Kỷ nguyên 5.000 USD và câu chuyện mới: 'Vị vua cũ' trở lại, làm thế nào để hiểu logic mã hóa vàng?

Nếu một năm trước, có người nói với bạn rằng vàng sẽ nhanh chóng tăng lên 5.000 USD/ounce, phản ứng đầu tiên của hầu hết mọi người có lẽ sẽ là viển vông.

Nhưng sự thật là như vậy. Chỉ trong nửa tháng ngắn ngủi, thị trường vàng như ngựa hoang vượt khỏi dây cương, liên tục xé toang nhiều mốc lịch sử 4.700, 4.800, 4.900 USD/ounce, và gần như không quay đầu, tiến thẳng đến thời khắc 5.000 USD mà cả thị trường đang chăm chú nhìn vào.

Nguồn: companiesmarketcap.com

Có thể nói, sau khi sự bất ổn vĩ mô toàn cầu liên tục được xác nhận, vàng đã trở lại vị trí quen thuộc nhất của nó - một tài sản đồng thuận không phụ thuộc vào bất kỳ cam kết chủ quyền đơn lẻ nào.

Nhưng đồng thời, một vấn đề thực tế hơn đang nổi lên: Khi sự đồng thuận về vàng trở lại, các phương thức nắm giữ truyền thống có còn đủ sức đáp ứng nhu cầu của thời đại số hay không?

I. Tất yếu của chu kỳ vĩ mô: "Vua cũ" trở lại ngai vàng

Xét từ chu kỳ vĩ mô dài hơn, chu kỳ tăng giá lớn này của vàng không phải là sự đầu cơ ngắn hạn, mà là một sự trở lại có cấu trúc trong bối cảnh bất ổn vĩ mô và đồng USD suy yếu:

Rủi ro địa chính trị từ Nga-Ukraine mở rộng đến các khu vực tài nguyên và hàng hải then chốt như Trung Đông, Mỹ Latinh; hệ thống thương mại toàn cầu liên tục bị gián đoạn bởi thuế quan, trừng phạt và các cuộc chơi chính sách; thâm hụt ngân sách Mỹ tiếp tục mở rộng, tính ổn định dài hạn của uy tín đồng USD ngày càng được thảo luận thường xuyên hơn. Trong môi trường như vậy, thị trường chắc chắn sẽ tăng tốc tìm kiếm một điểm neo giá trị không phụ thuộc vào uy tín của bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào, không cần sự bảo lãnh của người khác.

Từ góc độ này, vàng không cần chứng minh khả năng tạo ra lợi nhuận, mà chỉ cần liên tục chứng minh một điều: trong thời đại uy tín bất ổn, nó vẫn tồn tại.

Điều này ở một mức độ nào đó cũng giải thích tại sao trong chu kỳ này, BTC từng được kỳ vọng là "vàng số" lại không hoàn toàn đảm nhận vai trò đồng thuận tương tự - ít nhất là ở khía cạnh phòng ngừa rủi ro vĩ mô, sự lựa chọn của dòng tiền đã đưa ra câu trả lời, ở đây sẽ không phân tích thêm (đọc thêm Từ BTC không cần tin tưởng, đến vàng được token hóa, ai mới thực sự là "vàng số"?).

Tuy nhiên, sự trở lại của sự đồng thuận về vàng không có nghĩa là mọi vấn đề đã được giải quyết, bởi trong một thời gian dài, nhà đầu tư hầu như chỉ có thể lựa chọn giữa hai phương thức nắm giữ không hoàn hảo.

Loại thứ nhất là vàng vật chất, đủ an toàn, chủ quyền hoàn chỉnh, nhưng hầu như không có tính thanh khoản. Như việc cất thỏi vàng trong két sắt, đồng nghĩa với chi phí lưu trữ, phòng trộm và chuyển giao cao, cũng đồng nghĩa với việc nó hầu như không thể tham gia giao dịch thời gian thực và sử dụng hàng ngày.

Hiện tượng "một két khó cầu" tại các ngân hàng ở nhiều nơi gần đây chính là minh chứng cho thấy mâu thuẫn này đang bị phóng đại, có nghĩa là ngày càng nhiều người muốn nắm giữ vàng trong tay, nhưng điều kiện thực tế không phải lúc nào cũng phù hợp.

Loại thứ hai là vàng giấy hoặc ETF vàng, chúng ở một mức độ nào đó đã bù đắp ngưỡng nắm giữ vật lý của vàng vật chất, chẳng hạn như các sản phẩm vàng giấy do hệ thống tài khoản ngân hàng hoặc công ty chứng khoán phát hành, về bản chất là một khoản nợ đối với tổ chức tài chính, giúp bạn có một cam kết thanh toán được bảo lãnh bởi hệ thống tài khoản.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, bản thân tính thanh khoản này không triệt để - những gì vàng giấy và ETF vàng cung cấp chỉ là tính thanh khoản bị khóa bên trong một hệ thống tài chính đơn lẻ, nó có thể được mua bán trong một ngân hàng, một sàn giao dịch, một bộ quy tắc thanh toán cụ thể, nhưng không thể tự do lưu chuyển ra ngoài hệ thống đó.

Điều này có nghĩa là nó không thể được chia nhỏ, kết hợp, cũng không thể hợp tác xuyên hệ thống với các tài sản khác, càng không thể nói đến việc được sử dụng trực tiếp trong các bối cảnh khác nhau, nó chỉ là một loại "tính thanh khoản trong tài khoản", chứ không phải tính thanh khoản tài sản theo nghĩa thực sự.

Giống như sản phẩm đầu tư vàng đầu tiên mà tác giả từng sở hữu "Tencent Weijinhuang" (Vàng vi mô Tencent) cũng vậy, từ góc độ này, vàng giấy không thực sự giải quyết vấn đề thanh khoản của vàng, mà chỉ tạm thời thay thế sự bất tiện của hình thái vật lý bằng uy tín của đối tác.

Nói cho cùng, an toàn, tính thanh khoản và chủ quyền, trong thời gian dài luôn ở trong trạng thái khó có thể cùng lúc đạt được, và trong một thời đại số hóa cao độ, xuyên biên giới, sự đánh đổi như vậy ngày càng khó làm hài lòng.

Cũng chính trong bối cảnh này, vàng được token hóa bắt đầu đi vào tầm nhìn của nhiều người hơn.

II. Vàng được token hóa: Trả lại "tính thanh khoản hoàn toàn" cho bản thân tài sản

Vàng được token hóa đại diện bởi XAUt (Tether Gold) do Tether phát hành, thực chất không chỉ cố gắng giải quyết vấn đề bề mặt "giúp vàng dễ nắm giữ/giao dịch hơn" mà vàng giấy cũng có thể làm được, mà là một mệnh đề căn bản hơn:

Làm thế nào để vàng có được tính thanh khoản hoàn toàn và khả năng kết hợp tương đương với tài sản mã hóa, có thể lưu chuyển xuyên hệ thống, mà không hy sinh "sự bảo lãnh bằng vàng thật"?

Nếu lấy XAUt làm ví dụ, phân tích logic thiết kế của nó, sẽ thấy nó không quá mạnh mẽ, thậm chí có thể nói là khá truyền thống, chừng mực: mỗi 1 XAUt tương ứng với 1 ounce vàng vật chất trong kho London, và vàng vật chất được lưu trữ trong kho chuyên nghiệp, có thể kiểm toán, xác minh, đồng thời người nắm giữ vàng được token hóa có quyền yêu cầu đối với vàng cơ sở.

Thiết kế này không giới thiệu kỹ thuật tài chính phức tạp, cũng không cố gắng khuếch đại thuộc tính vàng thông qua thuật toán hoặc mở rộng tín dụng, ngược lại nó cố ý duy trì sự tôn trọng đối với logic vàng truyền thống - đảm bảo trước tiên thuộc tính vàng thật được thành lập, sau đó mới thảo luận về những thay đổi do số hóa mang lại.

Xét cho cùng, vàng được token hóa như XAUt, PAXG không phải đang "tạo ra một câu chuyện mới về vàng", mà đang đóng gói lại hình thái tài sản lâu đời nhất bằng cách thức blockchain, vì vậy trong ý nghĩa này, XAUt giống một loại "vàng thật số" hơn là một sản phẩm phái sinh đầu cơ của thế giới mã hóa.

Nhưng đồng thời, thay đổi quan trọng hơn nằm ở việc cấp độ thanh khoản của vàng đã chuyển dịch căn bản. Như đã đề cập ở trên, trong hệ thống truyền thống, dù là vàng giấy hay ETF vàng, cái gọi là tính thanh khoản về bản chất đều là tính thanh khoản trong tài khoản - nó tồn tại trong một ngân hàng, một công ty chứng khoán, một hệ thống thanh toán cụ thể, chỉ có thể được mua bán và thanh toán trong ranh giới đã định.

Còn tính thanh khoản của XAUt, được gắn trực tiếp vào bản thân tài sản. Một khi vàng được ánh xạ thành token trên chuỗi, nó tự nhiên có được các thuộc tính cơ bản của tài sản mã hóa, có thể được tự do chuyển giao, chia nhỏ, kết hợp, và lưu chuyển giữa các giao thức và ứng dụng khác nhau, mà không cần phải xin phép lại bất kỳ tổ chức tập trung nào.

Điều này có nghĩa là, lần đầu tiên vàng không còn phụ thuộc vào "tài khoản" để chứng minh tính thanh khoản của mình, mà dưới hình thức bản thể tài sản, tự do lưu thông trên toàn cầu 24/7 (đọc thêm "Giáo phụ vàng" tranh luận kịch liệt với CZ: Ai mới là "vàng số"? Một cuộc chiến tin cậy xuyên TradFi và Crypto), trong môi trường trên chuỗi, XAUt và các token tương tự không còn chỉ là một "token vàng có thể mua bán", mà là một đơn vị tài sản cơ sở có thể được các giao thức khác nhận diện, gọi và kết hợp:

• Nó có thể tự do chuyển đổi với stablecoin, các tài sản khác;
• Có thể được đưa vào các chiến lược phân bổ và kết hợp tài sản phức tạp hơn;
• Thậm chí có thể tham gia vào các bối cảnh sử dụng như thanh toán tiêu dùng với tư cách vật mang giá trị;

Đây chính là phần "tính thanh khoản" mà vàng giấy luôn không thể cung cấp.

III. Từ "lên chuỗi" đến "có thể sử dụng": Ranh giới thực sự của vàng thật số

Chính vì vậy, nếu vàng được token hóa chỉ hoàn thành bước "lên chuỗi" này, thì còn lâu mới đến đích.

Ranh giới thực sự nằm ở việc loại "vàng thật số" này có thực sự có thể được người dùng dễ dàng nắm giữ, quản lý, giao dịch, thậm chí sử dụng như "tiền tệ" để thanh toán tiêu dùng hay không? Cũng tức là quay lại luận điểm đã đề cập ở trên, nếu vàng được token hóa chỉ dừng lại ở một đoạn mã trên chuỗi, cuối cùng vẫn được đóng gói trong nền tảng tập trung hoặc cổng vào đơn lẻ, thì nó không khác gì vàng giấy.

Trong bối cảnh này, ý nghĩa của các giải pháp tự lưu ký nhẹ như imToken Web bắt đầu thể hiện, lấy thử nghiệm của imToken Web làm ví dụ, nó cho phép người dùng truy cập qua trình duyệt - giống như mở một trang web, quản lý ngay lập tức các tài sản mã hóa như vàng được token hóa của mình trên bất kỳ thiết bị nào.

Và trong môi trường tự lưu ký, private key hoàn toàn do người dùng nắm giữ, vàng của bạn không tồn tại trên máy chủ của nhà cung cấp dịch vụ nào, mà thực sự được neo trong địa chỉ blockchain.

Ngoài ra, nhờ tính tương tác của cơ sở hạ tầng Web3, XAUt không còn là kim loại nặng ngủ yên trong két sắt. Nó vừa có thể được mua linh hoạt với số lượng nhỏ, cũng có thể thông qua các công cụ thanh toán như imToken Card khi cần, giải phóng sức mua của vàng vào các bối cảnh tiêu dùng toàn cầu theo thời gian thực.