AI nằm trong tầm bắn của đại bác

Tác giả gốc: David, Shenchao TechFlow

Ngày 1 tháng 3, tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã trút xuống khu vực Vịnh, một trong số đó rơi trúng một trung tâm dữ liệu của Amazon ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Trung tâm dữ liệu bốc cháy, mất điện, khoảng 60 dịch vụ đám mây bị gián đoạn.

Một trong những AI có lượng người dùng lớn nhất toàn cầu, Claude, chạy trên đám mây của Amazon. Cùng ngày, Claude bị sập toàn cầu.

Tuyên bố chính thức của Anthropic là do người dùng tăng đột biến, máy chủ không chịu nổi.

Tính đến thời điểm đăng bài, trên mạng xã hội vẫn còn những lời phàn nàn về việc dịch vụ Claude không khả dụng; trên thị trường dự đoán nổi tiếng Polymarket, đã xuất hiện chủ đề dự đoán "Claude sẽ sập thêm mấy lần trong tháng 3".

Nếu cuối cùng xác nhận là do Iran tấn công, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại:

Một trung tâm dữ liệu thương mại bị phá hủy về mặt vật lý trong chiến tranh.

Tuy nhiên, tại sao một trung tâm dữ liệu dân sự lại bị ném bom?

Quay ngược lại hai ngày. Ngày 28 tháng 2, Mỹ và Israel cùng nhau không kích Iran, giết chết Lãnh tụ Tối cao Khamenei và một số quan chức cấp cao.

Một phần đáng kể của việc phân tích tình báo, nhận dạng mục tiêu và diễn tập chiến trường cho cuộc không kích này được Claude hỗ trợ thực hiện. Thông qua sự hợp tác giữa quân đội và công ty phân tích dữ liệu Palantir, Claude đã được tích hợp vào hệ thống tình báo của quân đội Mỹ từ lâu.

Trớ trêu thay, vài giờ trước cuộc không kích, Trump vừa ra lệnh cấm toàn diện Anthropic, vì Anthropic từ chối giao AI cho Lầu Năm Góc mà không có hạn chế. Nhưng cấm thì cấm, chiến tranh vẫn phải tiến hành.

Theo thông báo chính thức, việc loại bỏ Claude khỏi hệ thống quân đội ít nhất mất sáu tháng.

Vì vậy, trước khi lệnh cấm khô mực, quân đội Mỹ đã mang Claude đi ném bom Iran. Sau đó Iran phản kích, tên lửa rơi trúng trung tâm dữ liệu đang chạy AI Claude.

Nguồn ảnh: Bloomberg

Trung tâm dữ liệu có lẽ không phải là mục tiêu bị nhắm đến, chỉ là bị ảnh hưởng. Nhưng dù tên lửa có nhắm vào trung tâm dữ liệu hay không, một điều là chắc chắn:

Chân lý nằm trong tầm bắn của đại bác, AI cũng nằm trong tầm bắn của đại bác. Bên bắn đại bác và bên bị đại bác bắn, đều như vậy.

Đại cơ sở hạ tầng AI, xây trên thùng thuốc súng Trung Đông

Ba năm qua, Thung lũng Silicon đã chuyển nửa ngành công nghiệp AI đến Vùng Vịnh Trung Đông.

Lý do rất đơn giản. UAE và Ả Rập Xê-út có các quỹ đầu tư quốc gia giàu nhất thế giới, có điện rẻ, và còn có một quy định:

Bạn muốn phục vụ khách hàng của tôi, dữ liệu phải được lưu trữ trên lãnh thổ của tôi.

Vì vậy, Amazon đã mở trung tâm dữ liệu ở cả UAE và Bahrain, và đầu tư 53 tỷ USD vào Ả Rập Xê-út để chuẩn bị mở thêm một trung tâm nữa; Microsoft có các nút mạng ở UAE và Qatar, và trung tâm ở Ả Rập Xê-út cũng đã xây xong.

OpenAI hợp tác với Nvidia và SoftBank, đang xây dựng một công viên AI trị giá hơn 300 tỷ USD ở UAE, được mệnh danh là cơ sở điện toán lớn nhất bên ngoài lãnh thổ Mỹ.

Tháng 1 năm nay, Mỹ vừa ký kết với UAE và Qatar một thỏa thuận có tên là "Pax Silica". Dịch ra là "Hòa bình Silicon", nghe rất đẹp.

Nội dung cốt lõi của thỏa thuận là kiểm soát dòng chảy chip, đảm bảo chip tiên tiến không rơi vào tay Trung Quốc.

Đổi lại, UAE đã nhận được giấy phép nhập khẩu hàng trăm nghìn bộ xử lý tiên tiến nhất của Nvidia mỗi năm. G42 của Abu Dhabi đã cắt đứt với Huawei, các công ty AI của Ả Rập Xê-út cam kết không mua thiết bị Huawei...

Toàn bộ cơ sở hạ tầng AI của Vùng Vịnh, từ chip đến trung tâm dữ liệu đến mô hình, hoàn toàn đổ về phía Mỹ.

Những thỏa thuận này đã tính đến mọi thứ, từ kiểm soát xuất khẩu chip, chủ quyền dữ liệu, đối xử đầu tư công bằng, rủi ro rò rỉ công nghệ.

Nhưng không có điều khoản nào tính đến việc, sẽ có người dùng tên lửa để ném bom trung tâm dữ liệu.

Một học giả an ninh quốc tế tại Đại học Qatar đã nói một câu khá phù hợp sau khi trung tâm dữ liệu của Amazon bốc cháy:

"Những khuôn khổ an ninh này được thiết kế cho việc kiểm soát chuỗi cung ứng và chọn phe chính trị, an ninh vật lý chưa bao giờ nằm trong chương trình nghị sự".

Câu chuyện được kể trong mười năm của điện toán đám mây là tính đàn hồi, dự phòng, phi tập trung. Nhưng trung tâm dữ liệu là những tòa nhà có địa chỉ, có tường có mái có tọa độ. Chip của bạn có tiên tiến đến đâu, trung tâm dữ liệu bị ném bom là bị ném bom.

"Đám mây" là một phép ẩn dụ, trung tâm dữ liệu thì không.

AI nhìn thì ảo, chạy trong mã code, trôi nổi trên mây. Nhưng mã code chạy trên chip, chip được lắp trong trung tâm dữ liệu, trung tâm dữ liệu được xây trên Trái đất.

Ai sẽ bảo vệ AI?

Lần này trung tâm dữ liệu của Amazon, có thể nói là bị ảnh hưởng, nghĩ tích cực hơn cũng có thể nói là bị đánh nhầm.

Nhưng lần sau thì sao?

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị toàn cầu gia tăng, nếu trung tâm dữ liệu của bạn đang chạy mô hình AI giúp đối thủ nhận dạng mục tiêu, đối thủ không có lý do gì để không coi trung tâm dữ liệu của bạn là cơ sở quân sự mà tấn công.

Vấn đề này, luật pháp quốc tế cũng không có câu trả lời.

Luật chiến tranh hiện hành có quy định về "cơ sở lưỡng dụng dân sự-quân sự", nhưng các điều khoản đó viết về nhà máy và cầu cống, không ai nghĩ đến trung tâm dữ liệu.

Một trung tâm dữ liệu, ban ngày chạy giao dịch cho ngân hàng, ban đêm chạy phân tích tình báo cho quân đội, vậy nó được tính là dân sự hay quân sự?

Thời bình, việc lựa chọn địa điểm cho trung tâm dữ liệu xem xét độ trễ, giá điện, ưu đãi chính sách... Khi chiến tranh đến, tất cả những điều đó đều không quan trọng nữa, quan trọng là trung tâm dữ liệu của bạn cách căn cứ quân sự gần nhất bao xa.

Vì vậy, vụ ném bom lần này đã khiến sự chú ý của mọi người bắt đầu chuyển hướng.

Trước đây, tất cả mọi người đều thảo luận về cùng một nỗi lo lắng, đó là AI có thay thế công việc của tôi không; nhưng không ai thảo luận về một vấn đề khác:

Trước khi AI thay thế bạn, bản thân nó thực sự mong manh đến mức nào?

Một cuộc xung đột khu vực, đã khiến nút mạng Trung Đông của nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn nhất thế giới tê liệt cả ngày; và đó mới chỉ là một trung tâm dữ liệu.

Trên thế giới hiện có gần 1300 trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn, và còn 770 trung tâm nữa đang được xây dựng. Những trung tâm dữ liệu này đang tiêu thụ ngày càng nhiều điện, nước và tiền, và cũng chứa đựng ngày càng nhiều thứ - tiền gửi của bạn, hồ sơ bệnh án của bạn, đơn đặt hàng thức ăn của bạn, thậm chí cả tình báo quân sự của một quốc gia...

Nhưng giải pháp bảo vệ những trung tâm dữ liệu này, cho đến hôm nay có lẽ vẫn chỉ là hệ thống chữa cháy và máy phát điện dự phòng.

Khi AI trở thành cơ sở hạ tầng của một quốc gia, an ninh của nó không còn là việc của một công ty nữa. Ai sẽ bảo vệ AI? Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây? Lầu Năm Góc Mỹ? Hay hệ thống phòng không của UAE?

Vấn đề này ba ngày trước vẫn còn là một câu hỏi lý thuyết. Bây giờ thì không phải nữa.

AI nằm trong tầm bắn của đại bác. Thực ra không chỉ AI. Trong thời đại này, cái gì không nằm trong tầm bắn của đại bác chứ?