Vụ án khai thác tiền điện tử cũ của NVIDIA được xem xét lại, một quá khứ bí ẩn của gã khổng lồ AI

Tác giả gốc: Nancy, PANews

Gần đây, NVIDIA đối mặt với vụ kiện tập thể từ các nhà đầu tư, bị cáo buộc che giấu doanh thu hơn 1 tỷ USD từ khai thác tiền mã hóa, thu hút sự chú ý của thị trường.

Vụ kiện kéo dài này một lần nữa kéo sự chú ý của thị trường trở lại cơn sốt đào vàng điên cuồng ngày đó. NVIDIA, đế chế AI hiện nay, chính là người hưởng lợi trực tiếp từ cơn sốt đó.

Bị cáo buộc che giấu doanh thu khai thác hơn 1 tỷ USD, vụ kiện tập thể nhiều năm chính thức tiến triển

Một thẩm phán liên bang Mỹ đã phê chuẩn vụ kiện tập thể của các nhà đầu tư chống lại NVIDIA và CEO Jensen Huang.

Theo nguyên đơn, trong giai đoạn 2017-2018, NVIDIA đã che giấu mức độ phụ thuộc của doanh thu card đồ họa chơi game vào nhu cầu khai thác tiền mã hóa.

Vụ kiện ban đầu được các nhà đầu tư khởi xướng vào năm 2018 và đã bị bác bỏ vào năm 2021. Sau đó, vụ việc được kháng cáo xét xử lại, và kháng cáo của NVIDIA lên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ không được chấp nhận, hiện tại vụ kiện đã chính thức được phê chuẩn là kiện tập thể.

Nguyên đơn cho rằng, NVIDIA đã đạt được doanh thu liên quan đến tiền mã hóa hơn 1 tỷ USD thông qua card đồ họa GeForce, nhưng lại ghi nhận phần lớn vào mảng "kinh doanh game", từ đó làm nhẹ đi cảnh báo rủi ro cho nhà đầu tư. Các nhà đầu tư cáo buộc, CEO Jensen Huang thời điểm đó đã làm nhẹ quy mô thực sự của nhu cầu tiền mã hóa. Trong khi đó, NVIDIA trước đây luôn tuyên bố rằng khai thác tiền mã hóa chỉ chiếm một phần nhỏ trong hoạt động kinh doanh của công ty, doanh thu Gaming chủ yếu đến từ game thủ.

Nguyên đơn chỉ ra, cách làm này khiến công ty trực tiếp phơi nhiễm trước rủi ro biến động chu kỳ thị trường tiền mã hóa. Đặc biệt, sau khi công ty thực hiện tiết lộ điều chỉnh vào tháng 11/2018, giá cổ phiếu đã giảm khoảng 28,5% trong hai ngày.

Quan trọng hơn, tòa án trong phán quyết đã trích dẫn một email nội bộ của Phó chủ tịch NVIDIA, cho rằng bằng chứng này đặc biệt thuyết phục. Thẩm phán chỉ ra, một giám đốc điều hành nội bộ từng nói, "giá cổ phiếu công ty duy trì ở mức cao chính là nhờ vào những tuyên bố liên quan trước đó", cho thấy những phát ngôn liên quan đã ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

Trên thực tế, ngay từ năm 2022, SEC Mỹ đã từng cáo buộc NVIDIA không tiết lộ đầy đủ tác động của khai thác tiền mã hóa đối với hoạt động kinh doanh game, cho rằng báo cáo tài chính hai quý của họ có thể gây hiểu lầm cho nhà đầu tư. NVIDIA không thừa nhận cũng không phủ nhận cáo buộc của SEC, nhưng đồng ý nộp phạt 5,5 triệu USD và đạt được thỏa thuận dàn xếp.

Vụ kiện tập thể được phê chuẩn lần này bao gồm các nhà đầu tư mua cổ phiếu NVIDIA trong giai đoạn từ ngày 10/8/2017 đến ngày 15/11/2018. Tòa án dự kiến tổ chức họp vụ án vào ngày 21/4, khi đó thẩm phán sẽ làm rõ quy trình xét xử tiếp theo.

Từng đào tiền mã hóa, lịch sử khai thác của NVIDIA

Quay ngược thời gian về thị trường tăng giá năm 2017. Máy đào bị săn lùng, chip khan hiếm, vô số người đào vàng ồ ạt đổ xô vào khai thác Bitcoin.

Thời điểm đó, NVIDIA được biết đến nhiều nhất với hoạt động kinh doanh card đồ họa chơi game. Nhưng khi giá tiền mã hóa dẫn đầu bởi Bitcoin, Ethereum tăng mạnh, thị trường card đồ họa trở nên khan hiếm, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng kéo dài. Sản phẩm GPU của NVIDIA đương nhiên cũng khan hiếm, thậm chí khiến game thủ thông thường khó lòng mua được card.

Đến năm 2020, thị trường tăng giá mới một lần nữa thổi bùng nhiệt huyết khai thác. Lần này, NVIDIA chủ động hơn, để đáp ứng nhu cầu đặc biệt của việc khai thác Ethereum, đã ra mắt dòng card đào CMP chuyên dụng, đồng thời giới hạn hiệu năng khai thác trên RTX 3080 dành cho game thủ. Nhưng ngay cả như vậy, cũng khó lòng kìm hãm nhu cầu cuồng nhiệt của thợ đào. Theo tiết lộ của NVIDIA, chỉ riêng doanh số chip chuyên dụng khai thác CMP trong quý I/2021 đã đạt 155 triệu USD, trong khi quy mô thị trường card đồ họa độc lập toàn cầu chảy vào khai thác tiền mã hóa cùng kỳ ước tính khoảng 500 triệu USD.

Có thể thấy, cơn sốt khai thác này đã giúp NVIDIA kiếm bộn tiền. Nhưng trong số doanh thu đó, bao nhiêu đến từ thợ đào, vẫn là một ẩn số. Trong báo cáo tài chính của NVIDIA, lợi nhuận từ khai thác được xếp vào mảng game, bên ngoài khó có thể tách biệt chính xác cơ cấu thực sự của nó.

Nhưng xét về doanh thu, khai thác thời điểm đó thực sự đã "đưa" NVIDIA bay cao. Chỉ riêng năm 2018, doanh thu hoạt động của NVIDIA đạt 9,714 tỷ USD, tăng 41% so với cùng kỳ, trong đó kinh doanh game đóng góp hơn một nửa (khoảng 5,5 tỷ USD). Điều thú vị là, Bitmain - công ty khai thác mới thành lập vài năm vào thời điểm đó - cũng mở rộng nhanh chóng, lợi nhuận từng tiến sát NVIDIA, và NVIDIA chính là một trong những nhà cung cấp của họ.

Tuy nhiên, phần lợi nhuận này chịu ảnh hưởng rất lớn từ biến động chu kỳ tiền mã hóa. Sau khi nhu cầu khai thác lao dốc vào năm 2022, cũng dẫn đến doanh số bán hàng giảm và tồn kho dư thừa của NVIDIA, kinh doanh game trở thành mảng chính kéo tụt hiệu suất tổng thể, và việc doanh số GPU giảm là một trong những nguyên nhân quan trọng. Điều thú vị là, CTO NVIDIA Michael Kagan từng thẳng thắn nói vào năm 2023 rằng tiền mã hóa không mang lại bất cứ thứ gì hữu ích cho xã hội, và sự xuất hiện của ChatGPT mới là "thời khắc iPhone" trong lĩnh vực AI.

Sau đó, câu chuyện vươn lên của NVIDIA trong AI được biết đến rộng rãi, trở thành người bán xẻng mạnh nhất thời đại AI, bán một loại Token mới. Còn những công ty khai thác từng thắng lớn, cũng bắt đầu hướng mắt sang kinh doanh AI.