Từ sự sụp đổ của Terra đến "cú đánh 10 giờ", Jane Street đã thao túng thị trường hai lục địa như thế nào?

Bài viết này từ:@peruvian_bull

Biên dịch｜Odaily (@OdailyChina); Dịch giả｜ Ethan (@ethanzhang_web 3)

Lời người biên tập: Trong bốn tháng qua, Bitcoin dường như đã hình thành một nhịp điệu cố định - cứ mỗi khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa, lại đón nhận một làn sóng bán tháo rõ rệt. Tăng trong phiên châu Á, tiếp tục tăng ở châu Âu, nhưng ngay khi New York mở cửa lại nhanh chóng giảm. Các trader gọi đây là "Cú đánh 10 giờ". Lực lượng này như một cơn gió ngược cấu trúc vô hình, liên tục thanh lý các vị thế đòn bẩy, đè nén tâm lý thị trường, và từng chút một làm hao mòn sự kiên nhẫn của nhà đầu tư.

Tuy nhiên, khi hồ sơ kiện chống lại Jane Street được công khai chính thức, nhịp điệu kéo dài hàng tháng này đột nhiên bị phá vỡ. Đây chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên, hay là tín hiệu của một sự thay đổi cấu trúc sâu sắc hơn? Toàn bộ quá trình đã diễn ra như thế nào? Odaily biên dịch đầy đủ như sau.

——————Đường phân cách——————

Công ty giao dịch mạnh nhất mà bạn chưa từng nghe tên, vừa bị bắt quả tang. Hai lần, ở hai châu lục khác nhau. Và Bitcoin, dường như vì thế mà cuối cùng cũng thở phào nhẹ nhõm.

Jane Street Group là một công ty giao dịch định lượng có trụ sở tại New York. Họ không có CEO.

Theo cách họ tự mô tả, họ hoạt động như một "công xã vô chính phủ". Chín tháng đầu năm 2025, họ đạt được thu nhập giao dịch ròng 24 tỷ USD, vượt quá con số 20.5 tỷ USD của cả năm 2024. Chỉ riêng quý 2 năm 2025 đã đạt 10.1 tỷ USD, đây là thu nhập giao dịch quý cao nhất trong lịch sử Phố Wall.

Theo bất kỳ tiêu chuẩn nào, họ đều là tổ chức giao dịch có lợi nhuận cao nhất toàn cầu.

Và ngay trong tuần này, người quản lý phá sản của Terraform Labs đã đệ đơn kiện tại tòa án liên bang Manhattan, cáo buộc Jane Street sử dụng thông tin nội bộ để chạy trước sự sụp đổ của Terra Luna vào tháng 5 năm 2022. Vụ sụp đổ này đã làm bốc hơi 40 tỷ USD vốn hóa thị trường và gây ra phản ứng dây chuyền, cuối cùng kéo theo sự sụp đổ của Celsius, Three Arrows Capital và FTX.

Cáo buộc này đơn giản đến mức gây sốc. Ngày 7 tháng 5 năm 2022, Terraform Labs lặng lẽ rút 150 triệu USD UST khỏi Curve3pool, nhóm thanh khoản phi tập trung chính. Không có thông báo công khai, chỉ là rút thanh khoản trong im lặng.

Mười phút sau, một ví liên quan đến Jane Street rút 85 triệu USD từ cùng một nhóm. Chỉ mười phút...

Đơn kiện nêu rằng, một cựu thực tập sinh Terraform là Bryce Pratt, sau khi trở thành nhân viên toàn thời gian của Jane Street vào tháng 9 năm 2021, đã thiết lập kênh liên lạc riêng tư với đồng nghiệp cũ và bị cáo buộc đã truyền trực tiếp thông tin quan trọng chưa được công bố về các động thái thanh khoản của Terraform cho đội ngũ giao dịch của Jane Street.

Đơn kiện liệt kê bốn bị cáo: Jane Street Group LLC, đồng sáng lập Robert Granieri, cùng các nhân viên Bryce Pratt và Michael Huang.

Tuyên bố của người quản lý chỉ thẳng vào trọng tâm: Các giao dịch mà Jane Street thực hiện, nếu không có thông tin nội bộ độc quyền mà họ nắm giữ, thì về cơ bản là không thể thực hiện được.

Tình hình còn tệ hơn khi đơn kiện cho rằng hành động rút vốn của Jane Street đã giúp kích hoạt sự mất neo của UST, đẩy toàn bộ hệ sinh thái Terraform vào vòng xoáy tử thần. LUNA giảm từ hơn 80 USD xuống gần bằng không. 40 tỷ USD bốc hơi. Nhà đầu tư bình thường mất tất cả. Lương hưu, quỹ giáo dục, tiền tiết kiệm cả đời, biến mất trong vài ngày.

Phản hồi của Jane Street? Gọi cáo buộc là "tuyệt vọng và vô căn cứ".

Nhưng vấn đề là, đây không phải lần đầu tiên.

Tháng 7 năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Ấn Độ (SEBI) đã đưa ra một trong những cáo buộc thao túng thị trường lớn nhất trong lịch sử nước này đối với Jane Street. Điều tra phát hiện, trong 18 ngày đáo hạn phái sinh từ tháng 1 năm 2023 đến tháng 3 năm 2025, Jane Street đã thực hiện một chiến thuật "bơm và xả" kinh điển đối với chỉ số Bank Nifty.

Phương thức hoạt động cực kỳ máy móc:

Buổi sáng: Thuật toán của Jane Street mua mạnh mẽ cổ phiếu thành phần và hợp đồng tương lai, đẩy chỉ số lên 1% đến 1.3%. Trong một số phiên giao dịch, SEBI xác định toàn bộ mức tăng tích cực của chỉ số đều đến từ Jane Street.

Đồng thời, họ thiết lập các vị thế quyền chọn bán khống quy mô lớn, chủ yếu bán quyền chọn mua và mua quyền chọn bán, với tỷ lệ vượt xa vị thế cổ phiếu. SEBI xác định, tính theo delta tương đương, quy mô vị thế quyền chọn gấp 7.3 lần vị thế giao ngay và hợp đồng tương lai. Đây không phải là phòng ngừa rủi ro, cũng không phải là arbitrage, mà là sự thao túng có định hướng được ngụy trang.

Buổi chiều: Họ thực hiện thao tác ngược lại, bán cổ phiếu đã mua vào buổi sáng. Chỉ số giảm, quyền chọn bán khống có lãi. Lặp lại chu kỳ này vào mỗi ngày đáo hạn.

SEBI ước tính lợi nhuận bất hợp pháp là 484.3 tỷ rupee, tương đương khoảng 580 triệu USD, và gọi hành vi của họ là "một cơ chế được thiết kế có chủ đích để thao túng giá thanh toán". Cơ quan quản lý cũng chỉ ra rằng, ngay cả sau khi Sở Giao dịch Quốc gia đưa ra cảnh báo rõ ràng vào tháng 2 năm 2025, Jane Street vẫn tiếp tục thực hiện chiến lược này.

Ngôn từ của SEBI cực kỳ nghiêm khắc: "Tính toàn vẹn của thị trường và sự tin tưởng của hàng triệu nhà đầu tư và trader nhỏ lẻ, không thể bị con tin bởi những tác nhân không đáng tin cậy như vậy nữa."

Jane Street bị cấm tham gia thị trường chứng khoán Ấn Độ, đã gửi hơn 560 triệu USD vào tài khoản ký quỹ và đã kháng cáo. Cho đến nay, vụ việc vẫn đang được xét xử tại Tòa phúc thẩm chứng khoán Ấn Độ.

Bây giờ, quay trở lại với Bitcoin.

Từ tháng 11 năm 2025, các trader Bitcoin phát hiện một hiện tượng bất thường. Vào khoảng 10 giờ sáng giờ ET mỗi ngày, tức thời điểm thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa, một lượng lớn lệnh bán đổ vào BTC và các chứng chỉ quỹ ETF liên quan. Mô hình cực kỳ nhất quán: Tăng trong phiên châu Á và châu Âu, chịu áp lực bán ngay khi New York mở cửa. (Tham khảo bài viết: "Jane Street có đang thao túng Bitcoin không? Giải thích lý thuyết lan truyền")

Những dữ liệu này không thể bỏ qua. Biểu đồ tháng 12 năm 2025 cho thấy, trong một số phiên giao dịch, BTC có thể giảm từ 89,700 USD xuống 87,700 USD chỉ trong vài phút, đầu tiên thanh lý 171 triệu USD vị thế mua đòn bẩy, sau đó nhanh chóng kéo trở lại. Kiểu biến động này xuất hiện vào ngày 1/12, 5/12, 8/12, 10/12, 12/12, 15/12, và lặp lại vào tháng 1 và tháng 2 năm 2026.

Cộng đồng crypto trên Twitter đã đặt tên cho nó: "Cú đánh 10 giờ".

Mũi nhọn nhanh chóng chỉ về phía Jane Street, và không phải là không có cơ sở. Jane Street là một trong bốn Đối tác được Ủy quyền (Authorized Participants - AP) của iShares Bitcoin Trust (IBIT) của BlackRock. IBIT là quỹ ETF Bitcoin giao ngay lớn nhất thế giới. Ba đối tác còn lại lần lượt là Virtu Americas, JP Morgan Securities và Marex. Là một AP, Jane Street có quyền đặc biệt để tạo và mua lại chứng chỉ quỹ ETF, điều này có nghĩa họ có quyền truy cập trực tiếp vào đường ống cốt lõi "đưa Bitcoin vào vỏ bọc thể chế, rồi lại lấy nó ra".

Báo cáo 13F của họ cũng xác nhận quy mô lớn của họ. Theo hồ sơ Q3/2025, Jane Street nắm giữ chứng chỉ quỹ IBIT trị giá 5.7 tỷ USD. Q4/2025 họ lại bổ sung thêm 276 triệu USD, nâng tổng lượng nắm giữ của họ lên hơn 20 triệu chứng chỉ, tương đương khoảng 790 triệu USD theo giá cuối năm. Mức tiếp xúc đỉnh của họ từng gần chạm 2.5 tỷ USD IBIT.

Nhưng điều thực sự khiến người ta nghi ngờ là: Được cho là trong khi bán tháo BTC ở thị trường giao ngay vào mỗi buổi sáng, họ lại tăng vị thế nắm giữ MSTR (Strategy, trước đây là MicroStrategy) lên 473% trong Q4/2025, tích lũy nắm giữ 951,187 cổ phiếu, trị giá khoảng 121 triệu USD. Trong cùng kỳ, các tổ chức lớn như BlackRock, Vanguard lại đang giảm mạnh vị thế MSTR với quy mô hàng tỷ USD.

Bạn có thể xem lại logic này một lần nữa: Mở cửa bán tháo BTC - đẩy giá xuống - thanh lý các vị thế mua đòn bẩy - mua lại ở mức thấp; đồng thời, nắm lấy kỳ vọng phục hồi trong tay, ngược lại tăng vị thế vào tài sản đại diện Bitcoin "có đòn bẩy cao nhất" trên thị trường.

Đồng sáng lập Glassnode Jan Happel và Yann Allemann thông qua tài khoản X Negentropic của họ đã một lần nữa thổi bùng suy đoán này, liên kết nhịp điệu giao dịch thuật toán với hồ sơ kiện Terraform. Tài khoản Milk Road thì tiếp tục khuếch đại cuộc thảo luận