Chỉ trích "lời sám hối" của đồng sáng lập Base

Rạng sáng hôm qua, Jesse Pollak, đồng sáng lập Base, đã đăng một dòng tweet rất dài trên X, nhìn lại những điểm tốt và chưa tốt trong chiến lược phát triển của Base suốt hai năm qua.

Đây là một dòng tweet khá thẳng thắn với chính mình và cộng đồng. Thừa nhận mình đã phạm sai lầm vốn dĩ không phải chuyện dễ dàng. Jesse cho rằng việc ông và đội ngũ Base đặt cược vào lĩnh vực xã hội (social), hy vọng trải nghiệm xã hội native trên chuỗi sẽ thúc đẩy việc áp dụng đại chúng cho Base và cả tiền điện tử là sai lầm. Nhưng mặt cược còn lại, rằng các nhà phát triển ứng dụng trên Base cũng sẽ tạo ra những ứng dụng tốt để thúc đẩy việc áp dụng đại chúng, lại là đúng đắn.

Giờ đây, ông giao Base App (siêu ứng dụng của Base, không phải chuỗi Base) cho Cobie phụ trách, còn mình quay lại tập trung phát triển chuỗi Base. Đứng ở góc nhìn của một người chơi on-chain, nhìn lại những hành động của Jesse trong hai năm qua, tôi vừa đánh giá cao sự thẳng thắn trong 'bản kiểm điểm tội lỗi' này, vừa cảm thấy nhận thức của ông vẫn còn chỗ đáng bàn.

Đặt cược vào mạng xã hội: 0 điểm

Việc đưa mạng xã hội lên chuỗi native không thể mang lại bất kỳ cải thiện nào cho trải nghiệm xã hội của đại chúng, thậm chí còn làm phức tạp hóa vấn đề. Thực tế, tôi rất mong Jesse trong 'bản kiểm điểm' này phân tích kỹ lưỡng: khi xây dựng một ứng dụng xã hội hoàn toàn mới như Farcaster, người dùng thực sự có thể tận hưởng những niềm vui xã hội mới nào, thu nhận những dạng nội dung xã hội mới nào, hay ứng dụng này mang đến cho người dùng con đường hình thành mạng lưới xã hội mới lạ ra sao, mà khiến ông và cả Base tin rằng thứ này có thể thách thức thị trường truyền thông xã hội truyền thống để thúc đẩy việc áp dụng đại chúng cho Base...

Nếu nói vì lý tưởng về một mạng xã hội phi tập trung, có thể cho một vài điểm. Nhưng nếu nghĩ thứ này có thể thúc đẩy việc áp dụng đại chúng, thì chỉ có thể là 0 điểm tròn trĩnh.

Chúng ta xem tiếp. Về mảng xã hội, Jesse cũng nhắc đến token sáng tạo (creator token), và $ANSEM đang rất hot trên Solana gần đây. Ông cho biết không rõ liệu mình đã thúc đẩy Zora sai thời điểm, hay bản thân ý tưởng về token sáng tạo đã sai từ đầu.

Cách hiểu này cũng chỉ đáng 0 điểm. Trước hết, việc thúc đẩy khái niệm 'token sáng tạo' đã rất kỳ lạ. Từ cuộc tranh luận giữa Jesse và Toly năm đó có thể thấy, Jesse cho rằng 'nội dung' có giá trị, bản thân người sáng tạo như một thương hiệu cá nhân cũng có giá trị, vậy nên thứ này khác với meme coin, nó có nền tảng cơ bản, và ông muốn đẩy những thứ có nền tảng.

Nhưng logic này thuyết phục được ai? Dù sao thì chính Jesse cũng đã tự phát hành một token $JESSE, và sau gần 240 ngày, tình hình như sau:

Nội dung và IP cá nhân thực sự có giá trị, nhưng phát hành token có phải là một kênh kiếm tiền độc đáo? Bạn có thể thu hút được những người sáng tạo tầm cỡ nào? Làm thế nào để đảm bảo giá trị bạn nhấn mạnh có một chuỗi logic hợp lý? Có quá nhiều vấn đề cần giải quyết, nhưng cảm giác từ Base là, 'Tôi đã dựng sân khấu, sẽ có người bước lên'.

Về mặt này, Jesse thua hoàn toàn Toly. Ít nhất Toly còn có thể nói những câu như 'Meme coin không có giá trị, nhưng đạo cụ và skin trong game di động cũng chẳng có giá trị, vậy mà cả thế giới vẫn sẵn sàng chi hàng trăm tỷ đô la mỗi năm cho những thứ vô giá trị'.

$ANSEM cũng hoàn toàn không phải 'token sáng tạo' kiểu Jesse đang nói. Thứ nhất, nó không phải do Ansem phát hành, cũng không phải để ông ta kiếm tiền từ IP cá nhân. Hoàn toàn không khớp với nhau.

Tóm lại, Jesse à, về mảng xã hội, anh thực sự đã sai, nhưng anh vẫn chưa ngộ ra. Thực tế, mẫu hình tham khảo tốt nhất trong lĩnh vực Crypto + Xã hội cho đến nay có lẽ là ứng dụng giao dịch xã hội hóa FOMO.

Tụt hậu trong Perp DEX và các lĩnh vực khác: 80 điểm

Thực ra có thể cho điểm cao hơn. Nhìn theo chiều ngang, Solana cũng không thể hiện sức cạnh tranh mạnh mẽ hơn trong hai lĩnh vực Perp DEX và thị trường dự đoán so với Hyperliquid và Polymarket, cũng chẳng hơn Base là bao.

Lý do Jesse cảm thấy khá bực bội là 'vì chúng tôi đặt cược quá nhiều vào mạng xã hội, nên hai mảng này không theo kịp'. Yêu cầu bản thân như vậy hơi quá cao, bởi đây là góc nhìn hậu thực tế. Hyperliquid là một đối thủ đã hiểu rõ hoàn toàn đường đua này, nếu nó không xuất hiện, Perp DEX cũng chỉ loanh quanh ở mức GMX, dYdX. Còn về thị trường dự đoán, Polymarket có lợi thế đi trước, cũng không phải thất bại cạnh tranh lớn.

Hơn nữa, Base rất thành công trong mảng AI, sở hữu một câu chuyện on-chain không chỉ xuất sắc mà còn dẫn đầu toàn thị trường. Về các mục tiêu cụ thể, có $vvv như một mục tiêu lớn thu hút sự chú ý của toàn thị trường, có Virtuals với quy mô bệ phóng lớn. Giao thức x402 dẫn đầu trong thanh toán Agent, đồng thời đưa USDC trở thành stablecoin chiếm thị phần áp đảo trong thanh toán giữa các Agent.

Sự thành công của Base trong câu chuyện AI còn lan tỏa sang một số câu chuyện công nghệ liên quan đến AI. Ví dụ, các mục tiêu trong lĩnh vực robot, những cái chạy tốt hơn, thường xuất hiện nhiều hơn trên Base. Về RWA, trước khi Solana thống trị giao dịch spot cổ phiếu Mỹ on-chain nhờ $SPCX, người chơi on-chain cũng thường nghĩ đến Base nhiều hơn, như $LFI trước đây chuyên giao dịch quyền giữ thuế tài sản on-chain.

Nếu có điểm nào Jesse làm chưa tốt, tôi cho rằng đó là quay lại đầu bài, khi ông nói 'đặt cược rằng các nhà phát triển ứng dụng trên Base cũng sẽ tạo ra ứng dụng tốt để thúc đẩy áp dụng đại chúng'. Thực tế, sự hỗ trợ của Base dành cho nhà phát triển trên chuỗi không tốt như ông nói. Từ góc nhìn người chơi on-chain, việc chọn mục tiêu trên Base, xem dự án có thể kết nối được với đội ngũ Base hay không là rất quan trọng; phải chơi trong 'vòng tròn'. Kiểu nhà phát triển chợt lóe sáng, tạo ra dự án hot ngoài lĩnh vực Base ưa chuộng và nhận được hỗ trợ nhanh chóng từ Base là rất hiếm.

Đầu năm nay đã có nhà phát triển phàn nàn về điều này, 'Ba năm lãng phí của một nhà phát triển trên Base'. Tôi cho rằng, việc không đủ bám sát cộng đồng nhà phát triển và thị trường, có lẽ cũng là nguyên nhân khiến Base yếu thế trong cạnh tranh đổi mới ở các mảng tường thuật mới, tương tự như việc quá coi trọng mảng xã hội.

Sự suy ngẫm của Jesse: 60 điểm

Liệu tiền điện tử có cần mạng xã hội để thúc đẩy việc áp dụng quy mô tỷ người? Trước đây Jesse cho rằng chắc chắn cần và là con đường duy nhất, giờ đây ông tin rằng stablecoin, thị trường dự đoán, Perp DEX, RWA đều có thể thúc đẩy, không chỉ có mạng xã hội mới có thể.

Vì vậy, ông tuyên bố Base sẽ tập trung giành chiến thắng trong ba lĩnh vực cạnh tranh: giao dịch, thanh toán và AI Agent. Base phải trở thành một phần không thể thiếu của tài chính toàn cầu on-chain.

Jesse đã ngộ ra một điều: tự mình vất vả lôi kéo người dùng, tốn chi phí lớn làm người tiên phong truyền bá tiền điện tử, không bằng chính sách một đêm trở nên thân thiện hoặc thậm chí ủng hộ stablecoin, RWA, thị trường dự đoán. Dù bạn có quảng bá Bitcoin/stablecoin cho thanh toán thực tế thế nào, có lẽ chỉ có người dùng Venezuela hay anh em châu Phi có nhu cầu thực tế chống lạm phát mới dễ thuyết phục. Đây là định hướng cấp quốc gia, không phải việc doanh nghiệp dễ làm.

Nhưng tôi chỉ cho điểm đạt yêu cầu, bởi dù là Jesse, Toly của Solana, hay Vitalik của Ethereum, họ đều chưa nhận ra rằng bao năm qua, meme coin là một con đường quan trọng để thúc đẩy áp dụng đại chúng.

Họ đã thoái hóa từ 'sứ mệnh chủ động thúc đẩy tiền điện tử chinh phục toàn cầu' thành 'lực lượng quốc gia đã xuống sân ủng hộ, chúng ta chỉ cần thuận theo'. Jesse nói ông không còn nghĩ mạng xã hội là con đường duy nhất, nhưng ông vẫn chưa hiểu: tiền điện tử dĩ nhiên cần sự truyền miệng và thảo luận tích cực giữa hàng tỷ người trên thế giới, nhưng đó không phải điều bạn có thể làm bằng cách cung cấp một nền tảng xã hội on-chain.

Mọi người dùng Polymarket để cá cược thắng thua trận đấu World Cup, nhưng họ sẽ không bàn luận về stablecoin dùng để cá cược là cái quái gì. Tương tự, Agent thanh toán, giao dịch cổ phiếu Mỹ on-chain, mọi người cũng sẽ không quan tâm đến stablecoin hay blockchain. Bao năm trôi qua, những khái niệm từng trở thành chủ đề đại chúng như NFT, metaverse, giờ chỉ còn pump.fun, thứ mà mọi người ghét nhất, vẫn kiên trì kể câu chuyện làm giàu thần tốc từ meme coin xổ số, để một lần nữa đi vào tâm trí đại chúng.

Dù là Jesse, Toly hay Vlad của Robinhood, ai cũng biết meme coin là công cụ thu hút người dùng tuyệt vời, nhưng cơ bản là dùng xong vứt đi. Ai cũng nói những lời xã giao kiểu thích meme coin, nhưng chưa bao giờ có ai thực sự bước xuống dẫn dắt meme coin thành một ngành công nghiệp quy chuẩn hơn.

Nhận thức và lựa chọn kinh doanh rất thông minh và hợp lý, nhưng sự thụt lùi trong chủ nghĩa lý tưởng và suy nghĩ thiếu thực tế về việc áp dụng đại chúng, từ góc nhìn của một con tép nhỏ on-chain, cuối cùng tôi chỉ có thể cho sự suy ngẫm của Jesse trong hai năm qua một điểm số vừa đủ.