Khi câu chuyện AI tái diễn cơn sốt NFT: Chúng ta lại đang giao dịch cùng một loại 'sự cuồng loạn'

Tác giả gốc: market participant

Biên dịch gốc: Shenchao TechFlow

Dẫn nhập: Khi làn sóng mới về AI Agent do OpenClaw và Claude Code khơi mào đang cuốn qua các mạng xã hội, tác giả đã nhanh chóng đánh hơi thấy không khí điên cuồng tương tự như thời kỳ NFT năm 2021.

Bài viết này phân tích cách mạng xã hội phóng đại các câu chuyện kỹ thuật, Phố Wall đã bán tháo không phân biệt như thế nào vì định kiến "AI giết chết phần mềm", và tại sao những gã khổng lồ như Salesforce và ServiceNow vẫn bị thị trường đánh giá sai sau khi trình bày những báo cáo ấn tượng.

Tác giả cho rằng chúng ta đang ở trong "giai đoạn giữa cuộc chơi" của một cuộc cách mạng vĩ đại, tất cả sự lạc quan cực độ và hoảng loạn cực độ đều là những nỗ lực để chi trước cho cái kết cuối cùng vẫn chưa đến.

Toàn văn như sau:

Làn sóng nhiệt huyết này của OpenClaw và Claude Code khiến tôi nhớ đến sự cuồng loạn của thời đại NFT.

Sự xuất hiện của công nghệ mới đi kèm với tính hữu dụng, đồng thời tạo ra sự cộng hưởng về văn hóa và câu chuyện trong tinh thần thời đại. Giống như mọi công nghệ nắm bắt được trí tưởng tượng tập thể vào đúng thời điểm, nó đang được xử lý qua cùng một "cỗ máy bóp méo" – chính cỗ máy đã biến những hình ảnh JPEG về những con khỉ thành một loại tài sản trị giá 400 tỷ USD.

Mô hình y hệt: Đổi mới thực sự xuất hiện, những người áp dụng sớm phát hiện ra giá trị thực. Sau đó, tầng lớp xã hội tiếp quản mọi thứ – đột nhiên, cuộc trò chuyện tách khỏi bản thân công nghệ và trở thành màn trình diễn về "chọn phe".

Tuyên bố "đây là tương lai" trở thành dấu hiệu của người trong cuộc. Viết hướng dẫn, suy nghĩ sâu sắc (Think pieces) và phóng đại giá trị hiện trạng sẽ nhận được sự công nhận ở cấp độ xã hội. Lãi kép của quan điểm tăng trưởng thậm chí còn nhanh hơn cả bản thân công nghệ.

(Tôi hứa, sẽ có một quan điểm về thị trường tài chính sau).

Cỗ máy bóp méo nhận thức

X làm cho tình hình tồi tệ hơn. Mạng xã hội ngày càng được coi là một thấu kính hợp pháp của thực tế, và nó bẻ cong hình ảnh của sự thật.

Những tiếng nói lớn nhất không mang tính đại diện – họ đang trình diễn "niềm tin vững chắc" cho một khán giả thưởng cho hành vi đó. Mọi nền tảng chính đều chạy bằng sự tham gia, và sự tham gia thưởng cho sự cực đoan. "Điều này thú vị và hữu ích" sẽ không được lan truyền rộng rãi, "điều này thay đổi tất cả, công việc của bạn sắp mất" mới được.

Một trăm bài đăng lại và nói "điều này thay đổi tất cả" không phải là tín hiệu, mà là tiếng vọng. Tiếng vọng bị nhầm lẫn là sự đồng thuận, sự đồng thuận bị nhầm lẫn là sự thật, và sự thật lại bị nhầm lẫn là lý thuyết có thể đầu tư.

Girard chắc chắn sẽ phát huy hết sức nếu thấy cảnh này. Khi đủ người "trình diễn niềm tin" vào một kết quả nào đó, bản thân màn trình diễn sẽ bị nhầm lẫn thành bằng chứng ủng hộ kết quả đó. Thời đại NFT đã chứng minh điều này một cách rõ ràng: mọi người không muốn JPEG, họ muốn "muốn thứ mà người khác đều muốn" [1].

Cái gì là thật?

Khả năng của các mô hình mới nhất thật đáng kinh ngạc – đáng kinh ngạc hơn nhiều so với NFT, thứ hầu như không có khả năng thực tế ngoài đầu cơ và tín hiệu văn hóa.

Tôi sử dụng các công cụ này hàng ngày. Chúng cải thiện hiệu suất của tôi theo những cách cụ thể, có thể đo lường được. Các mô hình cơ bản thực sự ấn tượng, quỹ đạo cải thiện rất dốc. Khi tôi so sánh những gì có thể làm với các công cụ này sáu tháng trước và hôm nay, sự gia tăng là rất lớn.

Và, tiềm năng rộng lớn hơn là vô hạn. Lập trình hỗ trợ AI, nghiên cứu, phân tích, viết lách – đây không phải là các trường hợp sử dụng giả định, chúng đang xảy ra và tạo ra giá trị thực cho những người biết sử dụng chúng.

Tôi không muốn trở thành người khinh thường Internet vào năm 1998. Đó không phải là vấn đề, tôi rất lạc quan dài hạn về AI. Vấn đề nằm ở lộ trình thời gian, và khoảng cách giữa tiềm năng và hiện trạng.

Cái gì chưa phải là thật

Không – Claude sẽ không ngay lập tức xúc tác cho sự hỗn loạn xã hội. Điều này không có nghĩa là con người không còn cần giao diện để quản lý công việc. Điều này cũng không có nghĩa là Anthropic đã thắng cuộc chiến AI.

Hãy nghĩ về những gì những quan điểm gây choáng váng nhất thực sự yêu cầu bạn tin: Phần mềm doanh nghiệp – các quy trình làm việc, tích hợp, khung tuân thủ và kiến thức thể chế tích lũy trong nhiều thập kỷ – sẽ bị thay thế trong vài quý chứ không phải vài năm? Mô hình tính phí theo chỗ ngồi chết đi trong một đêm? Các công ty có doanh thu hàng năm hơn 100 tỷ USD, biên lợi nhuận gộp 80% sẽ biến mất chỉ vì một chatbot có thể viết một hàm? [2]

Dan Ives của Wedbush đã thẳng thắn chỉ ra: “Các doanh nghiệp sẽ không lật đổ hàng trăm tỷ USD đầu tư vào cơ sở hạ tầng phần mềm trong quá khứ chỉ để chuyển sang Anthropic, OpenAI, v.v.” [3]. Và Jensen Huang, người có lý do hơn bất kỳ ai để cổ vũ cho sức mạnh phá vỡ của AI, đã gọi khái niệm “AI thay thế phần mềm” là “điều vô lý nhất trên thế giới” [4].

Những người tích cực nhất trong việc tuyên bố “Endgame” (cảm ơn @WillManidis đã phổ biến từ này) thường là những người được hưởng lợi nhiều nhất từ “niềm tin sâu sắc” của bạn: lượng người theo dõi, đơn tư vấn, phí đăng ký, lời mời hội nghị. Cấu trúc khuyến khích thưởng cho những dự đoán táo bạo mà không chịu bất kỳ trách nhiệm nào về thời điểm.

Tấm gương của thị trường

Điều thú vị đối với tôi là: thị trường cũng đang mắc cùng một sai lầm ở phía bên kia bàn.

Anthropic ra mắt tiện ích Claude Cowork vào ngày 30 tháng 1, chưa đầy một tuần sau, 2850 tỷ USD đã bốc hơi khỏi cổ phiếu phần mềm, dịch vụ tài chính và quản lý tài sản [5].

ETF phần mềm – $IGV – đã giảm 22% trong năm nay, trong khi S&P 500 đang tăng. 100 trong số 110 thành phần đang thua lỗ. Chỉ số RSI chạm mức 16, mức đọc thấp nhất kể từ tháng 9 năm 2001 [6].

Các quỹ phòng hộ đang bán khống điên cuồng cổ phiếu phần mềm và tiếp tục tăng vị thế [7]. Logic câu chuyện là: AI giết chết SaaS (Phần mềm như một Dịch vụ). Mọi công ty phần mềm tính phí theo chỗ ngồi đều là "xác sống".

Việc bán tháo này là không phân biệt. Những công ty có hồ sơ rủi ro bị ảnh hưởng bởi AI hoàn toàn khác nhau đều bị coi là cùng một giao dịch đối chiếu [8]. Khi 100 trong số 110 cái tên trong chỉ số đang giảm, thị trường không còn phân tích nữa, nó đang đắm chìm trong cơn cao trào của câu chuyện.

Lưu ý: Kể từ khi tôi bắt đầu viết bài này, sự phục hồi có thể đã bắt đầu.

Đổ nước tắm, vứt luôn cả đứa trẻ

Hãy xem điều gì thực sự đang xảy ra bên trong những công ty được cho là đối mặt với thảm họa diệt vong.

Salesforce doanh thu Agentforce tăng 330% so với cùng kỳ năm trước, doanh thu hàng năm hóa vượt 500 triệu USD và tạo ra dòng tiền tự do 12,4 tỷ USD. Tỷ lệ P/E kỳ hạn là 15 lần. Họ vừa công bố mục tiêu doanh thu 60 tỷ USD cho năm tài chính 2030 [9]. Đây không phải là một công ty bị AI phá vỡ – đây là một công ty đang xây dựng lớp phân phối doanh nghiệp AI.

ServiceNow doanh thu thuê bao tăng 21%, tỷ suất lợi nhuận hoạt động mở rộng lên 31% và ủy quyền mua lại cổ phiếu 5 tỷ USD. Bộ công cụ AI Now Assist của họ đạt giá trị hợp đồng hàng năm (ACV) 600 triệu USD, với mục tiêu vượt 1 tỷ USD vào cuối năm [10]. Tuy nhiên, cổ phiếu của họ đã giảm 50% từ mức cao.

Những cái tên này có nên được định giá lại một cách vừa phải vì rủi ro không? Có lẽ. Nhưng những người thông minh đã bắt đầu định giá điều này từ vài năm trước. Như nhiều người thông minh hơn tôi đã chỉ ra: việc bán tháo này yêu cầu bạn đồng thời tin rằng "chi tiêu vốn AI đang sụp đổ" và "AI đủ mạnh để phá hủy toàn bộ ngành công nghiệp phần mềm" [11]. Hai điều này không thể cùng đúng. Hãy chọn một.

Nhận diện rủi ro thực sự

Sẽ có những công ty thực sự bị thay thế chứ? Có.

Các giải pháp công cụ cung cấp quy trình làm việc đơn lẻ tiêu chuẩn hóa (Point solutions) là mong manh. Nếu toàn bộ sản phẩm của bạn chỉ là một lớp giao diện được xây dựng trên dữ liệu không thuộc sở hữu của bạn, thì bạn đang gặp rắc rối. LegalZoom giảm 20% – đối với những công ty như vậy, lo ngại có nội dung thực chất [12]. Khi các tiện ích AI có thể tự động xem xét hợp đồng và phân loại thỏa thuận bảo mật (NDA), đề xuất giá trị của việc trả tiền cho nhà cung cấp truyền thống cho cùng chức năng đó trở nên khó bảo vệ.

Nhưng những công ty có tích hợp sâu, dữ liệu sở hữu và nền tảng cấp nền tảng thì hoàn toàn khác. Salesforce ăn sâu vào ngăn xếp công nghệ của mọi công ty Fortune 500. ServiceNow là hệ thống ghi nhận (System of record) cho CNTT doanh nghiệp. Mô hình dựa trên mức tiêu thụ của Datadog có nghĩa là nhiều tính toán AI hơn sẽ trực tiếp chuyển thành nhiều doanh thu giám sát hơn – tăng trưởng kinh doanh phi AI của họ thực sự tăng tốc lên 20% so với cùng kỳ năm trước [13].