OpenAI giảm quy mô lớn trước đêm IPO: Cắt Sora, bỏ Disney, loại bỏ Microsoft hóa

Vào ngày 24 tháng 3, OpenAI thông báo đóng cửa công cụ tạo video Sora vừa ra mắt chưa đầy nửa năm, đồng thời chấm dứt thỏa thuận cấp phép nội dung trị giá 10 tỷ USD với Disney (theo Variety và Bloomberg). Theo thống kê, doanh thu hàng tháng của Sora là 367.000 USD, trong khi chi phí vận hành hàng ngày lên tới 15 triệu USD. Tỷ lệ doanh thu so với chi phí chỉ là 0,08%.

Ngay trước đó một ngày, theo tài liệu mà CNBC có được, Microsoft được liệt kê là yếu tố rủi ro hàng đầu trong hồ sơ chuẩn bị IPO mà OpenAI gửi cho các nhà đầu tư. Lùi lại ba tuần trước đó, theo Awesome Agents đưa tin, tính năng mua sắm tích hợp Instant Checkout của ChatGPT đã bị đóng cửa lặng lẽ do tỷ lệ chuyển đổi gần như bằng không.

Một công ty định giá 7300 tỷ USD, trong giai đoạn chạy nước rút IPO, không phải đang kể câu chuyện tăng trưởng, mà là đang cắt giảm dòng sản phẩm, loại bỏ đối tác và vạch rõ ranh giới với cổ đông lớn nhất. Điều này không giống như thu hẹp, mà giống như một cuộc dọn dẹp câu chuyện có kế hoạch.

Sora: Công nghệ ấn tượng, thảm họa thương mại

Khi ra mắt vào tháng 10 năm ngoái, Sora là sản phẩm hiện tượng trên App Store, đạt hơn 1 triệu lượt tải xuống trong 5 ngày và tổng lượt tải xuống vượt quá 3 triệu. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ các nền tảng theo dõi bên thứ ba Appfigures và Similarweb, tỷ lệ giữ chân 30 ngày chỉ khoảng 1%, trong khi tỷ lệ giữ chân 30 ngày của TikTok cùng kỳ là 32%.

Theo dữ liệu từ Appfigures, lượt tải xuống vào tháng 1 giảm 45% so với tháng trước, xuống còn khoảng 1,2 triệu. Doanh thu tháng 1 là 367.000 USD, giảm 32% so với mức đỉnh 540.000 USD vào tháng 12. Theo ước tính của nhà phân tích Deepak Mathivanan từ Cantor Fitzgerald, Sora đạt đỉnh với 11,3 triệu video được tạo mỗi ngày, chi phí tạo mỗi video khoảng 1,30 USD, chi phí vận hành hàng ngày khoảng 15 triệu USD, quy mô đốt tiền hàng năm khoảng 5,4 tỷ USD.

Đối với OpenAI, vấn đề của Sora không phải là công nghệ kém, mà là mô hình kinh doanh không khả thi. Đốt 5,4 tỷ USD mỗi năm để đổi lấy doanh thu chưa đến 5 triệu USD, con số này trong bất kỳ bản cáo bạch IPO nào cũng là chất độc.

Cái giá phải trả khi đóng cửa Sora là thỏa thuận đầu tư 10 tỷ USD với Disney bị hủy bỏ. Theo Variety, thỏa thuận này ban đầu có thời hạn ba năm, cho phép OpenAI sử dụng hơn 200 nhân vật từ Marvel, Pixar và Star Wars để đào tạo và tạo nội dung, nhưng loại trừ các nhân vật liên quan đến chân dung và giọng nói của diễn viên thật. Theo Bloomberg, số tiền này thực tế vẫn chưa được chuyển giao.

Loại bỏ Microsoft: Một dự án hệ thống kéo dài 16 tháng

Nếu xem Sora và thỏa thuận với Disney là các sự kiện riêng lẻ, bạn sẽ bỏ lỡ một manh mối quan trọng hơn. Bắt đầu từ tháng 11 năm 2023 khi Altman bị sa thải rồi quay trở lại, OpenAI đã hoàn thành sáu bước trong 16 tháng, hệ thống hóa việc hạ cấp Microsoft từ người kiểm soát xuống thành cổ đông thiểu số.

Việc tái cấu trúc PBC vào tháng 10 năm 2025 là bước ngoặt then chốt. Theo Fortune, cổ phần của Microsoft bị pha loãng từ 32,5% xuống còn 27%, và quyền ưu tiên độc quyền trên đám mây cũng bị hủy bỏ. Sáu ngày sau khi hoàn tất tái cấu trúc, OpenAI đã ký thỏa thuận điện toán đám mây trị giá 38 tỷ USD với Amazon, theo ESM China, tất cả các mục tiêu triển khai dự kiến hoàn thành trước cuối năm 2026. Tổng cam kết của Amazon lên tới 50 tỷ USD, trong đó 15 tỷ USD là khoản thanh toán ban đầu, 35 tỷ USD còn lại gắn với các điều kiện cột mốc như tiến trình IPO.

Quan trọng hơn là sự phân chia kiến trúc đám mây. Azure của Microsoft vẫn giữ các lệnh gọi API không trạng thái của OpenAI (tức dịch vụ suy luận cơ bản cho ChatGPT và API), nhưng Frontier, nền tảng Agent cấp doanh nghiệp có trạng thái của OpenAI, được triển khai độc quyền trên AWS. Theo Windows Central, Microsoft cho rằng điều này vi phạm các điều khoản độc quyền trước đó và đang xem xét kiện.

Theo phân tích của Next Platform, trong số 6250 tỷ USD doanh thu tồn đọng của Microsoft, khoảng 2813 tỷ USD đến từ cam kết mua sắm Azure của OpenAI, chiếm 45%. Chi tiêu vốn dự kiến của Microsoft cho năm tài chính 2026 là 1000 đến 1250 tỷ USD, trong khi doanh thu từ AI chỉ khoảng 13 tỷ USD mỗi năm. Điều này cho thấy một tình huống phản trực giác: trong khi OpenAI đang bận rộn "loại bỏ Microsoft", thì sự phụ thuộc tài chính của Microsoft vào OpenAI có thể còn sâu sắc hơn.

Tỷ lệ chuyển đổi bằng không và sự tập trung vào câu chuyện thương mại điện tử

Việc đóng cửa ChatGPT Instant Checkout không nhận được nhiều sự chú ý, nhưng nó cùng với việc đóng cửa Sora đều chỉ ra cùng một logic. Tính năng ra mắt vào tháng 9 năm ngoái này ban đầu hứa hẹn tích hợp hơn 1 triệu nhà bán lẻ Shopify, nhưng thực tế chỉ tích hợp khoảng 12 nhà. Theo Awesome Agents, tính đến thời điểm đóng cửa, tỷ lệ chuyển đổi mua hàng gần như bằng không, và hệ thống thu thuế bán hàng của tiểu bang cũng chưa bao giờ được thiết lập.

Sau khi tin tức đóng cửa được công bố, theo dữ liệu thị trường công khai, cổ phiếu Expedia tăng 13,69%, Booking tăng 8,46%, Shopify tăng 3,96%. Phán đoán của thị trường rất rõ ràng: việc OpenAI rút khỏi thương mại điện tử là một tin tốt cho các đối thủ hiện tại.

Việc thu hẹp ba dòng sản phẩm cùng lúc hướng đến một mục tiêu chung: để câu chuyện định giá IPO tập trung vào mô hình AI cốt lõi. Theo tiết lộ của CFO OpenAI Sarah Friar và dữ liệu chính thức của OpenAI, doanh thu hàng năm 20 tỷ USD, 800 triệu người dùng hoạt động hàng tuần, 1 triệu khách hàng doanh nghiệp, những con số này đủ để xây dựng một câu chuyện tăng trưởng sạch sẽ. Chi phí hàng năm 5,4 tỷ USD của Sora, tỷ lệ chuyển đổi bằng không của thương mại điện tử, rủi ro pháp lý từ thỏa thuận với Disney, sự không chắc chắn trong mối quan hệ với Microsoft, tất cả đều là tiếng ồn trên bản cáo bạch IPO.

Việc "thu gọn" trước IPO không phải là độc quyền của OpenAI

Uber vào năm 2020 đã bán bộ phận lái xe tự động ATG với giá 4 tỷ USD cho Aurora, đổi lấy 26% cổ phần. ATG tiêu tốn 457 triệu USD cho nghiên cứu và phát triển mỗi năm. Sau khi cắt bỏ, Uber đã đạt được lợi nhuận lần đầu tiên sau IPO. WeWork trước IPO năm 2019 cũng cắt giảm các hoạt động không cốt lõi, nhưng hành động quá muộn, định giá giảm từ 47 tỷ USD xuống còn 8 tỷ, IPO thất bại và phá sản vào năm 2023.

Hoạt động của OpenAI gần giống với Uber: chủ động cắt bỏ các dòng kinh doanh có chi phí cao, lợi nhuận thấp, và làm sạch cấu trúc tài chính trước khi lên sàn. Sự khác biệt nằm ở quy mô. ATG mà Uber cắt bỏ đốt 457 triệu USD mỗi năm, trong khi Sora mà OpenAI cắt bỏ đốt 5,4 tỷ USD mỗi năm, chênh lệch một bậc độ lớn. Cộng với việc hủy bỏ 10 tỷ USD từ Disney, giải tán đội ngũ thương mại điện tử, và hạ cấp công khai mối quan hệ với Microsoft, OpenAI đang thực hiện cuộc dọn dẹp dòng sản phẩm lớn nhất trong lịch sử công nghệ trong giai đoạn chạy nước rút IPO.

Altman đang kể câu chuyện tăng trưởng bằng phép trừ.