Space Review | Tập trung vào giai đoạn cuối của cuộc đua DeFi, JST mua lại và đốt tiền thực hiện chủ nghĩa dài hạn như thế nào?

DeFi từng là cốt truyện trọng tâm của thị trường tiền mã hóa, nhưng khi lợi suất APY cao và cổ tức thanh khoản rút lui, thị trường đang dần trở lại lý tính. Người dùng hiện nay không còn chỉ đơn thuần trả tiền cho những câu chuyện, mà bắt đầu suy nghĩ về những vấn đề cốt lõi hơn: trong môi trường hiện tại, tại sao vẫn tiếp tục sử dụng DeFi? Cơ chế như thế nào mới thực sự có thể vượt qua các chu kỳ ngành?

Xoay quanh những nghi vấn này, Space kỳ này đã triển khai thảo luận chuyên sâu. Xoay quanh sự thay đổi trong cách thức kể chuyện và điểm neo giá trị của DeFi cùng cơ chế mua lại và đốt JST của hệ sinh thái TRON, các khách mời đã phân tích từng lớp logic tiến hóa của DeFi từ "được thúc đẩy bởi APY cao" đến "được thúc đẩy bởi lợi nhuận thực", và thảo luận về việc khi sự chú ý của thị trường bị phân tán bởi AI và RWA, dự án DeFi nào mới có thể vượt qua thị trường tăng và giảm. Dưới đây là những điểm nổi bật của cuộc đối thoại kỳ này.

Khi thủy triều rút, cơ hội cốt lõi của chu kỳ mới DeFi nằm ở việc đào sâu "nhu cầu thực"

Trong bối cảnh cốt truyện thị trường tiền mã hóa hiện nay luân chuyển nhanh, liệu lĩnh vực DeFi có còn là chủ tuyến của chu kỳ tiếp theo? Vị trí của nó có bị thay thế không? Đối với vấn đề này, nhiều khách mời đều nhất trí cho rằng, DeFi vẫn chiếm một vị trí không thể lay chuyển trong thị trường tiền mã hóa, nhưng cách thức kể chuyện và điểm neo giá trị của nó đã có sự thay đổi căn bản.

Peter trong giới tiền mã hóa trước tiên đã phân tích cấu trúc thị trường hiện tại. Ông cho rằng, sự phân tầng giá trị của thị trường đang ngày càng trở nên rõ ràng. Lĩnh vực AI mang theo trí tưởng tượng to lớn từ đổi mới công nghệ, Memecoin mang theo không khí cảm xúc cộng đồng, còn RWA thì chứa đựng kỳ vọng chính sách và câu chuyện về dòng tiền gia tăng. Ba lĩnh vực chính này có lợi thế tự nhiên trong việc thu hút lưu lượng ngắn hạn và vốn đầu cơ, bởi vì chúng "dễ kể chuyện hơn".

Tuy nhiên, Peter chỉ ra một cách sắc bén rằng, sự tập trung chú ý không đồng nghĩa với sự lắng đọng giá trị. Đặc biệt là một khi thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh dao động, vốn sẽ nhanh chóng chuyển từ đầu cơ sang tránh rủi ro, tìm kiếm những lĩnh vực có "dữ liệu có thể xác minh". Ông chỉ ra, bản chất của DeFi là cơ sở hạ tầng tài chính, chứ không phải sản phẩm xu hướng phụ thuộc vào câu chuyện hay kỳ vọng thực hiện. Chỉ cần trên chuỗi tồn tại tài sản và nhu cầu giao dịch, giá trị của DeFi sẽ tự nhiên được khuếch đại cùng với sự phục hồi của thị trường, đây là logic cơ bản để nó vượt qua chu kỳ. Ông Misi cũng chỉ ra, không có DeFi làm bể chứa vốn cơ bản nhất và lego tài chính, các phân khúc mới nổi hoàn toàn không thể hỗ trợ dòng vốn khổng lồ đổ vào. Do đó, ngay cả khi làn sóng cảm xúc trong tương lai rút đi, dòng vốn cuối cùng vẫn sẽ quay trở lại khu vực cốt lõi này là DeFi.

Trong khi khẳng định vị trí "nền tảng" của DeFi, các khách mời cũng chỉ ra sự thay đổi vai trò của nó. Khác với hình ảnh vua tuyệt đối thời "DeFi Summer", sau khi trải qua sự luân chuyển chu kỳ, DeFi đang lắng đọng thành cơ sở hạ tầng như điện nước. HiSeven cho rằng, nếu DeFi giai đoạn tiếp theo muốn thực sự dẫn dắt giá trị như một chủ tuyến, tiêu chuẩn đánh giá của thị trường sẽ thay đổi: trước đây người ta coi trọng hiệu ứng tài sản từ APY cao và khuyến khích thanh khoản ngắn hạn. Còn trong chu kỳ tiếp theo, người dùng thực, thu nhập giao thức thực và cơ chế vận hành bền vững lâu dài mới là cốt lõi.

HiSeven bổ sung ba khía cạnh cụ thể để sàng lọc dự án trong tương lai: khả năng thu nhập và phân phối thực của giao thức, hành vi giữ chân và mua lại liên tục của người dùng, cơ chế bền vững vẫn có thể vận hành trong thị trường lạnh. Ông khẳng định, cơ hội cốt lõi của DeFi giai đoạn tiếp theo không còn là kể những câu chuyện mới lạ hơn, mà là làm cho những nhu cầu thực đã tồn tại nhưng chưa được định giá đầy đủ trở nên lớn hơn, sâu hơn và vững chắc hơn.

Câu chuyện mới của hiệp hai DeFi, JST làm thế nào để tạo ra xu hướng độc lập bằng cơ chế mua lại và đốt?

Tổng hợp quan điểm của các khách mời, hướng tiến hóa của DeFi giai đoạn tiếp theo đã rõ ràng: thời đại tăng trưởng thô sơ với đòn bẩy cao và APY ảo đang khép lại, một giai đoạn mới được thúc đẩy bởi nhu cầu thực, lấy thu nhập giao thức làm mỏ neo, sử dụng tính minh bạch dữ liệu để xây dựng lại niềm tin đang mở ra. Trong bối cảnh này, hệ sinh thái DeFi TRON đã dùng việc mua lại và đốt JST bằng tiền thật để diễn giải sự vượt qua thực chất từ "tư duy lưu lượng" sang "tư duy giá trị".

JST là token quản trị của giao thức JUST trong hệ sinh thái TRON, cơ chế mua lại và đốt của nó là một sự sắp xếp thể chế được thông qua bởi đề xuất cộng đồng, gắn sâu với thu nhập giao thức. Ngày 21 tháng 10 năm 2025, đề xuất cộng đồng chính thức được thông qua, quyết định sử dụng toàn bộ thu nhập hiện có của JustLend DAO, thu nhập ròng trong tương lai, cũng như phần vượt quá 10 triệu USD từ thu nhập hệ sinh thái đa chuỗi USDD để mua lại và đốt. Về logic cơ bản, điều này tạo ra một vòng lặp tự củng cố: "thu nhập càng nhiều → mua lại càng nhiều → đốt càng nhiều → giảm phát càng mạnh".

Sau khi cơ chế được thiết lập, điều thực sự thử thách là khả năng thực thi. Nhìn lại sáu tháng từ tháng 10 năm 2025 đến nay, JST đã hoàn thành hiệu quả ba đợt mua lại và đốt quy mô lớn, nhịp độ chặt chẽ và mức độ đầu tư tăng dần qua từng đợt:

• Đợt đầu tiên (cuối tháng 10 năm 2025), đầu tư khoảng 17,72 triệu USD, đốt khoảng 559 triệu JST, chiếm 5,66% tổng cung.
• Đợt thứ hai (ngày 15 tháng 1 năm 2026), lực đốt tăng rõ rệt, đầu tư khoảng 21 triệu USD, đốt khoảng 525 triệu JST, chiếm 5,30% tổng cung.
• Đợt thứ ba (ngày 15 tháng 4 năm 2026), đầu tư khoảng 21,30 triệu USD, đốt khoảng 271 triệu JST, chiếm 2,74% tổng cung.

Tổng cộng ba đợt, đầu tư tích lũy hơn 60 triệu USD, đốt vĩnh viễn tổng cộng khoảng 1,356 tỷ JST, chiếm 13,7% tổng cung token. Tính theo giá thị trường gần đây của JST khoảng 0,08 USD, tổng giá trị token bị đốt đã vượt quá 100 triệu USD.

Việc mua lại và đốt liên tục bằng tiền thật, hiệu quả trực quan nhất thể hiện trên biểu đồ token JST. Trước khi kế hoạch mua lại và đốt bắt đầu, giá JST dao động quanh mức 0,032 USD, đến tháng 12 năm 2025, giá nhanh chóng tăng lên khoảng 0,045 USD, mức tăng giai đoạn khoảng 40%. Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, mức tăng tích lũy sáu tháng gần 100%, sau đó tiếp tục tăng cao, đạt mức cao nhất vượt 0,085 USD, so với trước khi cơ chế bắt đầu tăng hơn 160%. Ngay cả trong môi trường thị trường mà Bitcoin có thời điểm giảm hơn 37% cùng kỳ, JST vẫn tạo ra xu hướng độc lập.

Ý nghĩa thực sự của cơ chế này, nằm ở việc nó gắn sâu giá trị token với cơ bản của giao thức. Như Web3 Caicaizi đã nói, cả ba đợt đốt JST đều sử dụng thu nhập ròng thực của giao thức, không có một xu trợ cấp bên ngoài nào, điều này đánh dấu dự án đã hình thành bánh đà tích cực "nhu cầu thực lắng đọng thu nhập, thu nhập giao thức bồi hoàn người nắm giữ token", và thiết lập một điểm neo giá trị dài hạn có thể xác minh cho toàn bộ lĩnh vực.

Xét cho cùng, DeFi đang nói lời tạm biệt với giai đoạn tăng trưởng hoang dã, trở về với bản chất tài chính. Dù là việc đào sâu nhu cầu thực, hay cơ chế giảm phát được hỗ trợ bởi thu nhập giao thức thực như JST, đều phản ánh sự chuyển dịch thực chất của trọng tâm thị trường sang "tính bền vững". Trong các chu kỳ tương lai, bỏ qua những kỳ vọng ảo, những dự án DeFi có thể nắm bắt giá trị một cách vững chắc, thiết lập cơ chế phân phối lợi nhuận lành mạnh, dùng dữ liệu minh bạch để nói lên, mới thực sự có nền tảng cơ bản để phát triển lâu dài.