Dẫn dắt ZEC, "Âm mưu" của thợ đào Bitcoin

Bất cứ khi nào nhắc đến ZEC, người ta thường cảm thán rằng đây là một đồng coin thần thánh.

Vào cuối tháng 9 năm 2025, ZEC vẫn ở mức 53 đô la. Lúc đó, nó là một đồng coin riêng tư đã bị thị trường lãng quên suốt bốn năm. Từ mức 290 đô la vào năm 2021, nó đã giảm dần xuống dưới 30 đô la, không ai nhắc đến nó. Một đồng coin riêng tư khác là Monero đã bị hủy niêm yết lần lượt bởi hàng chục sàn giao dịch, và ZEC là cái tên mà mọi người ngầm hiểu là "kẻ tiếp theo". Tất cả đều chờ nó chết.

Rồi từ tháng đó, ZEC đã tăng gấp 12 lần.

8 tháng, ZEC đã tăng từ 53 đô la lên 600 đô la, chạm đỉnh 740 đô la. Vốn hóa thị trường từ dưới 1 tỷ đô la đã vọt lên gần 10 tỷ đô la, lọt lại vào top 15 tiền điện tử.

Ai cũng thấy ZEC đang tăng, nhưng hầu hết đều cho rằng đó là nhờ "câu chuyện về quyền riêng tư" hoặc sự ủng hộ công khai của các ông lớn như Naval, Arthur Hayes, Mert Mumtaz, Balaji, Cobie.

Tuy nhiên, tác giả cho rằng bối cảnh và yếu tố quan trọng hơn cho sự tăng giá của ZEC là các thợ đào Bitcoin đang tập thể "làm giá" ZEC.

Mỗi lần ZEC tăng mạnh đều là đỉnh trung hạn của BTC

Người đầu tiên phát hiện ra rằng "mỗi lần ZEC tăng mạnh, lại trùng hợp là đỉnh trung hạn của BTC" là một số nhà giao dịch BTC kỳ cựu trên Twitter.

Mỗi khi ZEC có một đợt tăng giá mang tính bước ngoặt, BTC luôn xuất hiện một đỉnh trung hạn trong cùng một khoảng thời gian. Một lần, hai lần là sự trùng hợp, nhưng nếu là bốn lần thì sao?

Cuối năm 2017, ZEC tăng từ 200 đô la lên 870 đô la. Cùng tháng đó, BTC đạt đỉnh 19.000 đô la. Cả hai gần như đồng thời đạt đỉnh vào cuối tháng 12, sau đó cùng nhau bước vào một năm thị trường giá xuống.

Cuối năm 2020 đến đầu năm 2021, ZEC tăng từ 50 đô la lên 220 đô la. BTC cùng thời điểm đó lần đầu tiên chạm đỉnh trung hạn 64.000 đô la. BTC điều chỉnh về 30.000 đô la, ZEC trở về 100 đô la.

Quý 4 năm 2021, ZEC lại tăng từ 100 đô la lên 290 đô la. Đợt đó BTC cuối cùng đã đạt đỉnh 69.000 đô la. Sau đó, cả hai cùng bước vào thị trường giá xuống kéo dài ba năm.

Đến vòng này, ZEC đã tăng từ 53 lên 600+ đô la, BTC đang liên tục thử nghiệm vùng kháng cự quanh 125.000 đến 127.000 đô la.

Nhà giao dịch phân tích kỹ thuật Killa ( @KillaXBT ) cũng đã phát hiện và chỉ ra quan điểm này.

Đáng chú ý hơn, quy luật này dường như không đúng với các đồng coin chủ lực khác. Sự đồng bộ giữa các đỉnh của ETH và BTC không chính xác như vậy. Các đồng coin mới nổi như SOL, AVAX lại càng không cần phải nói. ZEC gần như là duy nhất có thể "đúng nhịp" với đỉnh chu kỳ của BTC như vậy.

Sự kéo giá của ZEC giống như có ai đó đang phối hợp với nhịp điệu của BTC. Khi BTC gần đến đỉnh, ZEC khởi động. Sau khi BTC lập đỉnh, ZEC cũng đồng thời bước vào giai đoạn điều chỉnh.

Trở lại hiện tại.

Đường xu hướng tăng trên khung ngày của ZEC đã bị phá vỡ. BTC đang dao động quanh mức 75.000 đô la. Nếu BTC phá vỡ mốc 75.000 đô la, thị trường thường cho rằng đỉnh trung hạn của chu kỳ tăng giá này về cơ bản đã được xác nhận.

Nếu quy luật lịch sử tiếp tục đúng, thì hiện tại là khung thời gian cho lần đỉnh cộng hưởng ZEC-BTC thứ tư.

Vậy câu hỏi đặt ra là, tại sao lại có quy luật này. Tại sao lại là ZEC, chứ không phải đồng coin nào khác.

Câu trả lời có lẽ nằm trong danh sách các mining pool.

Mining pool ZEC, một "cuộc chơi" khác của các OG Bitcoin

Mở block explorer của ZEC và xem phân bố hashrate trong 7 ngày qua: ViaBTC 34,2%. Foundry 27,74%. F2Pool 12,82%. 2Miners 7,58%. Antpool 6,8%.

5 mining pool hàng đầu chiếm tới 89,14%. Trong đó, 4 pool: ViaBTC, Foundry, F2Pool, Antpool chiếm tổng cộng 81,6% hashrate.

Và 4 mining pool này đều có một điểm chung là nằm trong top 10 mining pool Bitcoin lâu đời nhất về tổng hashrate toàn mạng. Hãy cùng tìm hiểu từng cái một.

ViaBTC, chiếm 34,2% hashrate ZEC, được thành lập vào tháng 5 năm 2016 tại Thâm Quyến bởi Dương Hải Pha, một nhân viên kỳ cựu của Bitmain.

Sau khi rời Bitmain, Dương Hải Pha bắt đầu tự lập. Năm 2017, khi BCH fork, ông là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất. ViaBTC đã đào ra block BCH đầu tiên. Sau trận chiến này, Dương Hải Pha cùng với Roger Ver được coi là những nhân vật tiêu biểu của phe BCH. ViaBTC luôn nằm trong top 5 mining pool Bitcoin toàn cầu. Ngoài mảng mining pool, Dương Hải Pha còn thành lập sàn giao dịch CoinEx vào năm 2017, cùng với ví ViaWallet, quỹ ViaBTC Capital, blockchain CoinEx Smart Chain, tạo nên một hệ sinh thái tiền điện tử khép kín hoàn chỉnh.

Foundry, chiếm 27,74%, là cánh tay đào mỏ của đế chế DCG, và có lẽ là nhân vật quan trọng nhất trong toàn bộ câu chuyện này.

Foundry Digital là công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Digital Currency Group (DCG). DCG là tập đoàn tiền điện tử do Barry Silbert thành lập, đồng thời sở hữu Grayscale, Genesis Trading và CoinDesk.

Foundry USA Pool là mining pool Bitcoin lớn nhất thế giới, thường xuyên chiếm từ 28% đến 32% hashrate toàn mạng BTC. Khách hàng của nó là hầu hết các công ty khai thác mỏ niêm yết tại Bắc Mỹ: Marathon, Riot, CleanSpark, Hut 8, Core Scientific. Vì các công ty này do yêu cầu tuân thủ không thể sử dụng các mining pool Trung Quốc, Foundry là lựa chọn duy nhất của họ. Có thể nói Foundry không bán hashrate. Nó bán "sự tuân thủ". Chứng nhận SOC 1 Type 2, báo cáo cấp tổ chức, hỗ trợ SLA. Đây là dịch vụ cơ sở hạ tầng khai thác mà các công ty khai thác niêm yết có thể mua.

Sau đó, hãy nhìn vào động thái của Foundry trên ZEC. Vào ngày 11 tháng 3 năm 2026, Foundry thông báo sẽ thành lập mining pool ZEC. Ngày 13 tháng 4, nó chính thức đi vào hoạt động.

Trong vòng một tháng, tỷ lệ hashrate đã từ 0 lên 27,74%. Có thể nói đây là cuộc di cư hashrate nhanh nhất trong lịch sử khai thác ZEC.

Trước khi Foundry tham gia, một mình ViaBTC đã chiếm 68% hashrate. Sau khi Foundry vào cuộc, thị phần của ViaBTC giảm xuống còn 34%. Phần tăng thêm 28% gần như bị Foundry lấy hết. Tổ chức vốn Bắc Mỹ này đã chính thức tiếp quản một phần lớn cơ sở hạ tầng khai thác ZEC. Toàn bộ quá trình chỉ mất một tháng.

Tiếp theo là F2Pool, chiếm 12,82%, tên ban đầu là "Fish Pool" (鱼池), mining pool Bitcoin đầu tiên của Trung Quốc, có ảnh hưởng hầu như ai trong cộng đồng nội địa cũng biết đến. Đây là mining pool lâu đời nhất còn hoạt động trên toàn cầu do Vương Thuần và Thần Ngư thành lập vào tháng 4 năm 2013.

F2Pool hiện vẫn nằm trong top 5 toàn mạng về BTC, và F2Pool cũng là một trong số ít mining pool hỗ trợ khai thác ZEC ngay khi mạng chính của ZEC ra mắt vào tháng 10 năm 2016. Nếu bạn nhìn lại lịch sử khai thác ZEC, F2Pool gần như hiện diện xuyên suốt.

Cuối cùng là Antpool, chiếm 6,8%, mining pool tự vận hành của Bitmain.

Antpool là mining pool do Bitmain tự ra mắt vào năm 2014. Nó tạo ra sự tích hợp dọc trực tiếp giữa "nhà sản xuất máy đào + nhà vận hành mining pool". Antpool là mining pool lớn thứ 2 đến thứ 3 trên mạng lưới Bitcoin. Về thị phần trên ZEC, tỷ lệ hashrate 6,8% của Antpool tuy không phải cao nhất, nhưng nó đại diện cho lợi ích trực tiếp của nhà cung cấp máy đào.

Điều này đưa chúng ta đến một sự thật bị bỏ qua nhất trong hệ sinh thái khai thác ZEC: Nguồn cung máy đào cho ZEC gần như bị Bitmain độc quyền hoàn toàn.

ZEC sử dụng thuật toán Equihash. Và loại máy đào chủ lực hỗ trợ thuật toán này thực tế chỉ có một: Bitmain Antminer Z15 Pro, đạt khoảng 860 kSol/s mỗi máy. Điều đó có nghĩa là các nhà sản xuất khác như MicroBT, Canaan Avalon hầu như không có sản phẩm nào cho dòng ZEC này.

Toàn bộ nguồn cung máy đào ASIC cho mạng lưới ZEC gần như hoàn toàn do Bitmain nắm giữ.

Hashrate toàn mạng hiện tại khoảng 13 đến 15 GSol/s, tính theo hashrate của Z15 Pro, ước tính có khoảng 15.000 đến 17.000 máy Z15 Pro đang hoạt động trên toàn mạng. Lợi nhuận ròng hàng ngày của mỗi máy khoảng 55 đến 56 đô la (với giá điện 0,07 đô la/kWh).

Theo một nghĩa nào đó, giá bán máy đào ZEC, giá máy đào cũ, nhịp độ cung cấp máy mới, tất cả đều nằm trong tay Bitmain.

Nếu danh sách mining pool chỉ là bằng chứng gián tiếp về việc "họ đang đào coin", thì câu chuyện về danh sách nắm giữ còn trực tiếp hơn. Bởi vì những người đào ZEC nhiều nhất và những người nắm giữ ZEC nhiều nhất không phải là hai nhóm người khác nhau.

Ví dụ điển hình nhất là Foundry và Grayscale.

Theo dữ liệu trên chuỗi từ Arkm, Grayscale Zcash Trust nắm giữ khoảng 390.298 ZEC, chiếm khoảng 2,34% tổng cung lưu hành. Trust này đang nộp đơn lên SEC để chuyển đổi thành ETF giao ngay, dự kiến niêm yết trên NYSE Arca với mã ZCSH.

Như đã đề cập trước đó, Foundry Digital, chiếm 27,74% tổng lượng ZEC, là công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của DCG, và Grayscale Investments cũng là công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của DCG. Công ty mẹ của cả hai đều là DCG.

Đào, nắm giữ, bán. Một công ty duy nhất là DCG đã hoàn thiện toàn bộ chuỗi liên kết từ mỏ đào đến kênh tuân thủ tổ chức cho ZEC.

Người nắm giữ ZEC lớn nhất sau DCG là Gemini, đứng sau là cặp song sinh Tyler Winklevoss.

Với tư cách là đơn vị lưu ký, phần lớn ZEC mà Gemini nắm giữ thực ra đến từ Cypherpunk Technologies, mã Nasdaq CYPH. Đây vốn là một công ty công nghệ sinh học niêm yết tên là Leap Therapeutics, chuyên phát triển thuốc điều trị ung thư. Đến năm 2025, họ đã sa thải 75% nhân viên và hoạt động kinh doanh chính gần như ngừng trệ.

Vào ngày 12 tháng 11 năm 2025, công ty này t