp đổ dần.

Quá trình sụp đổ giống như một quả cầu tuyết lăn từ đỉnh núi, không ngừng mở rộng và tăng tốc. Trong giai đoạn 2013 - 2021, GDP của Venezuela đã giảm tổng cộng khoảng 75% - 80%, đây là cuộc sụp đổ kinh tế nghiêm trọng nhất trên toàn thế giới trong 45 năm qua không do chiến tranh, quy mô lớn hơn cả cuộc Đại suy thoái của Mỹ và sự sụp đổ của Liên Xô. Đến năm 2021, 95% người Venezuela sống dưới mức nghèo về thu nhập, trong đó 77% sống trong cảnh nghèo cùng cực.

Vào tháng 8 năm 2018, trước thềm cải cách tiền tệ "Bolivar" của Venezuela, tỷ lệ lạm phát hàng năm của đất nước này đã vượt 48.000%. Chỉ trong vòng 4 tháng ngắn ngủi, tỷ giá hối đoái chợ đen của Bolivar so với USD đã giảm từ 1 triệu : 1 xuống khoảng 7 triệu : 1, tiền giấy trở nên vô giá trị như giấy lộn.

Trong cuộc sống không ngừng sụp đổ này, người Venezuela đã phát hiện ra RuneScape. Và lúc này, tỷ giá hối đoái của đơn vị tiền tệ trong trò chơi "Gold" của Old School RuneScape (sau đây gọi tắt là OSRS) so với USD là khoảng 1 - 1,25 triệu : 1, có giá trị và ổn định hơn nhiều so với Bolivar.

Mặc dù OSRS ra mắt máy chủ vào năm 2013, nhưng thực chất nó là một nhánh của phiên bản RuneScape tháng 8 năm 2007. Công ty đứng sau trò chơi này, Jagex, đã thử nghiệm đưa phiên bản cũ trở lại thời đại mới để đảo ngược tình trạng mất người chơi và phản ứng tiêu cực với các bản cập nhật.

Thử nghiệm này đã thành công ngoài dự kiến, OSRS sau đó không ngừng phát triển, giúp IP RuneScape này trường tồn. Thử nghiệm này cũng mang một cảm giác định mệnh bất ngờ, bởi vì đây là một phiên bản cũ, chỉ cần chơi qua trình duyệt web, yêu cầu cấu hình phần cứng máy tính không cao, cho phép một lượng lớn người chơi Venezuela đổ vào, làm việc trong thế giới trò chơi ảo này để giải quyết vấn đề sinh tồn trong thế giới thực.

Trên YouTube, có một video cũ được đăng vào tháng 2 năm 2018, nội dung là chơi OSRS trên một chiếc máy tính xách tay Canaima chỉ có 2GB RAM. Vào những năm 2010, chính phủ Venezuela đã phân phát hàng triệu máy tính Canaima miễn phí cho học sinh để hỗ trợ việc học.

Ai ngờ rằng, kiến thức đã không giúp những đứa trẻ này thay đổi số phận khi đối mặt với sự suy tàn của đất nước, nhưng chiếc máy tính này với khả năng cực kỳ hạn chế lại giúp chúng có chút thở phào khi đối mặt với khó khăn sinh tồn.

Người chơi Venezuela đã bắt đầu sử dụng OSRS để giải quyết vấn đề sinh kế ít nhất là từ năm 2017 hoặc thậm chí sớm hơn, bởi vì vào tháng 9 năm 2017, một bài đăng trên Reddit dạy người chơi OSRS cách săn lùng người chơi Venezuela trong "Khu rồng phía Đông" của trò chơi đã trở nên nổi tiếng, và sau đó trở thành một phần văn hóa meme quan trọng trong lịch sử OSRS:

"Khu rồng phía Đông" đề cập đến việc ở phía đông của "Khu săn bắn nghĩa địa" trong OSRS sẽ xuất hiện một loại quái vật "Rồng Xanh", người chơi Venezuela từng tập trung đông đảo ở đây trong giai đoạn 2017 - 2019. Họ điên cuồng tàn sát rồng lặp đi lặp lại, đem xương rồng và da rồng rơi ra từ Rồng Xanh đi bán trên thị trường giao dịch của RuneScape để đổi lấy vàng, sau đó đổi vàng OSRS thành Bitcoin hoặc các loại tiền điện tử khác để kiếm tiền mặt.

Theo bài viết của người dùng "fisherman" trên steemit đăng vào tháng 8 năm 2017, săn Rồng Xanh một giờ có thể kiếm được 500.000 vàng OSRS, tức là 0,5 USD. Cách kiếm tiền này từng được đăng trên báo trong nước Venezuela:

Còn những người chơi cao cấp sẽ đi săn một Boss rắn khổng lồ có cánh khác tên là "Zurlah", điều này sẽ nâng thu nhập mỗi giờ lên 2-3 USD. Mức lương theo giờ như vậy đã cao hơn hầu hết những người có bằng đại học ở Venezuela.

Vài năm trước, khi người chơi Venezuela kiếm sống bằng cách farm vàng trong OSRS hoạt động mạnh nhất, nhiều phương tiện truyền thông tiếng Anh đã phỏng vấn họ. Những người được phỏng vấn thường kiếm được 100 USD trở lên mỗi tháng từ OSRS, trong khi bố mẹ họ chỉ kiếm được khoảng 10 USD mỗi tháng. Theo quan điểm của họ, OSRS có độ nhận biết rất cao trong cộng đồng người Venezuela, có thể được coi là một phương thức kiếm tiền chủ lưu, đủ để giúp họ nuôi sống cả gia đình và tránh được tác động của việc mất giá Bolivar đối với công việc vất vả của họ.

Giống như ở Hồng Kông, chúng ta có thể thấy nhiều người giúp việc Philippines, lấp đầy nhu cầu lao động cho các công việc gia đình hàng ngày. Người chơi Venezuela trong thế giới OSRS cũng lấp đầy sức lao động cho quá trình farm quái lặp đi lặp lại nhàm chán để lên cấp/thu thập. Ngoài việc farm rồng, rắn, hươu nhỏ và các loại vật liệu khác, người chơi Venezuela cũng nhận việc đại luyện kỹ năng, chế tạo vật phẩm cho người khác. Tuy nhiên, không giống như người giúp việc Philippines ở Hồng Kông có thể thong thả xuất hiện trên đường phố Hồng Kông, tụ tập uống cà phê, do Jagex đàn áp giao dịch vật phẩm trò chơi trong thực tế, người chơi Venezuela giống như người dùng tiền điện tử sử dụng địa chỉ burner để phòng tránh rủi ro bị lừa đảo, họ có nhiều tài khoản burner để tránh nguy cơ bị khóa tài khoản.

Vào tháng 3 năm 2019, Venezuela xảy ra mất điện trên toàn quốc. Trong những ngày đó, Rồng Xanh đã mất đi những kẻ săn rồng trung thành nhất của nó, nguồn cung xương rồng trên thị trường giảm mạnh và giá cả cũng tăng theo.

Thái độ của người chơi đối với những người chơi farm vàng Venezuela này có thể nói là vừa yêu vừa ghét. Một mặt, người chơi Venezuela thường thực sự là những người chơi thủ công, khác với những người từ các quốc gia và khu vực khác có điều kiện thành lập xưởng farm vàng quy mô, họ thực sự kiếm vàng bằng cách chơi game thủ công công bằng như những người chơi khác, và chỉ để sinh tồn. Đôi khi, những người chơi thiên về giải trí thậm chí cho rằng, sự tồn tại của người chơi Venezuela thực chất mang lại trải nghiệm chơi game tốt hơn cho những người không muốn chơi quá "cày", họ không cần phải tiêu quá nhiều tiền mà vẫn có thể trực tiếp trải nghiệm niềm vui chơi game mà họ mong muốn.

Mặt khác, hành vi kiếm lợi nhuận này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến trải nghiệm chơi game của người chơi bình thường và cơ chế kinh tế của trò chơi. Hành động của người chơi Venezuela trong thế giới OSRS vì sự sinh tồn trong thực tế, lại ảnh hưởng đến sự sinh tồn của chính thế giới OSRS này. Trong nhiều năm, trên Reddit, quan điểm về người chơi Venezuela luôn tranh cãi không ngừng, có cả sự ác ý ẩn danh, đồng thời cũng có sự ấm áp ẩn danh.

Cho đến khi, người chơi Venezuela rời đi.

Trốn chạy

Trong thế giới OSRS ngày nay, chỉ còn nghe thấy truyền thuyết về Venezuela, không còn thấy những người farm vàng ngày xưa.

Bắt đầu từ năm 2023, người chơi Venezuela bắt đầu dần rời khỏi OSRS. Trong khi nền kinh tế Venezuela vẫn sụp đổ, giá vàng OSRS cũng gặp phải sự sụt giảm. Những con bot không cần nghỉ ngơi, không biết mệt mỏi bắt đầu tham gia cạnh tranh với người chơi thủ công Venezuela, sản lượng vàng OSRS tăng vọt, tương ứng với đó là giá vàng liên tục giảm. Hiện tại, giá vàng OSRS quy đổi sang USD là khoảng 1 triệu vàng : 0,16 - 0,2 USD.

Đối với người chơi Venezuela, việc farm vàng không dừng lại, mà chỉ chuyển đến những nơi có tỷ lệ lợi ích/chi phí tốt hơn - họ chuyển sang các trò chơi như Tibia, Albion OL, World of Warcraft, tiếp tục tìm kiếm kế sinh nhai trong thế giới thực từ thế giới ảo.

Nhưng luôn có người đặt câu hỏi, "Cuộc sống như vậy, có đúng không?". Vì vậy, một số người chơi đã kiên quyết rời khỏi những thế giới trò chơi ảo này, thậm chí, rời khỏi đất nước trong thế giới thực của họ.

Theo số liệu mới nhất đầu năm nay, khoảng 7,9 triệu người Venezuela đã chạy trốn khỏi đất nước này, đây là một trong những cuộc khủng hoảng tị nạn lớn nhất trong lịch sử ở Mỹ Latinh và toàn cầu. Trên các phương tiện truyền thông tiếng Anh, chúng ta có thể thấy một số cuộc phỏng vấn với những người Venezuela đã trốn khỏi Venezuela nhờ kiếm tiền từ OSRS.

José Ricardo, một trung gian mua bán vàng OSRS, kiếm lợi nhuận bằng