SpaceX chưa phát súng lệnh lên sàn, tiền thông minh của "ngành vũ trụ" đã bắt đầu chạy trước?

IPO của kỳ lân được chú ý nhất trên thị trường chứng khoán Mỹ năm nay dường như chỉ còn thiếu bước cuối cùng.

Các nguồn tin tiết lộ, SpaceX dự kiến nộp hồ sơ IPO bí mật sớm nhất vào tuần này hoặc tuần tới, phấn đấu niêm yết vào tháng 6. Ngành hàng không vũ trụ thương mại và các cổ phiếu liên quan đến không gian đã phản ứng ngay lập tức. Đáng chú ý, ngay trước khi làn sóng này bắt đầu, MSX đã lựa chọn và niêm yết 5 mã chứng khoán Mỹ thuộc ngành hàng không vũ trụ thương mại vào ngày 23/3: MNTS.M, SIDU.M, PL.M, BKSY.M, YSS.M. Các mã này đều ghi nhận mức tăng trưởng hai con số, một số thậm chí tăng gần 30% trong phiên, mở ra cửa sổ can thiệp tương đối rộng rãi cho nhà đầu tư.

Đáng chú ý, quy mô huy động vốn của SpaceX có thể vượt 750 tỷ USD. Nếu thành hiện thực, con số này không chỉ cao hơn đáng kể so với mục tiêu khoảng 500 tỷ USD được thị trường đồn đoán trước đó, mà còn vượt xa kỷ lục huy động 29,4 tỷ USD của Saudi Aramco vào năm 2019, trở thành đợt IPO lớn nhất trong lịch sử, không có ngoại lệ.

Điều này dẫn đến vấn đề thực sự mà bài viết muốn thảo luận: Ngoài tác động tâm lý từ tin đồn SpaceX, đâu là những logic sâu xa hơn đằng sau đợt tăng giá của nhóm cổ phiếu hàng không vũ trụ thương mại? Và liệu làn sóng định giá lại này có cơ sở để lan rộng hơn nữa?

1. IPO SpaceX, phát súng khởi đầu cho nhóm hàng không vũ trụ thương mại?

Mặc dù SpaceX chưa từng niêm yết, nhưng ảnh hưởng của nó lên thị trường thứ cấp chưa bao giờ vắng mặt.

Để hiểu điều này, trước tiên cần hiểu vị trí của SpaceX trong hệ sinh thái hàng không vũ trụ thương mại. Nó không còn chỉ là một công ty tên lửa, mà đã trở thành nhà cung cấp cơ sở hạ tầng hỗ trợ toàn bộ chuỗi ngành hàng không vũ trụ thương mại vận hành, là "mỏ neo định giá" mạnh nhất toàn cầu trong lĩnh vực này — từ năng lực phóng đến liên lạc Starlink, từ vận chuyển quỹ đạo đến chuyến bay có người lái, mỗi bước đột phá công nghệ của SpaceX đều giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả cho con đường thương mại hóa của một loạt các công ty vũ trụ vừa và nhỏ hạ nguồn.

Chính vì vậy, đợt tăng mạnh của cổ phiếu vũ trụ lần này, trước hết tất nhiên không thể tách rời tác động từ tin đồn SpaceX có thể khởi động IPO. Mục tiêu huy động 750 tỷ USD và định giá tiềm năng 1,75 nghìn tỷ USD, hai con số này đặt ra tương đương với một liều thuốc kích thích mạnh mẽ cho toàn bộ nhóm ngành hàng không vũ trụ thương mại.

Do đó, chúng ta thấy không phải chỉ một công ty đơn lẻ tăng mạnh, mà toàn bộ khái niệm không gian bắt đầu đồng loạt nóng lên, hình thành sự cộng hưởng nhóm ngành khá rõ rệt.

Thể hiện rõ nhất chính là "Ngũ Tiểu Long" hàng không vũ trụ thương mại mà MSX niêm yết lần này — MNTS.M, SIDU.M, PL.M, BKSY.M, YSS.M — đều có nền tảng cơ bản vững chắc riêng, có thể coi là một sự bao phủ tập trung vào một số hướng đi cốt lõi của chuỗi ngành hàng không vũ trụ thương mại:

MNTS.M (Momentus) định vị là dịch vụ chuyển giao quỹ đạo "chặng cuối cùng" ở quỹ đạo gần Trái đất. Phương tiện Vigoride của họ dự kiến sẽ thực hiện nhiệm vụ tiếp theo trên tên lửa Falcon 9 của SpaceX. Do đó, đây không chỉ là một lần phóng đơn thuần, mà giống như một lần xác thực thương mại hơn, cho thấy nhu cầu chuyển giao quỹ đạo đang chuyển từ "tùy chọn" thành "nhu cầu thiết yếu" khi tốc độ lắp đặt mạng lưới vệ tinh toàn cầu tăng tốc.

SIDU.M (Sidus Space) thuộc nhóm "viên gạch mở cửa" vào hệ thống quốc phòng, đã đạt được tư cách hợp đồng từ Văn phòng Dự án Đa ngành (MDAO) của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Mỹ (MDA), sở hữu tấm vé để tiếp tục tham gia đấu thầu trong hệ thống mua sắm quốc phòng. Đối với các công ty vũ trụ ở giai đoạn đầu, tư cách hợp đồng chính phủ là tác nhân kích hoạt trực tiếp nhất cho việc tái định giá, đồng thời cũng là điểm neo thu nhập ổn định nhất bên cạnh các đơn đặt hàng thương mại.

PL.M (Planet Labs) là công ty dẫn đầu về viễn thám với nền tảng cơ bản vững chắc nhất trong đợt tăng giá này, đồng thời cũng là mã có tổng vốn hóa thị trường cao nhất trong số 5 mã chứng khoán Mỹ mà MSX lựa chọn và niêm yết lần này. Họ sở hữu chòm sao vệ tinh phủ sóng toàn cầu, khả năng truy cập lại hàng ngày và mô hình đăng ký dữ liệu thương mại đã triển khai thực tế.

Điều này cũng khiến họ trở thành một trong số ít công ty vũ trụ có thể được thảo luận bằng ARR và tỷ suất lợi nhuận gộp. Đơn đặt hàng tồn đọng tăng 79% so với cùng kỳ năm ngoái, gần 900 triệu USD, và lần đầu tiên đạt được lợi nhuận — ý nghĩa của điểm ngoặt này vượt xa một con số báo cáo quý đơn thuần.

BKSY.M (BlackSky) đang thúc đẩy chuyển đổi từ "công ty vệ tinh" sang "nhà cung cấp dịch vụ tình báo". Lợi thế cạnh tranh cốt lõi đến từ khả năng khép vòng lặp giữa tần suất truy cập lại cao và phân tích AI. Ví dụ, chòm sao vệ tinh thế hệ thứ ba (Gen-3) của họ có thể cung cấp hình ảnh độ phân giải cao 35 cm (0,35 mét) cho mục đích thương mại. Cộng với nhu cầu tình báo được thúc đẩy bởi tình hình địa chính trị, việc chuyển từ bán dữ liệu sang hỗ trợ ra quyết định chắc chắn mang lại không gian định giá cao hơn nhiều so với một nhà cung cấp dữ liệu viễn thám đơn thuần.

YSS.M (York Space Systems) là nhà cung cấp cốt lõi cho dự án Nhận thức Không gian Chiến trường Tăng sinh (PWSA) của Lục quân Mỹ, được hậu thuẫn bởi quân đội. Hợp đồng quân sự cung cấp nền tảng dòng tiền có thể dự đoán được. Là một mã mới IPO gần đây, chu kỳ xây dựng vị thế của các tổ chức chưa kết thúc, cấu trúc nắm giữ cổ phiếu tương đối sạch, có tính đàn hồi đi lên cao.

Tóm lại, năm mã mà MSX niêm yết sớm lần này nhằm bao phủ các hướng đi cốt lõi trong chuỗi ngành hàng không vũ trụ thương mại: có mã thiên về vận chuyển và thực thi nhiệm vụ trên quỹ đạo, có mã thiên về vệ tinh và đơn đặt hàng quốc phòng, có mã thiên về quan sát Trái đất và dữ liệu viễn thám, cũng có mã là công ty nền tảng vệ tinh mới niêm yết, có tính đàn hồi cao.

Ý nghĩa của một nhóm mã như vậy không chỉ là đặt cược vào một sự kiện đơn lẻ, mà là cố gắng bố trí vị thế trước cho các hướng hưởng lợi khác nhau xoay quanh chủ đề chính "tái định giá hàng không vũ trụ thương mại". Đây cũng là yếu tố cốt lõi giúp MSX dự đoán trước được đợt tăng giá đồng loạt lần này.

2. Tái định giá: Từ "khoa học viễn tưởng" đến "hàng hóa cứng"

Tất nhiên, nếu đơn giản hiểu đợt tăng giá này là "kích thích từ tin tức", thì thực ra lại đánh giá thấp bối cảnh thời đại của nó.

Phân tích lại logic lựa chọn cổ phiếu trước đợt tăng mạnh này, MSX không phải đánh cược mù quáng vào cảm xúc, mà đã nắm bắt được hai tín hiệu cốt lõi:

• Một mặt, tại hội nghị NVIDIA GTC vừa kết thúc tuần trước, Jensen Huang đã công bố bố cục chiến lược cấp độ trong ngành công nghiệp vũ trụ, từ chip xử lý chuyên dụng cấp độ vũ trụ đến bản sao kỹ thuật số vũ trụ cho môi trường quỹ đạo, đều cho thấy AI không còn chỉ là lực lượng sản xuất trên mặt đất, nó đang trở thành kiến trúc nền tảng cho việc điều hướng tự chủ của vệ tinh và xử lý dữ liệu thời gian thực ở quỹ đạo thấp;
• Mặt khác là vào chính ngày 23/3, SpaceX, Tesla và xAI hiếm hoi cùng công bố khởi động dự án "TERAFAB", nhằm sử dụng AI và khả năng sản xuất tự động hóa cao để sản xuất một terawatt chip xử lý AI mỗi năm, chủ yếu cho triển khai trong không gian. Điều này tương đương với việc vẽ ra một chiếc bánh kế hoạch nhân rộng quy mô cực lớn cho thị trường thứ cấp;

Chính dựa trên nghiên cứu sâu về hai tín hiệu lớn này, nhóm nghiên cứu đầu tư của MSX đã quyết đoán hoàn thành việc niêm yết và bao phủ "Ngũ Tiểu Long" hàng không vũ trụ thương mại vào ngày 23.

Như đã biết, trong một thời gian dài trước đây, lý do cốt lõi khiến nhóm cổ phiếu hàng không vũ trụ thương mại bị coi là "xương" trên thị trường thứ cấp là vì nó là một trò chơi "đốt tiền": tên lửa, vệ tinh, lên mặt trăng, không gian sâu, Starlink, mỗi từ đều đủ hấp dẫn, nhưng khi áp vào thị trường vốn, nhiều công ty lâu nay phải đối mặt với chi phí R&D cao, chu kỳ dự án dài, lợi nhuận thực hiện chậm, áp lực dòng tiền lớn.

Nhưng lần này, một số thứ bắt đầu khác đi.

Từ năm 2025, hàng không vũ trụ thương mại không còn chỉ đơn giản là "phóng tên lửa", mà dần được tách thành một chuỗi ngành thực tế rõ ràng hơn và dễ hiểu hơn đối với thị trường vốn. Đặc biệt, ngoài việc phóng tên lửa, ngày càng nhiều hoạt động kinh doanh thực sự có thể triển khai và ký hợp đồng bền vững bắt đầu nổi lên:

Sản xuất vệ tinh, dịch vụ trên quỹ đạo, quan sát Trái đất, viễn thám quốc phòng, mạng lưới liên lạc quỹ đạo thấp, phân tích hình ảnh và phân phối tình báo được AI hỗ trợ. Điều này có nghĩa là giá trị của hàng không vũ trụ th