Từ trợ lý AI đến Agent trên chuỗi: Bước tiến hóa tiếp theo của ví Web3 là gì?

Trong năm qua, AI + Crypto gần như là một trong những câu chuyện dày đặc nhất trong ngành công nghiệp tiền điện tử.

Ban đầu, thị trường quan tâm nhiều hơn đến các token AI, sức mạnh tính toán phi tập trung, mạng lưới dữ liệu và các loại coin khái niệm AI Agent khác nhau. Nhưng bước sang năm 2026, các dự án không chỉ thảo luận về "AI sẽ thay đổi Crypto như thế nào", mà bắt đầu đưa AI vào ví, sàn giao dịch, giao thức thanh toán và quy trình thực thi on-chain.

Chỉ trong vòng một tuần ngắn ngủi, ba sự kiện mang tính bước ngoặt đã lần lượt xảy ra:

• Ngày 24 tháng 4, Ví Binance ra mắt Agentic Wallet, một ví không có khóa riêng tư độc lập được thiết kế dành riêng cho AI Agent, có số dư độc lập, quyền có thể cấu hình và chức năng giám sát thời gian thực, đồng thời được tích hợp sẵn Agentic Wallet Skills theo mặc định, cho phép Agent thực hiện các thao tác tự động trong các giới hạn đã định trước;
• Ngày 28 tháng 4, TON ra mắt hợp đồng ví tự quản lý dành cho AI Agent mang tên Agentic Wallet, người dùng có thể thiết lập ví độc lập cho AI Agent trong vài phút, cho phép Agent tự động hoàn thành các thao tác on-chain như chuyển tiền, Swap, staking, v.v. mà không cần chạm vào khóa riêng tư của người dùng;
• Ngày 29 tháng 4, OKX công bố giao thức thanh toán mở dành cho hoạt động thương mại của AI Agent, Agent Payments Protocol, bao gồm toàn bộ quy trình kinh doanh hoàn chỉnh như báo giá, đàm phán, ký quỹ, đo lường, thanh toán, xử lý tranh chấp, v.v., cố gắng cung cấp một khuôn khổ thanh toán và quyết toán khả thi cho nền kinh tế Agent trong tương lai;

Bề ngoài, đây là một cuộc đua giữa các ông lớn xoay quanh việc "để AI tiếp quản việc thực thi on-chain". Nhưng nếu nhìn xa hơn, sẽ thấy những manh mối thực sự của cuộc đua này nằm ở quyền hạn, khả năng tái sử dụng và sự đồng sáng tạo.

Đây có thể chính là sự thay đổi quan trọng nhất của ví Web3 trong thập kỷ tới.

1. Sự Phát Triển Của AI + Crypto

Trước tiên, chúng ta có thể điểm lại sự phát triển của AI + Crypto trong vài năm qua.

Như chúng ta đã biết, đối với hầu hết người dùng thông thường, vấn đề lớn nhất của thế giới on-chain chưa bao giờ là thiếu thông tin, mà là quá nhiều thông tin hỗn tạp. Ví dụ, một token có thể xuất hiện đồng thời trên 𝕏, Telegram, DEX Screener, block explorer, tài liệu dự án và các cuộc thảo luận của nhiều KOL khác nhau, nhưng phần lớn người dùng rất khó để đánh giá lợi nhuận và rủi ro của nó nằm ở đâu trong một khoảng thời gian giới hạn.

Do đó, nhiều chức năng AI được triển khai đầu tiên bởi các ví và nền tảng giao dịch thường xoay quanh việc "hiểu thông tin".

Một số chức năng AI mà Ví Binance ra mắt vào tháng 1 năm nay là những ví dụ điển hình: Social Hype cố gắng sắp xếp mức độ phổ biến của token dựa trên mức độ chú ý của mạng xã hội và dữ liệu tương tác; Topic Rush tạo thẻ chủ đề cho các câu chuyện mới nổi và phân loại chúng theo giai đoạn dòng vốn vào; AI Assistant cung cấp các bản tóm tắt về câu chuyện, tâm lý, dòng thời gian sự kiện, v.v. trên trang token.

Thực tế, giá trị của những chức năng này không phải là đưa ra quyết định thay người dùng, mà là giúp người dùng giảm bớt rào cản hiểu biết. Suy cho cùng, đối với người mới bắt đầu, một bản tóm tắt AI đủ rõ ràng có thể hữu ích hơn nhiều so với hàng chục dòng tweet rời rạc. Ngay cả đối với người dùng kỳ cựu, AI cũng có thể đóng vai trò như một bộ lọc thông tin, giúp họ nhanh chóng xác định các manh mối đáng để nghiên cứu thêm.

Nhưng đây mới chỉ là bước đầu tiên. Bởi vì trong thế giới Crypto, sau khi "hiểu", người dùng thường phải cân nhắc cách thực hiện, chẳng hạn như ủy quyền, cross-chain, cách đặt trượt giá, cách kiểm soát rủi ro, cách thu hồi quyền, cách nhận diện trang phishing, v.v. Nói cách khác, nếu AI chỉ dừng lại ở việc "giúp người dùng tổng hợp thông tin", nó vẫn chưa thực sự có thể bước vào quy trình cốt lõi của tương tác on-chain.

Vì vậy, nếu AI ở giai đoạn đầu giống như một trợ lý nghiên cứu, thì AI ở giai đoạn thứ hai đang tiến gần hơn đến vai trò người thực thi (Đọc thêm: Tấm vé mới cho kỷ nguyên AI Agent: Thúc đẩy ERC-8004, Ethereum đang đặt cược vào điều gì?).

Agentic Trading do Gemini giới thiệu là một tín hiệu rất đại diện. Theo giới thiệu của Gemini, người dùng có thể kết nối AI Agent với tài khoản giao dịch thông qua MCP, cho phép Agent gọi các API liên quan đến giao dịch để thực hiện các thao tác như đọc thị trường, đặt lệnh, giám sát thị trường và quản lý rủi ro. Gemini cũng thiết kế một số khả năng giao dịch thành các Trading Skills, chẳng hạn như lấy dữ liệu thị trường thời gian thực, truy vấn chênh lệch giá mua-bán, đọc dữ liệu nến, v.v., cho phép Agent gọi các mô-đun này như gọi công cụ.

Điều này cho thấy các sàn giao dịch đang suy nghĩ lại về cách thức tương tác giữa người dùng và hệ thống giao dịch trong tương lai. Nó có thể không còn chỉ là nhấp vào nút, nhập giá và xác nhận đơn hàng, mà là người dùng đặt mục tiêu bằng ngôn ngữ tự nhiên, sau đó AI hỗ trợ phân tích đường đi, gọi công cụ và hoàn tất việc thực thi.

Những thay đổi tương tự cũng đang diễn ra ở lớp ví.

Agentic Wallet của Cobo đề xuất Giao thức Pact để xác định Agent có thể làm gì, không thể làm gì và dừng lại trong điều kiện nào; đồng thời sử dụng Recipe-driven skill layer để cung cấp các đường dẫn thực thi được xác định trước cho Agent, chẳng hạn như cho vay, Swap, DCA, chiến lược lưới, thanh toán vi mô, v.v.; Coinbase cũng đang phát triển Agentic Wallets và Agent Skills hướng tới AI Agent, kết hợp chúng với các giao thức thanh toán máy móc như x402, cho phép Agent gửi, giao dịch, kiếm lợi nhuận trong các giới hạn đã đặt, và thậm chí tự động thanh toán cho các tài nguyên như API, sức mạnh tính toán, dữ liệu và lưu trữ.

Sự thay đổi cốt lõi đằng sau tất cả những điều này là Crypto đang cung cấp cho AI một bộ cơ sở hạ tầng tài chính và tài khoản có thể gọi trực tiếp. Thậm chí, nếu đặt tất cả các hành động trên vào một bức tranh, sẽ thấy chúng có cấu trúc hội tụ cao, mỗi bên đều đang lắp ráp cùng bốn mảnh ghép:

• Lớp danh tính: Danh tính và khả năng nhận diện on-chain của Agent (Agentic Wallet của OKX, Agent identity của Coinbase);
• Lớp quyền hạn: Mức độ chi tiết và thời hạn ủy quyền của người dùng cho Agent (ERC-7715 Advanced Permissions của MetaMask, Safety Guardrails của Coinbase);
• Lớp thanh toán: Thanh toán vi mô, đăng ký, quyết toán của Agent (x402, APP, MPP);
• Lớp thực thi: Agent đặt lệnh, cross-chain, gọi hợp đồng trên sàn giao dịch / public chain (Gemini Agentic Trading, TON Agentic Wallet);

Rốt cuộc, trong internet truyền thống, mặc dù AI Agent có thể giúp bạn tìm kiếm, tóm tắt, viết email, tạo mã, nhưng một khi bước vào các thao tác thanh toán, ủy quyền và tài sản, nó sẽ gặp phải các vấn đề về danh tính, lòng tin, tài khoản và quyết toán. Blockchain, mặt khác, cung cấp một cách tự nhiên các tài khoản, chữ ký, tài sản, thanh toán, hợp đồng và hồ sơ có thể theo dõi, điều này tạo cơ hội cho AI Agent phát triển từ "trợ lý kỹ thuật số" thành "người thực thi on-chain".

Tuy nhiên, khả năng thực thi chỉ là bước đầu tiên.

Nếu cơ sở hạ tầng này đang "tạo ra bàn tay" cho Agent, thì một câu hỏi khác quan trọng hơn và dễ bị bỏ qua hơn là: "Phương pháp làm việc" của Agent đến từ đâu?

2. AI Agent Không Chỉ Cần Ví, Mà Còn Cần Skill Có Thể Tái Sử Dụng

Đây cũng là lý do tại sao khái niệm Skill đáng được chú ý.

Hiểu Skill như thế nào? Thực chất, nó là một đơn vị năng lực đóng gói một phương pháp làm việc cụ thể. Ví dụ, mỗi Skill là một thư mục, bên trong chứa một tệp SKILL.md giải thích, cho AI biết Skill này dùng để làm gì, khi nào nên sử dụng và cách thao tác cụ thể.

Sau đó, khi chạy, các mô hình lớn như Claude chỉ cần tải Skill tương ứng theo nhu cầu của người dùng, từ một mô hình đa năng trở thành một Agent chuyên về một nhiệm vụ cụ thể.

Thiết kế này trông có vẻ rất đơn giản, thậm chí hơi "phản công nghệ cao", nhưng điều thực sự quan trọng đằng sau nó là sự xuất hiện của Skill có nghĩa là sự cạnh tranh trong hệ sinh thái Agent sẽ không chỉ là cạnh tranh về tham số mô hình, khả năng suy luận và tốc độ gọi, mà còn là cạnh tranh về phương pháp làm việc, kiến thức cộng đồng và khả năng tái sử dụng.

Hào hào phòng thủ của một nền tảng Agent có thể không còn là "mô hình của tôi lớn hơn, nhanh hơn, thông minh hơn", mà là "trên nền tảng của tôi, các chuyên gia, doanh nghiệp, nhà phát triển và người dùng thông thường có thể đóng gói kinh nghiệm của họ thành tài sản có thể tái sử dụng và để người khác cũng như các Agent khác gọi đi gọi lại".

Áp dụng nhận định này vào ngành công nghiệp ví, chúng ta sẽ có được một đề bài thú vị hơn: Sau khi ví bước vào kỷ nguyên Agent, cuộc cạnh tranh ở nửa sau không chỉ là thực hiện tốt việc "thực thi", mà còn phải trở thành một bàn làm việc để người dùng kết tủa phương pháp và cùng nhau sáng tạo.

Trên thực tế, cho dù đó là Trading Skills của Gemini, Agent Skills của Coinbase, hay Recipe-driven skill layer của Cobo, về bản chất, chúng đều đang làm cùng một việc: chia nhỏ các thao tác phức tạp thành các đơn vị năng lực được tiêu chuẩn hóa, mô-đun hóa và có thể gọi được.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với người dùng thông thường, bởi vì các thao tác on-chain chưa bao giờ là một lệnh đơn giản. Một lần Swap tưởng chừng bình thường, đằng sau nó có thể liên quan đến việc nhận diện token, xác minh địa chỉ hợp đồng, quản lý số tiền ủy quyền, cài đặt trượt giá, đánh giá Gas, nhận diện rủi ro phishing và xác nhận giao dịch; một lần cross-chain, có thể liên quan đến việc lựa chọn cầu nối, thời gian đến, phí, hiển thị tài sản trên chuỗi đích và xử lý lỗi; một lần tham gia DeFi, có thể liên quan đến nguồn lợi nhuận, rủi ro hợp đồng thông minh, rủi ro thanh lý và lối thoát.

Nếu những kinh nghiệm này chỉ tồn tại trong đầu mỗi người, chúng rất khó được truyền tải; nếu chỉ