JINQIAN hai giờ xóa sổ 80 triệu USD, "cặp đôi cổ phiếu – coin" trở thành "bẫy giết lợn" được thiết kế riêng

Bài viết gốc: Odaily 星球日报（@OdailyChina）

Tác giả: Golem（@web3_golem）

Tối ngày 2 tháng 9, Robinhood Chain đã trình diễn một màn kịch mãn nhãn. Meme coin JINQIAN, được ghép cặp với cổ phiếu, đã vọt lên vốn hóa 80 triệu USD chỉ trong một giờ đầu mở bán, rồi lại tụt xuống còn 10 triệu USD trong giờ tiếp theo; tính đến thời điểm viết bài, vốn hóa của JINQIAN chỉ còn khoảng 3 triệu USD. Tự do tài chính hay mất trắng vốn liếng, dường như chỉ cách nhau trong một khoảnh khắc.

Mua cổ phiếu để phát hành Meme? Chiêu trò “heo sát” được thiết kế riêng cho cộng đồng crypto

Muốn hiểu rõ chuyện gì đã xảy ra trong hai giờ đó, chúng ta phải bắt đầu từ một bài đăng của KOL nước ngoài Rune.

Vào ngày 1 tháng 9, Rune đăng bài cho biết mình đã bỏ ra 1,8 triệu USD để mua 37,4% cổ phần của một công ty niêm yết trên Nasdaq thông qua thỏa thuận ngoài sàn. Công ty này có vốn hóa 4,8 triệu USD, giá cổ phiếu 0,12 USD, tỷ lệ vị thế short lên tới 92,3%. Kế hoạch của anh ta là token hóa cổ phiếu của công ty này và triển khai lên Robinhood Chain, sau đó phát hành một Meme coin ghép cặp với nó. Chỉ cần cộng đồng giao dịch Meme coin, nhu cầu sẽ đổ vào token cổ phiếu đó, từ đó gây áp lực để bên phát hành mua một lượng cổ phiếu Mỹ thật tương ứng nhằm đẩy giá lên, tạo ra kịch bản short squeeze trên thị trường chứng khoán.

Chỉ riêng ý tưởng này đã khiến vô số người chơi Meme cực kỳ phấn khích, bởi nó hoàn toàn khớp với tâm lý “nhà đầu tư nhỏ lẻ đánh bại tổ chức”, “giới crypto đánh bại Phố Wall”, “chàng trai nghèo hèn tái sinh thành nam chính tỏa sáng” của đám đông. Vì vậy, cả cộng đồng đều chờ đợi một đồng coin như vậy xuất hiện. Một ngày sau, JINQIAN ra đời.

JINQIAN được ghép cặp với token cổ phiếu FAMI. Farmmi (FAMI) là một công ty niêm yết trên Nasdaq, chuyên kinh doanh nấm. Khi vốn hóa của JINQIAN tăng, token cổ phiếu FAMI trên chuỗi cũng tăng giá, và giá cổ phiếu Farmmi (FAMI) đã đạt đỉnh 0,47 USD trong phiên giao dịch Mỹ, tăng hơn 300% chỉ trong 1 giờ.

Tưởng rằng JINQIAN sẽ là GameStop tiếp theo, không ngờ nó lại chính là chiêu trò “heo sát” được thiết kế riêng cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ trong giới crypto.

Mặc dù token FAMI có cùng mã với cổ phiếu của công ty Farmmi niêm yết trên Nasdaq, nhưng nó không phải là cổ phiếu token hóa chính thức, và tài sản này cũng không nằm trong danh sách hợp đồng chính thức của Robinhood. Nói cách khác, khi giao dịch JINQIAN kéo nhu cầu FAMI tăng, bên phát hành đằng sau hoàn toàn có thể không hề mua cổ phiếu Farmmi (FAMI) trên thị trường chứng khoán, và logic short squeeze mà Rune tưởng tượng đã không hề diễn ra.

Sau khi JINQIAN sụp đổ, Rune - kẻ trước đó còn đang đòi airdrop từ cộng đồng - đã nhanh chóng đăng bài làm rõ, nói rằng những dòng tweet về việc mua lại công ty niêm yết của mình đều là “rác rưởi AI” (slop post) do Claude tạo ra, hoàn toàn là bịa đặt.

Kết quả đúng, quy trình sai

Việc Rune thanh minh dĩ nhiên là để tự bảo vệ, bởi các nhà đầu tư chịu thiệt hại đã bắt đầu chuẩn bị liên hệ với FBI để bắt anh ta. Tạm gác việc đánh giá Rune sang một bên, điều thực sự cần suy nghĩ là: nếu nhu cầu giao dịch token cổ phiếu FAMI do JINQIAN tạo ra không hề truyền đến thị trường chứng khoán thật, vậy thì ai đã kéo giá cổ phiếu Farmmi (FAMI) lên?

Câu trả lời vẫn chính là những người chơi Meme trong giới crypto. Những người chơi “thông minh” muốn đi trước các nhà tạo lập thị trường chớp nhoáng và giới tinh hoa Phố Wall một bước, họ chủ động mua vào cổ phiếu Farmmi (FAMI) trước khi bên kia “bị ép” phải mua. Farmmi (FAMI) vốn dĩ là cổ phiếu vốn hóa nhỏ, chỉ cần nhà đầu tư nhỏ lẻ mua vào cũng đủ khiến nó bùng nổ hơn 3 lần.

KOL người Hoa 0xSun sau đó đã phân tích trong một bài viết rằng, trong điều kiện bình thường, logic short squeeze của cổ phiếu token hóa trên chuỗi là: nhà đầu tư nhỏ lẻ không nắm giữ token cổ phiếu sẽ mua Meme coin, từ đó đẩy giá token cổ phiếu - vốn là tài sản nền tảng của pool thanh khoản - lên cao; nhà tạo lập thị trường thấy có chênh lệch giá sẽ mua cổ phiếu thật, rồi chuyển đổi và đúc thành cổ phiếu token hóa trên chuỗi, đưa giá quay trở lại neo theo giá thật; hành vi mua cổ phiếu thật của nhà tạo lập thị trường sẽ đẩy giá cổ phiếu thật tăng lên, từ đó tạo ra short squeeze.

Tuy nhiên, trường hợp của JINQIAN/FAMI lại không như vậy. Dự án không tuân thủ quy định đã phát hành token FAMI trên chuỗi và giữ lại quyền đúc thêm, pool thanh khoản cũng có thể không được khóa. Về bản chất, FAMI chỉ là token trên chuỗi mang cùng tên với Farmmi (FAMI). Vì bản thân công ty FAMI có vốn hóa cực thấp, điều này đã khơi dậy cảm xúc trên chuỗi: nhà đầu tư nhỏ lẻ điên cuồng mua JINQIAN, kéo theo FAMI - vốn là tài sản nền tảng của pool - tăng giá. Một số nhà đầu tư nhỏ lẻ có tư duy xa hơn, trực tiếp ra mua cổ phiếu Farmmi (FAMI), mới khiến giá cổ phiếu tăng.

Vì vậy, việc giá cổ phiếu Farmmi (FAMI) tăng là một ví dụ điển hình của “kết quả đúng, quy trình sai”.

Meme coin ghép cặp cổ phiếu để short squeeze có phải là giả thuyết sai lầm?

Ngôn ngữ có thể mô tả hiện thực, cũng có thể định hình hiện thực. Liệu câu chuyện “Meme coin short squeeze Phố Wall” có thực sự đứng vững, hay cộng đồng Meme đang cầm búa đi tìm đinh?

Ngoài JINQIAN - một vụ lừa đảo thuần túy - gần đây cũng có những Meme coin ghép cặp cổ phiếu khác khoác lên mình câu chuyện “Meme coin short squeeze Phố Wall”, điển hình nhất là BONER, vốn hóa tạm thời đạt 44 triệu USD. BONER được ghép cặp với token cổ phiếu HIMS. Hims (HIMS) là một công ty chuyên kinh doanh thuốc tăng cường sinh lý. Meme KOL khu vực Hoa ngữ là Vương Tiểu Nhị đã tích cực kêu gọi mua BONER. Anh cho biết ý nghĩa cuối cùng của BONER là biến việc Meme kéo cổ phiếu tăng thành hiện thực, đồng thời thách thức Phố Wall.

Hành vi dùng Meme coin để kéo giá token cổ phiếu mà nó neo theo, về bản chất là một hình thức thao túng thị trường quanh co và kém hiệu quả: cái gọi là “hiệu ứng bánh đà” của nó, chỉ là việc nhà tạo lập thị trường hoặc bên dự án lợi dụng tâm lý đầu cơ của nhà đầu tư nhỏ lẻ, bơm tiền của họ vào thị trường cổ phiếu thật để tạo ra chênh lệch giá ngắn hạn. Tuy nhiên, lực mua do cảm xúc này thiếu sự hỗ trợ từ yếu tố cơ bản, nhu cầu cực kỳ mong manh. Dù token có từng tạo ra mức premium đáng kể so với cổ phiếu thật, thì cuối cùng nó cũng sẽ nhanh chóng bị neo lại theo giá cổ phiếu thật bởi cơ chế arbitrage và định giá trở về giá trị thực.

Trên Robinhood Chain, chỉ có một và chỉ một bên được phát hành token cổ phiếu, đó chính là Robinhood. Chỉ những người tham gia được ủy quyền (AP) mới có thể đăng ký mua/chuộc lại trực tiếp với Robinhood. Khi AP đăng ký mua token cổ phiếu từ Robinhood, số tiền đó cũng không được truyền đến thị trường chứng khoán thật theo thời gian thực. Quá trình này không chỉ bị giới hạn bởi giờ giao dịch của thị trường chứng khoán Mỹ, mà còn bị ràng buộc bởi các quy trình thủ tục về tuân thủ, thanh toán, lưu ký, v.v.

Vì vậy, cái logic “nhu cầu giao dịch Meme coin kích thích nhà tạo lập thị trường hoặc bên phát hành mua cổ phiếu” này, đối mặt với hiện thực đầu tiên là cảm xúc Meme trên chuỗi đã FOMO xong trong vài giờ, trong khi dòng vốn truyền đến thị trường chứng khoán thật còn chưa bắt đầu.

Tất nhiên, liệu logic “Meme coin short squeeze Phố Wall” có thực sự đúng trong thực tế hay không, đối với những người chơi Meme mà nói có lẽ cũng không quan trọng — Vương Tiểu Nhị đã lãi hơn 800.000 USD từ BONER, trong khi chi phí ban đầu chỉ vỏn vẹn 226 USD.

Trên thế giới này, cách nhanh nhất để đoàn kết quần chúng là dựng lên một kẻ thù chung, dù đó chỉ là kẻ thù trong tưởng tượng. Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, Phố Wall/tổ chức luôn là “kẻ thù” đó, và việc có thể kiếm tiền từ họ hoặc ép họ làm điều gì đó luôn khiến người ta phấn khích.

Nhưng khi trả tiền cho “câu chuyện vĩ đại”, xin đừng quên rằng bạn đang đứng trong chiến hào Meme - nơi không có đồng đội, chỉ có những con quỷ đang “tưới” lẫn nhau.