Crypto is Dead, Long Live Perps

Dù ngu ngốc đến đâu cũng có thể cảm nhận được, ngành công nghiệp tiền điện tử đang ở thời điểm chuyển giao thế hệ.

Trong thập kỷ qua, năng lực cốt lõi nhất của giới tiền ảo là phát hành tài sản. Phát hành một blockchain, phát hành một đồng coin, phát hành một Token quản trị, phát hành một bộ mô hình kinh tế, dùng câu chuyện, airdrop, khuyến khích thanh khoản và sự đồng thuận của cộng đồng để đẩy nó ra thị trường, như trò chơi chuyền hoa đánh trống.

Chúng ta từng mạnh dạn giả định rằng blockchain sẽ tạo ra một hệ thống tài sản hoàn toàn mới: tiền tệ mới, giao thức tài chính mới, tài sản trò chơi mới, mạng xã hội mới, thậm chí cả các hình thức tổ chức mới.

Nhưng giờ đây, những tài sản gốc này đang dần chết mòn, khiến mỗi lần bắt đáy đều trở nên vô ích.

Thứ hút đi thanh khoản và sự chú ý chính là các tài sản cũ kỹ: cổ phiếu Mỹ, trái phiếu Mỹ, vàng, dầu thô, chỉ số...

Tạm biệt mọi tài sản gốc, Xin chào tài sản truyền thống

Nhân vật chính trên chuỗi đã thay đổi, tài sản gốc không còn ai hỏi đến, tài sản được token hóa lên ngôi.

Mỗi thị trường gấu đều có người nói "ETH không còn được nữa", "Altcoin không ai mua nữa", "DeFi không ai chơi nữa", nhưng tại sao ETH ở mức 2000 đô la còn tuyệt vọng hơn cả khi nó ở mức 200 đô la?

Bởi vì ẩn sau những lời phàn nàn không còn là chu kỳ lên xuống của giá cả hay sự thay đổi của các câu chuyện trong ngành, mà là chức năng của ngành đã chuyển dịch. Ngành công nghiệp tiền điện tử từ một "nhà máy tài sản mới" đang trở thành "kênh dẫn tài sản toàn cầu".

Stablecoin là mẫu hình sớm nhất và thành công nhất. Việc ứng dụng rộng rãi USDT và USDC rõ ràng không phải là tiền điện tử đánh bại đồng đô la, mà là giới tiền ảo đã tìm ra một cách lưu thông hiệu quả hơn cho đồng đô la trên blockchain.

Hơn chục năm qua, vô số dự án đã hô hào khẩu hiệu "tạo ra một hệ thống tiền tệ mới", nhưng cuối cùng chỉ có stablecoin được người dùng toàn cầu sử dụng rộng rãi. Bởi vì ngoài những con bạc chúng ta ra, người dùng bình thường không mắc kẹt với việc khai phá một loại tiền tệ thế giới mới, họ chỉ quan tâm đồng đô la chạy nhanh hơn một chút, rẻ hơn một chút, ít bị giới hạn bởi thời gian và địa lý hơn một chút.

Ngẫm lại, điều này đã sớm tuyên án tử hình cho số phận của các tài sản gốc tiền điện tử.

Khả năng cuối cùng được xác thực trên quy mô lớn bởi blockchain không phải là lưu trữ giá trị, không phải là quản trị, cũng không phải là những đổi mới tài chính phức tạp vớ vẩn nào đó, mà là chuyển tiền ngang hàng và thanh toán toàn cầu ban đầu. Satoshi vạn tuế.

Ngoại trừ Bitcoin, chức năng lưu trữ giá trị của các đồng coin khác đều bị bác bỏ. Những tài sản này biến động rất lớn, dòng tiền mỏng manh, quyền quản trị mơ hồ, nhu cầu hoàn toàn đến từ đầu cơ.

Loanh quanh rồi cuối cùng, thị trường quay trở lại chức năng đơn giản của blockchain mẹ: chuyển tiền, thanh toán, luân chuyển xuyên biên giới, thế chấp, giao dịch.

Altcoin? Chó cũng chẳng thèm chơi

Sự lúng túng của tài sản gốc trong giới tiền ảo, tức là altcoin, cũng trở nên rõ ràng trong logic này.

Khi dòng tiền nóng đổ vào, chúng ta so sánh tài sản nội bộ giới tiền ảo, chọn một cái ưng ý để all-in. Public chain so TPS với public chain, DeFi so TVL với DeFi, Meme so độ hot cộng đồng với Meme. Mọi người cùng ngâm mình trong cùng một bể câu chuyện, chẳng có nhiều điểm neo thực tế, mỗi câu chuyện đều có không gian tưởng tượng, chỉ cần gói ghém đủ hoành tráng, một Token mới có thể thấu chi mười năm định giá trước.

Nhưng bây giờ, câu chuyện nội bộ đã cạn kiệt, hiệu ứng giàu có bên ngoài tràn ngập khắp nơi, bịt tai trộm chuông cũng vô ích.

Một bên là cổ phiếu Mỹ, vàng, dầu thô – những tài sản thực tế được đưa vào cùng một giao diện giao dịch trên chuỗi; bên kia, là AI xâm nhập vào cuộc sống của mọi người theo cách gần như khoa học viễn tưởng bước vào hiện thực.

Ngày xưa, giới tiền ảo giỏi nhất là kể về tương lai, dựa vào "cảm giác tương lai" để có được mức định giá cao hơn, kể về mạng lưới mới, tài chính mới, tổ chức mới, quan hệ sản xuất mới. Nhưng nhiều năm sau, câu chuyện vẫn mắc kẹt trong sách trắng, lộ trình, tin tức gọi vốn và giá token. Trong khi AI, ngoài những câu chuyện mạnh mẽ, đã trở thành công cụ có thể mở bất cứ lúc nào trong máy tính và điện thoại của mỗi người.

Trước đây, một altcoin chỉ cần kể một câu chuyện hấp dẫn hơn một altcoin khác. Bây giờ, nó phải đối mặt đồng thời với hai loại đối thủ bên ngoài: một loại là tài sản truyền thống thực sự có dòng tiền, có tài sản đảm bảo, có hệ thống định giá toàn cầu; loại kia là AI, một chu kỳ công nghệ mới vừa có câu chuyện tương lai, vừa có sản phẩm thực tế.

Bên này là những đồng coin rác không có doanh thu, không có nhu cầu, không có khả năng thu hút giá trị, đứng cạnh NVIDIA, Micron, dầu thô và các ứng dụng AI, trông thật khó coi.

Ethereum, không còn được nữa

"Vấn đề Ethereum" đang được bàn tán sôi nổi gần đây cũng nên được nhìn nhận dưới khuôn khổ này.

Ethereum không chỉ đối mặt với áp lực ngắn hạn về lộ trình và thanh khoản, mà là "thế giới quan về tài sản gốc" mà nó từng đại diện đã bị chèn ép đến kiệt quệ.

Một bên là tài sản được token hóa truyền thống tràn vào chuỗi, một bên là AI độc chiếm câu chuyện công nghệ toàn cầu.

Ethereum vẫn là cơ sở hạ tầng quan trọng cho tài chính trên chuỗi và phát hành tài sản, nhưng mất đi "vũ trụ sáng tạo của giới tiền điện tử gốc" và sự ủng hộ niềm tin từ thế giới quan, khả năng thu hút giá trị hệ sinh thái của ETH trở nên rất yếu ớt. Người dùng có thể thanh toán trên Base, giao dịch trên Arbitrum, chuyển tài sản giữa các Rollup, và giao dịch cổ phiếu Mỹ trên chuỗi, nhưng chắc chắn không cần phải nắm giữ ETH vì điều đó.

DeFi cũng vậy. Câu chuyện vĩ đại ban đầu của nó là xây dựng lại hệ thống tài chính, nhưng nhu cầu thực sự đọng lại chẳng có bao nhiêu.

Người dùng không cần một hệ thống ngân hàng hoàn chỉnh trên chuỗi, họ cần chuyển đô la rẻ hơn, thanh toán nhanh hơn, thanh khoản sâu hơn, và biến động giá để có thể giao dịch. Cho vay, DEX, tổng hợp lợi nhuận tất nhiên vẫn tồn tại, nhưng chúng ngày càng giống một phần của cơ sở hạ tầng, khó có thể một mình nâng đỡ sức tưởng tượng của ngành. Câu chuyện về Lego tài chính đã trở thành di sản của chu kỳ trước.

Nhân vật chính đã trở thành chính tài sản

Giới tiền ảo phải thừa nhận rằng, tài chính trên chuỗi không cần phải phát minh lại NVIDIA, càng không cần phải phát minh lại đồng đô la, tất nhiên chúng ta cũng không có năng lực và trình độ đó.

Chúng ta chỉ cần cố gắng làm cho những tài sản này có thể được chuyển tiền, giao dịch, thế chấp, bán khống, đòn bẩy và kết hợp vào các cấu trúc tài chính mới một cách tự do hơn.

Vậy nên nói giới tiền ảo đã chết, là chỉ thời đại dựa vào sự bành trướng không ngừng của tài sản gốc đã lui vào dĩ vãng.

Không ai dám nói ngành công nghiệp tiền điện tử sẽ lật đổ nền tài chính cũ nữa. Giờ đây, những người trong ngành bận rộn với việc lắp đặt một lớp truyền tải mới cho tài chính truyền thống. Cổ phiếu Mỹ vẫn là cổ phiếu Mỹ, nhưng thông qua cơ sở hạ tầng mới, chúng có thể có giao dịch 24 giờ, thanh khoản toàn cầu, thanh toán trên chuỗi, truy cập không cần cấp phép và khả năng kết hợp. Ngành đang dồn sức sản xuất một API mới cho thế giới cũ.

Thực ra, việc đưa cổ phiếu Mỹ lên chuỗi, RWA, hay hợp đồng vĩnh viễn trên chuỗi, đều không phải điều gì mới mẻ.

Ngành này không phải hôm nay mới nghĩ đến việc đưa tài sản truyền thống lên chuỗi, cũng không phải hôm nay mới nghĩ đến việc giao dịch mọi thứ bằng hợp đồng vĩnh viễn.

Nhiều năm trước, thị trường đã có hết đợt này đến đợt khác các Perp DEX, có tài sản tổng hợp, có cổ phiếu trên chuỗi, và cũng có những dự án cố gắng đưa tài sản truyền thống lên chuỗi. Nhìn lại thiết kế của một số giao thức ban đầu, sẽ thấy chúng không có sự khác biệt cơ bản về cơ chế nền tảng so với nhiều dự án nóng hổi ngày nay.

Đây cũng là lý do tại sao một số người chơi cũ coi thường Hyperliquid và bỏ lỡ cơ hội. Việc Kyle Samani liên tục chỉ trích Hyperliquid là một ví dụ rất điển hình.

Anh ta không phải chưa từng thấy thứ này, mà là thấy quá sớm, thấy quá nhiều, đến mức phát ngán. Năm năm, tám năm trước hoặc thậm chí sớm hơn, đã có rất nhiều người trong ngành cố gắng xây dựng sàn giao dịch hợp đồng trên chuỗi, cố gắng làm phái sinh phi tập trung, cố gắng làm giao dịch tài sản đa chủng loại, nhưng đều thất bại lần lượt.

Gần đây tôi lục lại bài báo về dự án PerpDEX mà Odaily chúng tôi đã đăng năm 2020, nói thật, cơ chế chẳng khác gì bây giờ.

Ảnh chụp bài báo từ 6 năm trước

Vấn đề không nằm ở hướng đi, mà luôn nằm ở Thời điểm.

Tia sáng của ngành: Hyperliquid

Thời kỳ đầu, Hyperliquid cũng có trải nghiệm thô sơ, thanh khoản tầm thường, và rủi ro pháp lý càng bị chỉ trích nhiều hơn. Nhưng nó liên tiếp đón đầu các làn sóng thay đổi, trở thành người hưởng lợi lớn nhất, những kẻ đến sau chỉ có thể nhìn theo mà không kịp.

Làn sóng thứ nhất, là CEX hóa Perp trên chuỗi. Điểm sáng sớm nhất của Hyperliquid không phải là tạo ra một Perp DEX khác, mà là làm cho giao dịch hợp đồng