CEX đang ôm chứng khoán, altcoin có bị bỏ rơi không?

Tác giả gốc: Henry Kim, Ryan Yoon

Biên dịch gốc: Chopper, Foresight News

TL;DR:

• Mô hình doanh thu từ phí giao dịch tiền mã hóa giao ngay đã chạm đỉnh tăng trưởng, sự trỗi dậy của các sàn giao dịch phái sinh phi tập trung như Hyperliquid, cùng với môi trường quản lý nới lỏng hơn sau khi chính quyền Trump lên nắm quyền, nhiều yếu tố kết hợp đã thúc đẩy các sàn giao dịch tiền mã hóa hàng đầu toàn cầu điều chỉnh lại hướng phát triển.
• Hiện nay, các sàn giao dịch lớn đều đang triển khai các danh mục tài chính truyền thống như cổ phiếu, công cụ phái sinh, và mô hình hoạt động dần tiến gần hơn đến các tổ chức tài chính truyền thống.
• Tuy nhiên, vấn đề nảy sinh: sàn giao dịch tập trung vốn là nguồn cung thanh khoản cốt lõi nhất của toàn bộ hệ sinh thái tiền mã hóa. Một khi các sàn này dần suy yếu mảng kinh doanh chính là tiền mã hóa, trật tự vận hành vốn có của thị trường tiền mã hóa có thể sẽ bị phá vỡ hoàn toàn.
• Các dự án tiền mã hóa từ đây bước vào giai đoạn tự sinh tồn. Khả năng vận hành độc lập mà không cần sự hỗ trợ từ sàn giao dịch sẽ trở thành bước ngoặt cho sự phát triển của dự án, và cục diện ngành sẽ sớm có sự phân hóa rõ rệt.

Giao dịch cổ phiếu Apple trên sàn Binance

Kể từ ngày 1 tháng 6, người dùng có thể trực tiếp giao dịch các mã chứng khoán Mỹ như Apple (AAPL), Alphabet (GOOGL) thông qua ứng dụng Binance. Ngày hôm sau, Binance thông báo bổ sung giao dịch các cổ phiếu thành phần của Chỉ số giá cổ phiếu tổng hợp Hàn Quốc, bao gồm SK Hynix, Samsung Electronics và Hyundai Motor, ba mã cổ phiếu Hàn Quốc có giao dịch sôi động nhất.

Ý tưởng về mảng kinh doanh cổ phiếu của Binance có thể bắt nguồn từ năm 2021. Vào tháng 4 năm đó, nền tảng này đã ra mắt tính năng giao dịch cổ phiếu mã hóa, hỗ trợ các mã như Tesla (TSLA), Apple (AAPL), Microsoft (MSFT). Tuy nhiên, do áp lực quản lý ngày càng thắt chặt, dịch vụ này đã bị đóng cửa hoàn toàn vào tháng 7 cùng năm. Vào thời điểm đó, việc duy trì hoạt động kinh doanh này gặp ba khó khăn cấu trúc chính: cổ phiếu mã hóa thuộc về chứng khoán hay công cụ phái sinh, việc xác định tính pháp lý vẫn chưa có kết luận; sản phẩm liên quan không có bản cáo bạch nhà đầu tư theo yêu cầu quản lý của EU; đồng thời bản thân Binance cũng không có giấy phép trực tiếp để thực hiện loại hình kinh doanh này. Cơ quan Giám sát Tài chính Liên bang Đức, Cơ quan Quản lý Hành chính Tài chính Anh và Ủy ban Chứng khoán và Tương lai Hồng Kông đều đưa ra ý kiến phản đối dựa trên những vấn đề trên.

Lần này, khi khởi động lại dịch vụ giao dịch cổ phiếu, cấu trúc tổng thể đã có những điều chỉnh lớn. Binance hiện thực hiện lệnh thông qua một nhà môi giới được cấp phép tại Thị trường Toàn cầu Abu Dhabi, và hoạt động kinh doanh được xác định rõ ràng là dịch vụ môi giới chứng khoán, hoàn toàn tránh được các tranh chấp pháp lý trước đây. Vấn đề cốt lõi dẫn đến việc ngừng hoạt động năm 2021: sự mơ hồ về chủ thể phát hành tài sản cơ sở, giờ đây về cơ bản đã được giải quyết.

Các động thái trong ngành lần này cho thấy sự trùng hợp về thời gian rõ rệt. Trong cùng thời kỳ, Bybit cũng ra mắt thị trường hợp đồng vĩnh viễn cho các danh mục tài chính truyền thống, không chỉ niêm yết hợp đồng cổ phiếu Hàn Quốc như SK Hynix, Samsung Electronics, mà còn mở giao dịch hợp đồng vĩnh viễn cho cổ phiếu của SpaceX (SPCX). Coinbase cũng nhanh chóng làm theo, tuyên bố hỗ trợ giao dịch hợp đồng SPCX.

Các sàn giao dịch tiền mã hóa hàng đầu gần như đồng loạt chuyển đổi trong cùng một giai đoạn, từ bỏ mô hình giao dịch tiền mã hóa đơn thuần để chuyển sang nền tảng dịch vụ tài chính truyền thống toàn diện. Những lý do đằng sau sự chuyển đổi này đáng được xem xét kỹ lưỡng.

Ba động lực cho sự chuyển đổi

Ba áp lực bên ngoài cùng nhau thúc đẩy các sàn giao dịch từ bỏ mô hình hoạt động thuần tiền mã hóa.

Khối lượng giao dịch tiền mã hóa liên tục suy giảm

Áp lực đầu tiên đến từ sự sụt giảm tổng khối lượng giao dịch tiền mã hóa. Doanh thu cốt lõi của các sàn giao dịch đến từ phí giao dịch tiền mã hóa, và khối lượng giao dịch hoàn toàn do tâm lý thị trường quyết định.

Khối lượng giao dịch giao ngay trung bình hàng ngày của Binance đã giảm mạnh từ mức đỉnh khoảng 45 tỷ USD vào tháng 10/2025 xuống còn 7,7 tỷ USD hiện tại, mức giảm gần 80%. Tổng khối lượng giao dịch giao ngay của tất cả các sàn giao dịch tập trung khác cũng giảm từ mức đỉnh 63 tỷ USD xuống còn 18,8 tỷ USD ngày nay, mức giảm khoảng 70%. Khối lượng giao dịch liên tục thu hẹp có nghĩa là mô hình kinh doanh dựa vào phí giao dịch bắt đầu khó duy trì. Các sàn giao dịch lớn đã sớm nhận ra rằng chỉ dựa vào phí giao dịch tiền mã hóa thì không thể xây dựng một hệ thống doanh thu bền vững.

Hyperliquid phân luồng thanh khoản trên chuỗi

So sánh dữ liệu có thể thấy rõ cục diện thị trường hiện tại: khi so sánh khối lượng giao dịch của các altcoin ngoài Bitcoin và Ethereum với khối lượng giao dịch tài sản thực tế như cổ phiếu, hàng hóa trên nền tảng Hyperliquid, sự khác biệt đã hiện rõ.

Hyperliquid liên tục hút thanh khoản trên chuỗi thông qua việc niêm yết hợp đồng vĩnh viễn cho cổ phiếu và hàng hóa. Tính đến giữa năm 2026, trong số 30 mã có khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn lớn nhất trên nền tảng này, có 23 mã là cổ phiếu và hàng hóa, trong khi các mã tiền mã hóa lại trở thành thiểu số.

Thị trường trên chuỗi không còn là lãnh địa riêng của tiền mã hóa. Khối lượng giao dịch của một sàn giao dịch phi tập trung hiện nay đã đủ sức sánh ngang với các sàn giao dịch tập trung truyền thống, và điều này cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo cho các CEX lớn.

Môi trường quản lý có sự thay đổi

Áp lực thứ ba đến từ sự thay đổi về xu hướng quản lý tổng thể sau khi chính quyền Trump lên nắm quyền. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã hủy bỏ vụ kiện chống lại Coinbase và Kraken. Trong giai đoạn cơ quan quản lý cứng rắn, việc xin giấy phép tài chính truyền thống đi kèm với rủi ro tuân thủ rất cao; trong khi hiện tại ranh giới quản lý đã dần rõ ràng, các loại giấy phép tài chính không chỉ là sự bảo chứng cho hoạt động tuân thủ mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh khác biệt của các nền tảng.

Trong khuôn khổ quy tắc rõ ràng, các sàn giao dịch có thể dựa vào lợi thế hiện có của mình để khám phá các hướng phát triển mới. Ba áp lực này xuất hiện đồng thời, cùng với nhu cầu ngày càng tăng đối với cổ phiếu và các loại công cụ phái sinh tài chính khác, nếu các sàn giao dịch hàng đầu muốn tồn tại lâu dài, họ buộc phải đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi, tìm ra một con đường phát triển mới.

Chiến lược ứng phó của các sàn giao dịch tập trung lớn

Đối mặt với cùng một khó khăn trong ngành, các sàn giao dịch tập trung đã chọn những lộ trình phát triển hoàn toàn khác nhau.

Binance: Xây dựng siêu nền tảng tài chính tổng hợp

Hướng phát triển của Binance rất rõ ràng: xây dựng một nền tảng giao dịch tổng hợp một cửa, giữ chân tất cả các hoạt động giao dịch của người dùng trong hệ sinh thái của riêng mình, tránh mất người dùng.

Binance đã sớm có những bước đi trong lĩnh vực trên chuỗi và đạt được những thành tích không tồi. Nền tảng này trước tiên xây dựng mảng kinh doanh giao dịch tập trung, sau đó ra mắt Binance Smart Chain vào tháng 4/2019, thâm nhập vào hệ sinh thái trên chuỗi; nửa đầu năm 2025, họ lại ra mắt sản phẩm Binance Alpha, giành được thị phần trên chuỗi đáng kể.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, thanh khoản trên chuỗi bắt đầu nghiêng về danh mục cổ phiếu. Hyperliquid đi đầu, liên tục giành giật thanh khoản nhờ các sản phẩm liên quan đến cổ phiếu và hàng hóa, tác động trực tiếp đến cộng đồng người dùng trên chuỗi mà Binance đã xây dựng trong nhiều năm. Để đối phó, Binance không chọn cạnh tranh trực tiếp với Hyperliquid trên lĩnh vực trên chuỗi, mà tìm một hướng đi khác, cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu cho hơn 200 triệu người dùng hiện có của mình. So với việc lao vào sân nhà của đối thủ để chiến đấu, giữ chân người dùng hiện tại rõ ràng là một lựa chọn an toàn hơn.

Mô hình hoạt động cụ thể của mảng kinh doanh này như sau: Các lệnh giao dịch do người dùng gửi từ giao diện Binance trước tiên sẽ được Nest Trading, một nhà môi giới được cấp phép tại Thị trường Toàn cầu Abu Dhabi, tiếp nhận, sau đó được chuyển tiếp đến Alpaca Securities để hoàn tất các quy trình tiếp theo. Việc thực hiện lệnh, thanh toán, quyết toán và lưu ký tài sản đều do Alpaca phụ trách. Binance không trực tiếp nắm giữ các tài sản chứng khoán liên quan, thiết kế cấu trúc này cho phép họ tránh khỏi phạm vi quản lý trực tiếp của cơ quan quản lý chứng khoán.

Đáng chú ý, Nest Trading được xác nhận là một thực thể có liên quan đến Binance, đồng thời Binance cũng nắm giữ cổ phần thiểu số của Alpaca. Hai bên đã ký thỏa thuận chia sẻ doanh thu, theo đó Nest Trading được hưởng 50% phí dòng lệnh và 65% thu nhập từ cho vay chứng khoán.

Hiện tại, Binance đang tự xây dựng toàn bộ c