"Sự trỗi dậy của 'Ngoại giao Bitcoin': Con đường phản công ngoại giao của Pakistan"

Tác giả gốc: Faseeh Mangi

Biên dịch: Saoirse, Foresight News

Vào tháng 1 năm nay, bên trong một tòa nhà trang trí lộng lẫy ở trung tâm Islamabad, các nhà lãnh đạo quyền lực nhất Pakistan đã tụ họp để chào đón một vị khách đặc biệt: Zachary Witkoff, CEO của nền tảng tiền mã hóa World Liberty Financial do cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng sáng lập.

Danh sách khách mời của sự kiện này cực kỳ ấn tượng, trông giống một chuyến thăm cấp nhà nước hơn là một buổi lễ ký kết hợp tác stablecoin mang tính thăm dò, không ràng buộc và không liên quan đến đầu tư số tiền lớn. Một bức ảnh chụp chung cho thấy người con trai 32 tuổi của cố vấn Trump, Steve Witkoff, đứng cạnh Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Nguyên soái Asim Munir, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nước này - người nắm quyền lực thực tế lớn hơn.

Đứng ở phía bên kia của Asim Munir là nhân vật then chốt trong việc thúc đẩy sự chuyển đổi quan hệ Mỹ-Pakistan trong năm qua: Bilal Bin Saqib, 35 tuổi, tự nhận mình là "người trong giới crypto". Anh thừa nhận đã làm ba công việc cùng lúc khi còn đại học, bao gồm cả việc dọn dẹp nhà vệ sinh. Tại sự kiện, Saqib ca ngợi chuyến thăm của Zachary Witkoff và các lãnh đạo khác của World Liberty Financial, cho rằng hành động này đã giúp "đưa Pakistan lên sân khấu quốc tế".

Pakistan đã khéo léo sử dụng ngoại giao tiền mã hóa - mà Saqib gọi là "Bitplomacy", lấy từ từ Bitcoin - để củng cố tình bạn đang phát triển nhanh chóng giữa Trump và Asim Munir. Việc Islamabad tiếp đón doanh nghiệp gia đình của Tổng thống Mỹ với nghi lễ cấp cao nhấn mạnh mối quan hệ địa chính trị ngày càng quan trọng này đang được đào sâu. Trong một cuộc xung đột có thể làm đảo lộn nền kinh tế toàn cầu, Pakistan đã nổi lên như một trung gian quan trọng giữa Mỹ và Iran, càng làm nổi bật thêm tầm quan trọng của mối quan hệ này.

Steve Witkoff tuần trước đã xác nhận qua terminal Bloomberg rằng Pakistan đã trình một kế hoạch hành động 15 điểm. Trước thời hạn chót 6/4 do Trump đặt ra - Iran hoặc đạt được thỏa thuận, hoặc cơ sở hạ tầng then chốt sẽ bị tấn công - Islamabad cũng được đề cập như một địa điểm đàm phán tiềm năng. Bản thân Pakistan cũng có động lực mạnh mẽ để thúc đẩy điều này: việc Iran phong tỏa phần lớn lưu thông tàu qua eo biển Hormuz đã đẩy Pakistan vào cuộc khủng hoảng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng.

"Xét tầm quan trọng của các mối quan hệ cá nhân trong quá trình ra quyết định của Nhà Trắng thời Trump, Pakistan rất có thể đã giành được một mức độ ảnh hưởng nhất định trong Nhà Trắng thông qua điều này, cho họ lợi thế khi tự đề cử mình làm trung gian với Washington," Michael Kugelman, nhà nghiên cứu cấp cao về Nam Á tại Hội đồng Đại Tây Dương có trụ sở ở Washington, nhận xét khi nói về hợp tác giữa Pakistan và Zachary Witkoff. "Đối mặt với một chính phủ Mỹ không theo truyền thống như vậy, các yếu tố phi truyền thống thường phát huy tác dụng - và tiền mã hóa rõ ràng là một trong số đó."

Saqib, người năm ngoái còn vô danh, giờ đây đã vươn lên trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất Pakistan. Anh đã thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều gã khổng lồ trong ngành công nghiệp tiền mã hóa, bao gồm Changpeng Zhao (CZ), người sáng lập sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới Binance. Anh cũng có mối quan hệ thân thiết với nhà quản lý quỹ Cathie Wood, tỷ phú Bitcoin Michael Saylor, và Tổng thống El Salvador Nayib Bukele - người đã định danh Bitcoin là tiền tệ hợp pháp vào năm 2021 và thành lập quỹ dự trữ chiến lược Bitcoin.

Ngày 13 tháng 8, tại lễ khai trương tại Sở giao dịch Nasdaq ở New York, Zachary Witkoff đứng cạnh Donald Trump Jr. và Eric Trump khi họ ăn mừng một thương vụ của World Liberty Financial. Ảnh: Adam Gray / Bloomberg

Tuy nhiên, mối quan hệ chặt chẽ với World Liberty Financial mới mang lại cho anh thành quả ngoại giao và thương mại lớn nhất. Công ty này đã thuê Saqib làm cố vấn vào tháng 4 năm ngoái. Phát ngôn viên David Wachsman của World Liberty Financial cho biết Saqib đã từ chức sau khi nhận chức vụ trong chính phủ và không nhận lương trong thời gian đảm nhiệm.

Tháng trước, Saqib đã đăng tải bức ảnh selfie với Zachary Witkoff và các lãnh đạo khác của công ty tại câu lạc bộ Mar-a-Lago của Trump ở Florida. Gần như cùng thời điểm, Pakistan và Mỹ đạt được thỏa thuận cải tạo Khách sạn Roosevelt ở Manhattan, một thương vụ do chính Steve Witkoff dẫn đầu đàm phán.

"Nhờ có tiền mã hóa, cánh cửa đã mở ra," Saqib nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây. "Những cuộc đối thoại mới bắt đầu, niềm tin được xây dựng. Chúng tôi có cơ hội định hình lại hình ảnh quốc gia."

Đối với Pakistan, đây là một sự đảo ngược đáng kinh ngạc. Trong thập kỷ qua, khi Mỹ tăng cường vận động Ấn Độ để cân bằng sức mạnh quân sự và kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc, Pakistan đã nhiều lần đứng bên bờ vực phá sản và chìm sâu vào sự cô lập ngoại giao. Tình thế đột ngột chuyển hướng vào tháng 5 năm ngoái: quân đội Pakistan tuyên bố Trump đã ngăn chặn một cuộc xung đột vũ trang Ấn Độ-Pakistan, một tuyên bố bị New Delhi phủ nhận dứt khoát và khiến quan hệ Pakistan-Mỹ căng thẳng trong nhiều tháng.

Mặc dù Nhà Trắng sau đó đã hàn gắn quan hệ với Ấn Độ, Trump vẫn thường xuyên ca ngợi Asim Munir. Trong một cuộc họp của Ủy ban Hòa bình vào tháng 2, Tổng thống gọi vị tướng lĩnh quân đội Pakistan này là "vị tướng vĩ đại", "người đàn ông tuyệt vời" và "chiến binh kiên định". Pakistan đã đáp lại bằng việc kêu gọi trao giải Nobel Hòa bình cho Trump và các cử chỉ thiện chí khác, đồng thời sử dụng tiền mã hóa để củng cố thêm mối liên kết với Nhà Trắng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tham dự cuộc họp của Ủy ban Hòa bình tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào ngày 22 tháng 1. Ảnh: Harun Ozalp / Anadolu Agency / Getty Images

"Đối với một quốc gia thiếu sự chú ý của các nhà đầu tư toàn cầu, việc theo kịp sự chuyển hướng sang tiền mã hóa của Washington không chỉ là vấn đề công nghệ," Uzair Younus, đối tác tại công ty tư vấn Washington The Asia Group, nhận định. "Đó là một tín hiệu: trong trật tự toàn cầu đang thay đổi, Pakistan vẫn quan trọng."

Cho đến hai năm trước, Pakistan vẫn giữ khoảng cách với tiền mã hóa. Các cơ quan quản lý của nước này trong một thập kỷ đã giữ khoảng cách với ngành công nghiệp này, với lý do lo ngại về gian lận, mô hình Ponzi và rửa tiền. Pakistan, chìm trong lạm phát cao, nợ nần chồng chất và dự trữ ngoại hối cạn kiệt, khi đó vẫn phụ thuộc vào các gói cứu trợ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và đối mặt với áp lực trả nợ khổng lồ.

Nhưng đến năm 2024, thái độ đã thay đổi. Khi nền kinh tế phục hồi, giới lãnh đạo quân đội Pakistan nhận ra rằng tiền mã hóa có thể trở thành một con bài hữu ích trong ngoại giao toàn cầu. Quốc gia này đã nhanh chóng ban hành luật quản lý tài sản ảo, thành lập cơ quan quản lý chuyên trách và mời các sàn giao dịch toàn cầu nộp đơn xin giấy phép. Pakistan cũng đề xuất thành lập quỹ dự trữ tiền mã hóa quốc gia và phân bổ 2.000 megawatt điện - chiếm khoảng 5% lưới điện quốc gia - cho việc khai thác tiền mã hóa.

Việc thúc đẩy loạt biện pháp này cần một người phụ trách tổng thể, và Saqib đã xuất hiện. Bắt đầu từ tháng 3 năm ngoái, anh lần lượt được giao các trọng trách: Cố vấn trưởng về các vấn đề tiền mã hóa cho Bộ trưởng Tài chính, Giám đốc điều hành Ủy ban Tiền mã hóa Pakistan, Trợ lý đặc biệt của Thủ tướng về Blockchain và Tiền mã hóa, và cuối cùng là Chủ tịch Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo Pakistan.

Lý do cụ thể khiến anh có thể vươn lên trở thành một trong những quan chức có ảnh hưởng nhất Pakistan trong thời gian ngắn như vậy vẫn chưa được biết rõ. Khi được hỏi ai đã mời anh tham gia chính phủ, Saqib không tiết lộ chi tiết, chỉ nói đó là Bộ Tài chính.

Khi được hỏi về năng lực chuyên môn, Saqib nói, khả năng cốt lõi của anh là "biến ý tưởng thành hiện thực".

"Tôi không phải là trader," anh nói. "Tôi là người xây dựng. Tôi là nghệ sĩ, không phải nhà khoa học."

Bilal Bin Saqib bên ngoài Thư viện Jinnah ở Lahore vào ngày 27 tháng 3. Ảnh: Shah Zaman / Bloomberg

Dù anh tự định nghĩa mình thế nào, thành công thực sự đã đến. Saqib đến từ Lahore, thành phố lớn thứ hai của Pakistan, và cho biết anh bắt đầu quan tâm đến tiền mã hóa từ đợt tăng giá lịch sử của Bitcoin năm 2017 - khi Bitcoin tăng từ dưới 1.000 USD đầu năm lên 14.000 USD vào cuối năm.

Anh đã sống ở cả Anh và Pakistan, làm ba công việc cùng lúc trong thời gian đại học, bao gồm thu ngân, xếp hàng và dọn dẹp nhà vệ sinh tại cửa hàng tạp hóa của trường. Sau đó, anh lấy bằng thạc sĩ về Đổi mới Xã hội và Khởi nghiệp tại Trường Kinh tế London, sớm bước lên sân khấu TED và được Forbes vinh danh vì đồng sáng lập tổ chức từ thiện Tayaba vào năm 2019 cùng anh trai, giúp phụ nữ nghèo tiếp cận nước uống.

Khi sống ở Anh trong đại dịch COVID-19, Saqib đồng khởi xướng chiến dịch "Million Meals", cung cấp bữa ăn tươi cho nhân viên y tế và người khó khăn, giúp anh nhận được sự công nhận từ cựu Thủ tướng Boris Johnson và Hoàng gia Anh, được trao Huân chương Đế chế Anh (MBE).

Mặc dù có nhiều thành tích trong lĩnh vực cộng đồng, Saqib từng gặp khó khăn trong ngành công nghiệp tiền mã hóa. Trong bốn năm trước khi được chính phủ Pakistan bổ nhiệm, hồ sơ LinkedIn của anh cho thấy anh làm việc tại The Coin Master, một công ty chỉ có từ 2 đến 10 nhân viên, với khẩu hiệu "giúp token tìm đường vào thị trường Web3".

Trong cuộc phỏng vấn, Saqib thừa nhận đã trải qua nhiều thời điểm khó khăn nhưng không đi vào chi tiết.

"Trong ngành công nghiệp tiền mã hóa, thất bại là người thầy tốt nhất," anh nói. "Không có trường lớp chính quy nào trong lĩnh vực này. Bạn chỉ có thể học bằng cách làm, và đứng dậy sau m