Tại sao 85% đợt phát hành token cuối cùng đều trở thành một "đám tang" đắt đỏ?

Việc phát hành token năm 2026 phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt.

Nó không phải là một lễ kỷ niệm, cũng không phải là phần thưởng cho công sức xây dựng của bạn.

Nó giống như một "đấu trường mở" hơn — bất kỳ điểm yếu nào trong mô hình kinh tế token của bạn đều sẽ bị những người giàu kinh nghiệm, với mô hình mạnh hơn, nắm bắt, phóng đại và khai thác trước công chúng.

Arrakis Research đã thống kê dữ liệu năm 2025, và kết quả rất rõ ràng: 85% các dự án phát hành token cuối cùng kết thúc với lợi nhuận âm.

Điều này không thể đổ lỗi cho thị trường xấu. Thị trường gấu không chỉ nhắm vào các token có thiết kế tokenomics kém và bỏ qua những token được thiết kế tốt.

Con số này là hồi chuông cảnh tỉnh từ thị trường dành cho các nhà sáng lập: hầu hết mọi người rõ ràng là tham gia một cuộc chiến, nhưng chỉ chuẩn bị cho một buổi lễ cắt băng khánh thành.

Tin tốt là gì? 15% còn lại sống sót không phải do may mắn. Họ chỉ là những người làm việc cẩn thận, và phương pháp của họ có thể được sao chép.

"Hiệu suất kém trong tuần đầu tiên phát hành, về cơ bản đồng nghĩa với án tử hình. Dữ liệu cho thấy chỉ có 9.4% token giảm giá trong tuần đầu có thể phục hồi sau đó." — Arrakis Research

Câu nói này đáng để suy ngẫm kỹ.

Tóm tắt

• Token của bạn thất bại không phải do xui xẻo, mà là vì bạn đã không thiết kế nó để thành công ngay từ đầu.
• 85% token phát hành năm 2025 giảm giá trong cả năm. Đây là vấn đề thiết kế, không phải vấn đề thị trường.
• Phát hành với "Vốn hóa pha loãng hoàn toàn (FDV)" hơn 10 tỷ USD, đồng nghĩa với việc tặng tiền cho những người sẽ không bao giờ sử dụng sản phẩm của bạn, giúp họ "thoát hàng ở đỉnh".
• Staking, quản trị, lưu ký — đây không phải là "tính năng bổ sung", chúng là hệ thống miễn dịch của token. Thiếu chúng, token sẽ không chịu nổi ngay khi ra mắt.
• Chỉ 9.4% token giảm giá tuần đầu có thể phục hồi. Tuần đầu tiên, về cơ bản, quyết định sống chết.

"Định luật Vật lý" đằng sau TGE

Có một mô hình tư duy hữu ích ở đây, mượn khái niệm từ vật lý. Mỗi lần phát hành token, đều có hai lực lượng đối lập:

• Áp lực bán = Trọng lực. Nó tồn tại khách quan, rất kiên nhẫn, và không quan tâm bạn có tầm nhìn vĩ đại nào.
• Nhu cầu thực = Động cơ tên lửa.

Vấn đề không phải là có trọng lực hay không (nó luôn tồn tại), mà là động cơ của bạn có đủ mạnh để thoát khỏi trọng lực hay không. Đáng tiếc, hầu hết các đội ngũ chế tạo tên lửa mà không lắp động cơ, rồi đổ lỗi cho lực hấp dẫn của hành tinh quá lớn.

Ai sẽ bán vào ngày đầu tiên? (Thực sự không phải họ xấu)

Nhiều nhà sáng lập mắc sai lầm lớn ở đây: coi việc bán ra là sự phản bội. Thực ra không phải vậy, đây chỉ là toán học đơn giản.

Chi phí của người dùng nhận airdrop là 0. Đổi thứ nhận được miễn phí thành tiền mặt là lựa chọn hợp lý nhất. Dữ liệu cho thấy 80% người dùng nhận airdrop sẽ bán token trong vòng 24 giờ đầu nhận được. Đây không phải là không trung thành, mà là bản chất con người.

Các sàn giao dịch tập trung nhận token làm phí niêm yết, đó là thu nhập của họ. Họ chốt lời từ kho hàng, điều đó là đương nhiên và hợp lý.

Nếu nhà tạo lập thị trường hợp tác theo "mô hình cho vay", để phòng ngừa rủi ro và chuẩn bị stablecoin cho việc chào giá, họ cũng phải bán một phần token vay mượn. Đây cũng không phải là phản bội, mà là bạn đã đồng ý với mô hình này, và mô hình đó có sẵn công thức toán học.

Những trader bán khống sớm, hành động khi giá chưa ổn định. Họ là những tay chơi lão luyện, tồn tại lâu hơn cả bạn. Họ không phải là vấn đề. Việc bạn không nghĩ tới họ sẽ đến, mới là vấn đề.

Nhiều dự án thiết kế token với giả định những người trên không tồn tại. Nhưng họ đều tồn tại thực sự. Hoặc bạn tính toán đến họ, hoặc bạn sẽ bị họ "dạy cho một bài học".

Cái bẫy định giá (Làm thế nào để lừa dối chính mình bằng toán học)

Món đồ xa xỉ đắt giá nhất trong thế giới tiền điện tử, không phải là những hình đại diện, mà là "Vốn hóa pha loãng hoàn toàn (FDV)" cao đến mức vô lý.

Thủ thuật phổ biến là: đội ngũ chỉ đưa ra lưu thông 5% tổng số token ("lưu thông thấp"), nhưng công bố ra ngoài "FDV" là 10 tỷ USD.

Thị trường tính toán: 95% token còn lại chưa mở khóa, giá được tính dựa trên giả định "sẽ không bao giờ được mở khóa"? Nhưng điều đó là không thể, chúng sớm muộn cũng sẽ được giải phóng. Khi ngày đó đến, giá sẽ lao dốc thẳng đứng như "đường trượt trời".

Dữ liệu gây sốc, mọi nhà sáng lập nên xem:

FDV tại thời điểm phát hành

• Trên 10 tỷ USD: Đến cuối năm, không có token nào có giá cao hơn giá phát hành. Mức giảm trung bình: 81%.
• Dưới 1 tỷ USD: Khả năng hoạt động tốt trong tháng đầu tiên cao gấp 3 lần so với token có FDV trên 5 tỷ USD.

Tỷ lệ thất bại 100%, không phải 70%, không phải 90%, mà là 100%.

Nhưng các nhà sáng lập vẫn lao vào, vì "FDV 10 tỷ USD" nghe thật đẹp trên thông cáo báo chí, và cũng làm cho các nhà đầu tư ban đầu có bảng cân đối kế toán đẹp trước khi họ thực sự có thể bán. Nói thẳng ra, đây là một "ảo tưởng về định giá", và thị trường sẽ không khoan nhượng vạch trần nó.

Ám ảnh với FDV ngày phát hành, giống như đánh giá sự thành công của một công ty dựa trên vẻ đẹp của bản trình chiếu PPT. Nó có thể đánh lừa những người không nhìn xa. Định giá thấp hơn một chút, ngược lại, tạo không gian cho việc khám phá giá thực, từ đó mới có thể tạo ra xu hướng bền vững. Những dự án phát hành khiêm tốn thường sống sót, những dự án phát hành vì hư danh hầu hết đều chết.

Bốn bùa hộ mệnh (Những thứ thực sự hữu ích)

Arrakis đã tổng kết bốn trụ cột chính, có thể phân biệt ai sống sót và ai chỉ trả học phí. Chúng tôi thêm một số hiểu biết của riêng mình.

Bùa hộ mệnh 1: Chống Sybil — Lọc trước khi phát hành token

So sánh hai trường hợp, kết quả rõ ràng:

• @LayerZero_Core đã làm việc chăm chỉ, phát hiện 800,000 "địa chỉ Sybil" (tài khoản phụ để săn airdrop) trước khi phát hành token. Những người này nhận token chỉ để bán ngay lập tức, và không bao giờ quay lại. Kết quả: Chỉ giảm 16% trong tháng đầu tiên.
• zkSync không lọc nhiều, kết quả là 47,000 địa chỉ Sybil nhận được airdrop. Kết quả: Giảm 39% trong cùng kỳ.

Chênh lệch 16% và 39% chính là cái giá phải trả cho việc không làm bài tập về nhà.

Chống Sybil nghe có vẻ phiền phức, nhưng bạn cần nghĩ kỹ: Bạn đang trả tiền cho người dùng thực sự, chứ không phải nuôi ký sinh trùng. Những người săn airdrop không muốn sản phẩm của bạn, họ chỉ muốn token của bạn. Hãy làm cho chi phí nhận token của những người không dùng sản phẩm của bạn trở nên cao hơn.

Bùa hộ mệnh 2: Airdrop dựa trên doanh thu — Coi airdrop như "Chi phí thu hút khách hàng"

Nhìn airdrop từ một góc độ khác: Đừng coi nó là "phần thưởng cộng đồng", hãy coi nó là "chi phí thu hút khách hàng".

Nếu một người dùng đóng góp 500 USD phí giao dịch cho giao thức của bạn, bạn hoàn lại cho họ token trị giá 400 USD. Ngay cả khi họ bán toàn bộ token ngay lập tức, việc "thu hút khách hàng" này vẫn có lãi (lãi ròng 100 USD). Hoạt động kinh tế thực đã diễn ra, việc token bị bán ra chỉ là một con số trên sổ sách, không phải là thảm họa.

Bùa hộ mệnh 3: Cơ sở hạ tầng sẵn sàng — Đừng đẩy chiếc xe chưa lắp động cơ ra đường

Chức năng staking và quản trị phải khả dụng ngay tại thời điểm token ra mắt. Không phải là "sắp ra mắt", không phải "đang phát triển", mà là "có thể dùng ngay lập tức".

Nếu không, kết quả sẽ như thế này:

Những người ủng hộ ban đầu nhận token, phát hiện ra không thể staking để sinh lời, cũng không thể tham gia bỏ phiếu. Vốn nhàn rỗi. Vốn nhàn rỗi không sinh lời sẽ bị bán ra. Đây không phải là mọi người không trung thành, đây là nguyên tắc đầu tư cơ bản.

Ngoài ra, phải có giải pháp lưu ký đủ tiêu chuẩn ngay từ ngày đầu tiên, đây là chỉ số cứng mà các nhà đầu tư tổ chức chắc chắn sẽ kiểm tra. Nếu lưu ký vẫn chỉ là "chữ ký đa bên", không có khung pháp lý phù hợp, các quỹ lớn sẽ không dám tham gia. Đây không phải là gây khó dễ, mà là họ phải kiểm soát rủi ro của chính mình.

Bùa hộ mệnh 4: Chọn đúng nhà tạo lập thị trường — Hiểu bạn đang mua dịch vụ gì

Nhà tạo lập thị trường cung cấp "độ sâu" (độ dày thị trường), không phải "nhu cầu" (người mua). Điều này rất quan trọng, một số nhà sáng lập thuê nhà tạo lập thị trường, tưởng rằng đã thuê một "đội bảo vệ giá". Họ chỉ làm cho các giao dị