Cuộc chiến giữa stablecoin và ngành ngân hàng, rất có thể không tồn tại

Tác giả gốc: Noah Levine

Biên dịch | Odaily (@OdailyChina)

Người dịch | Wenser (@wenser2010)

Lời biên tập: Từ trước đến nay, ngành công nghiệp tiền mã hóa và các ngân hàng trong thị trường tài chính truyền thống luôn ở trong trạng thái đối đầu căng thẳng. Việc đề xuất và tiến triển bị cản trở của dự luật quản lý stablecoin "GENIUS ACT" và dự luật cấu trúc tiền mã hóa "CLARITY ACT" phần nào liên quan mật thiết đến tình trạng đối lập này. Đối với các ngân hàng truyền thống, họ lo ngại stablecoin sẽ ăn mòn thị phần tiền gửi và lượng người dùng khổng lồ của mình, từ đó đe dọa vị thế ngành và không gian sinh tồn của họ; còn đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa, việc tìm ra con đường phát triển hài hòa cùng tồn tại với ngành ngân hàng truyền thống, từ đó thu hút dòng thanh khoản khổng lồ từ thị trường tài chính truyền thống, đã trở thành "cọng rơm cứu mạng" hiếm hoi.

Sự thực hiện tại là, cuộc chiến đối đầu giữa hai bên có lẽ không tồn tại. Như Noah Levine, đối tác tại a16z Crypto, đã nói: "Giống như 'Nghịch lý Javon' từng tồn tại giữa máy ATM và nhân viên giao dịch ngân hàng, sự phát triển của ngành công nghiệp tiền mã hóa có thể giúp ngành ngân hàng truyền thống tìm ra con đường phát triển mới." Odaily đặc biệt biên dịch bài viết dài của ông dưới đây, để độc giả xem xét lại mâu thuẫn ngành này từ góc độ cung cấp, nhu cầu và các góc độ khác.

"Nghịch lý Jevons" cuốn phăng ngành tài chính: Cỗ máy "cướp mất cơm" đó, cuối cùng lại tạo ra nhiều việc làm hơn

(Theo giả định trước đây), nhân viên giao dịch ngân hàng đáng lẽ đã bị thay thế bởi máy ATM.

Thực tế thì sao? Máy ATM đã giảm đáng kể chi phí vận hành chi nhánh ngân hàng, ngân hàng ngược lại mở thêm nhiều chi nhánh hơn, trong vòng bốn mươi năm, số lượng vị trí nhân viên giao dịch ngân hàng đã tăng gấp đôi.

Năm 1865, William Stanley Jevons phát hiện ra quy luật tương tự trong nền kinh tế than đá của Anh - hiệu suất động cơ hơi nước càng cao, lượng tiêu thụ than không giảm mà lại tăng, bởi vì các ứng dụng của than đã được mở rộng. Hiện tượng này được đặt theo tên ông. Và ngày nay, nó đang định hình lại ngành dịch vụ tài chính từ cả hai phía cung và cầu.

Phía cung cấp: Sự sụp đổ và xây dựng lại cơ sở hạ tầng

Để vận hành kinh doanh tại Mỹ, Venmo cần năm đối tác ngân hàng, giấy phép từ 49 tiểu bang, và phần mềm trung gian kết nối với hơn 12,000 tổ chức tài chính - và nó chỉ có thể sử dụng ở một quốc gia.

Mỗi thị trường chính đều cần một hệ thống tự xây dựng: có nơi dựa vào các kênh do chính phủ dẫn dắt như PIX, UPI; có nơi lại dựa vào các nền tảng internet tư nhân như M-Pesa, Alipay. Hiện nay khoảng 80 quốc gia trên thế giới đã có hệ thống thanh toán thời gian thực, nhưng hầu như không tương thích với nhau.

Thế bế tắc khu vực hóa của ngành fintech, gốc rễ nằm ở việc mỗi thị trường độc lập đều có rào cản riêng về kênh thanh toán, API ngân hàng và giấy phép tuân thủ.

Blockchain thay thế bức tranh ghép rời rạc này bằng một sổ cái mở, ví tự quản lý thì loại bỏ phiền phức tìm kiếm đối tác ngân hàng tuân thủ từng thị trường. Chính vì vậy, các công ty như Sling Money mới có thể xây dựng một sản phẩm thanh toán toàn cầu với đội ngũ 23 người, 3 giấy phép tuân thủ - mặc dù hiện vẫn giới hạn ở khoảng 70 quốc gia có kênh nạp tiền pháp định. Giám đốc điều hành Sling, Mike Hudack, nói thẳng: "Stablecoin đã chuyển đổi thanh toán từ 'vấn đề tiền gửi trước và đối chiếu' thành 'vấn đề khả năng tương tác'."

Không chỉ các công ty khởi nghiệp mới đặt cược vào làn sóng cải cách này.

Stripe mua lại nền tảng phát hành stablecoin Bridge và nhà cung cấp dịch vụ ví Privy với giá 1.1 tỷ USD, sau đó ra mắt tài khoản tài chính stablecoin tại 101 quốc gia, vượt xa phạm vi thị trường trước đây là 46 quốc gia. Đáng chú ý, cùng một cơ sở hạ tầng Bridge, vừa hỗ trợ tài khoản ảo của Sling, vừa vận hành trong hệ sinh thái của gã khổng lồ xử lý 1.4 nghìn tỷ USD thanh toán mỗi năm.

Một nhà xuất khẩu ở Nairobi chính là hình ảnh thu nhỏ của cơ sở hạ tầng này: cô ấy nhận tiền thanh toán từ nhà nhập khẩu Mỹ thông qua tài khoản đô la ảo, sử dụng stablecoin liên kết thẻ ngân hàng để chi tiêu tại hơn 150 triệu cửa hàng, số dư nhàn rỗi thì kiếm lợi nhuận từ 4% đến 7% trên các giao thức cho vay trên chuỗi.

Không có tài khoản ngân hàng, không có ngân hàng.

Ba năm trước, điều này chỉ là tầm nhìn trên giấy trong các bài thuyết trình; còn ngày nay, mọi việc đều đã triển khai, và được xây dựng bởi các đội ngũ khác nhau, và khả năng kết hợp ngày càng đáng kể.

Trong số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới, khoảng 1.3 tỷ người trưởng thành không có tài khoản ngân hàng - điều này không có nghĩa là họ không cần dịch vụ tài chính, mà là vì chi phí phục vụ họ vượt quá doanh thu phí mà nhà cung cấp dịch vụ có thể thu được. (Odaily chú thích: Tức là tỷ lệ đầu tư trên thu nhập thấp, tương đương với chi phí phục vụ một người vượt xa lợi nhuận doanh thu mà người đó có thể cung cấp) Một khoản chuyển tiền 200 USD sang châu Phi cận Sahara, phí trung bình có thể tăng vọt lên tới 8.45%, gần 17 USD - đối với một gia đình có thu nhập hàng tháng chỉ 150 USD, điều này có nghĩa là lương thực cả tuần cho cả gia đình, học phí của con cái hoặc thuốc men cứu mạng.

Khi chi phí chuyển tiền giảm mạnh, tình hình sẽ thay đổi như thế nào?

Câu trả lời đã có tiền lệ: M-Pesa giảm chi phí thanh toán di động ở Kenya xuống gần bằng không, tỷ lệ bao phủ tài chính của quốc gia này đã tăng từ 27% lên 85%, nghiên cứu của IMF phát hiện đây là sự tăng trưởng gia tăng, chứ không phải sự thay thế không-hơn-không-kém; UPI của Ấn Độ bắt đầu với mức phí gần bằng không, khối lượng giao dịch thanh toán kỹ thuật số đã tăng vọt từ 18 triệu lên 228 tỷ giao dịch trong chưa đầy một thập kỷ.

Điều này có nghĩa là, nhiều nhà cung cấp dịch vụ hơn, thị trường rộng lớn hơn và nhiều sản phẩm trưởng thành hơn, bởi vì chi phí gia nhập thị trường đã được nén xuống mức tối thiểu.

Đây chính là Nghịch lý Jevons ở phía cung cấp.

Phía chi phí: Gánh nặng tuân thủ và giải pháp từ sổ cái chia sẻ

Hãy nhìn vào bên trong ngân hàng.

Chỉ riêng khu vực Bắc Mỹ, ngành tài chính chi tới 61 tỷ USD mỗi năm cho việc tuân thủ phòng chống tội phạm tài chính.

42% thời gian của các giám đốc cấp C tại các ngân hàng lớn đều dành cho việc đối phó với các vấn đề quản lý, số giờ làm việc liên quan đến tuân thủ của nhân viên đã tăng 61% từ năm 2016 đến 2023.

Nói cách khác, thực trạng phản ánh ở cấp độ dữ liệu là - ngân hàng từ lâu đã không còn là "tổ chức tài chính làm tuân thủ kèm theo", mà là "tổ chức tuân thủ cung cấp dịch vụ tài chính kèm theo".

Những khoản chi tiêu này, dù là chi phí tuân thủ hay chi phí công nghệ, phần lớn đều dùng để khôi phục hoặc lưu giữ những thông tin "vốn dĩ không nên bị mất".

Bước vào hiện trường kiểm toán ngân hàng, bạn sẽ thấy những gì kiểm toán viên thực sự đang làm: đối chiếu sổ sách, xác minh số dư tài khoản ngân hàng đại lý có khớp nhau không; xuyên qua mối quan hệ song phương không minh bạch của ba bốn ngân hàng trung gian, truy vết một giao dịch mà không có bên nào có thể nhận diện rõ ràng từ đầu đến cuối.

Sổ cái chia sẻ (của ngành blockchain) trực tiếp giải quyết vấn đề này.

Khi tất cả các bên giao dịch (ghi) vào cùng một sổ cái, bước đối chiếu biến mất - không phải vì yêu cầu tuân thủ thấp hơn, mà là vì thông tin sổ sách đó vốn đã ở đó.

Nền tảng Kinexys của JPMorgan xử lý hơn 2 tỷ USD mỗi ngày, đã thanh toán hơn 2 nghìn tỷ USD kể từ khi ra mắt. Tình huống cốt lõi của nó là, một tập đoàn đa quốc gia sử dụng JPMorgan ở hơn chục thị trường, cần chuyển tiền giữa các tài khoản nội bộ trong thời gian thực. Sổ cái ngân hàng lõi truyền thống hoạt động riêng rẽ và chỉ có thể xử lý theo lô, Kinexys chồng lên trên, khiến tiền có thể lập trình được, việc thanh toán từ cuối ngày được nén xuống cấp độ giây, số tiền nhàn rỗi trước đây bị mắc kẹt trong khoảng trống xử lý theo lô được giải phóng. Hiện tại, JPMorgan đã bắt đầu ra mắt JPM Coin trên Canton Network, các tổ chức như Goldman Sachs, DTCC, Broadridge đều đã tuyên bố tham gia. Ngân hàng có thể thiên về tiền gửi được mã hóa hơn là stablecoin, nhưng logic cơ bản là như nhau: cơ sở hạ tầng chia sẻ, xóa bỏ tầng đối chiếu.

Đối với phía nhu cầu, chi phí tuân thủ trên một đơn vị giảm, các tổ chức có thể phục vụ nhiều khách hàng hơn, bao phủ nhiều thị trường hơn theo cách khả thi về kinh tế.

Giao thoa: Hai lực lượng, cùng một hướng

Đối với ngành ngân hàng, số lượng người tham gia từ bên ngoài ngày càng tăng, bởi vì rào cản chi phí vốn có đang sụp đổ; đồng thời, đối với nhiều nền tảng và thế lực gốc trong thị trường tiền mã hóa, chi phí vận hành nội bộ cũng đang giảm, bởi vì cơ sở hạ tầng không ngừng được nâng cấp.

Khi các khuôn khổ quản lý như GENIUS Act, MiCA dần làm rõ quy tắc, hai lực lượng hướng đến cùng một kết quả: nhiều người hơn sẽ tiếp cận được nhiều dịch vụ tài chính hơn với chi phí thấp hơn. (Odaily: Tức là cái gọi là "bao phủ tài chính")

Trong thế giới thực, điện toán đám mây không (như mọi người từng tưởng tượng) tiêu diệt các trung tâm dữ liệu, mà là