Hiệu ứng giảm nửa phai nhạt, tổ chức dẫn dắt chu kỳ Bitcoin mới?

Tác giả gốc: Andjela Radmilac

Biên dịch: Luffy, Foresight News

Chu kỳ bốn năm của Bitcoin từng là liều thuốc an thần cho những người tham gia thị trường tiền mã hóa. Ngay cả những người tuyên bố không tin vào quy luật này, trên thực tế, các hoạt động giao dịch của họ vẫn luôn tuân theo nó.

Cứ sau khoảng bốn năm, nguồn cung Bitcoin mới lại giảm một nửa. Thị trường sẽ diễn biến bình lặng trong vài tháng, sau đó thanh khoản bắt đầu đổ vào, vốn đòn bẩy theo sát, các nhà đầu tư nhỏ lẻ tìm lại mật khẩu ví, và biểu đồ giá Bitcoin cũng bắt đầu một hành trình mới để chinh phục đỉnh cao lịch sử.

Công ty quản lý tài sản 21Shares đã phác thảo kịch bản cũ này bằng một loạt dữ liệu thẳng thắn: Năm 2012, Bitcoin tăng từ khoảng 12 USD lên 1150 USD, sau đó điều chỉnh giảm 85%; Năm 2016, tăng từ khoảng 650 USD lên 20000 USD, rồi lao dốc 80%; Năm 2020, tăng từ khoảng 8700 USD lên 69000 USD, sau đó giảm 75%.

Vì vậy, khi luận điệu "chu kỳ đã chết" lan truyền mạnh mẽ vào cuối năm 2025, thị trường chấn động bởi vì tiếng nói này không chỉ đến từ cộng đồng nhà đầu tư nhỏ lẻ tiền mã hóa, mà còn được truyền bá rộng rãi bởi các tổ chức: Bitwise cho rằng năm 2026 có thể phá vỡ quy luật chu kỳ cũ, Grayscale thẳng thừng tuyên bố thị trường tiền mã hóa đã bước vào một kỷ nguyên tổ chức mới, còn 21Shares thì nghi ngờ rõ ràng về tính hiệu lực của chu kỳ bốn năm.

Từ những quan điểm sôi nổi này, chúng ta có thể rút ra một sự thật cốt lõi: Giảm một nửa Bitcoin vẫn là một sự thật đã định và sẽ tiếp tục là một lực lượng không thể xem nhẹ trên thị trường, nhưng nó không còn là yếu tố duy nhất quyết định nhịp điệu biến động giá của Bitcoin.

Điều này không có nghĩa là kết thúc chu kỳ, chỉ là ngày nay trên thị trường có vô số "đồng hồ đếm", và tốc độ vận hành của chúng khác nhau.

Chu kỳ cũ từng là 'lịch cho người lười', nay đã trở thành cái bẫy tư duy

Chu kỳ giảm một nửa Bitcoin chưa bao giờ có ma lực gì, tính hiệu quả của nó chỉ đơn giản vì nó cô đọng ba logic cốt lõi vào một mốc thời gian rõ ràng: nguồn cung coin mới giảm, câu chuyện thị trường có điểm neo, và việc bố trí vị thế của nhà đầu tư có tiêu điểm chung. "Lịch" này đã giúp thị trường giải quyết bài toán phối hợp vốn.

Nhà đầu tư không cần nghiên cứu sâu về mô hình thanh khoản, cơ chế vận hành của hệ thống tài chính xuyên tài sản, cũng không cần làm rõ người mua biên cuối cùng là ai, chỉ cần chỉ vào mốc then chốt bốn năm một lần này và nói: "Kiên nhẫn chờ đợi là được."

Nhưng đây cũng chính là lý do khiến chu kỳ cũ trở thành cái bẫy tư duy. Kịch bản càng rõ ràng, càng dễ sinh ra tư duy giao dịch đơn nhất: bố trí trước cho cơ hội giảm một nửa, chờ giá tăng vọt, bán ra ở đỉnh, mua vào ở thị trường gấu. Khi mô hình hoạt động này không còn mang lại lợi nhuận rõ ràng, đáng kể như dự kiến, phản ứng của thị trường sẽ trở nên cực đoan: hoặc tin tưởng chu kỳ vẫn chi phối tất cả, hoặc khẳng định chu kỳ đã tiêu vong.

Cả hai quan điểm này dường như đều bỏ qua những thay đổi thực tế trong cấu trúc thị trường Bitcoin.

Ngày nay, nhóm nhà đầu tư Bitcoin đa dạng hơn, kênh đầu tư cũng gần với thị trường tài chính truyền thống hơn, và nơi cốt lõi quyết định việc phát hiện giá của nó cũng ngày càng tiến gần hơn với thị trường tài sản rủi ro chủ đạo. Cách giải thích của State Street về nhu cầu tổ chức chính xác là minh chứng cho điều này: Sản phẩm giao dịch trao đổi (ETP) Bitcoin đã đạt được sự tuân thủ quy định, hiệu ứng "công cụ tài chính quen thuộc" này đang ảnh hưởng đến thị trường, và Bitcoin vẫn là tài sản cốt lõi có vốn hóa cao nhất trong thị trường tiền mã hóa.

Một khi lực lượng cốt lõi thúc đẩy thị trường thay đổi, nhịp điệu vận hành của nó cũng sẽ điều chỉnh theo. Điều này không phải vì tác dụng của việc giảm một nửa mất hiệu lực, mà là vì giờ đây nó cần phải cạnh tranh với các lực lượng khác, và những lực lượng này trong một thời gian dài, sức ảnh hưởng đều có thể lấn át việc giảm một nửa.

Chính sách và ETF trở thành người kiểm soát nhịp điệu mới

Để hiểu tại sao chu kỳ cũ giờ đây hầu như không còn giá trị tham khảo, chúng ta cần bắt đầu từ phần ít liên quan nhất đến "tiền mã hóa" trong câu chuyện: chi phí vốn.

Ngày 10 tháng 12 năm 2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã cắt giảm mục tiêu lãi suất quỹ liên bang 25 điểm cơ bản, xuống còn 3.50%-3.75%. Vài tuần sau, Reuters đưa tin, Thống đốc Fed Stephen Milan chủ trương thực hiện các biện pháp cắt giảm lãi suất mạnh mẽ hơn vào năm 2026, bao gồm xem xét cắt giảm 150 điểm cơ bản trong cả năm. Đồng thời, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cũng cho biết, năm 2026 sẽ duy trì thanh khoản hợp lý dồi dào thông qua việc giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, giảm lãi suất và các biện pháp khác.

Điều này có nghĩa là khi môi trường tài trợ toàn cầu thắt chặt hoặc nới lỏng, nhóm người mua có khả năng và sẵn sàng nắm giữ tài sản biến động cao cũng sẽ thay đổi, và điều này đặt nền tảng cho xu hướng của tất cả các tài sản.

Thêm vào đó là ảnh hưởng của ETF Bitcoin giao ngay, câu chuyện về chu kỳ bốn năm càng trở nên phiến diện hơn.

ETF giao ngay chắc chắn đã đưa vào thị trường một nhóm người mua mới, nhưng quan trọng hơn, nó đã thay đổi hình thái của nhu cầu. Trong cấu trúc sản phẩm ETF, sức mua thể hiện qua việc tạo lập cổ phần quỹ, áp lực bán thể hiện qua việc mua lại cổ phần quỹ.

Và các yếu tố thúc đẩy dòng vốn này có thể hoàn toàn không liên quan đến việc giảm một nửa Bitcoin: tái cân bằng danh mục tài sản, điều chỉnh ngân sách rủi ro, giá tài sản chéo giảm, cân nhắc thuế, tiến độ phê duyệt nền tảng tài chính, và quá trình phân phối chậm chạp.

Điểm cuối cùng này quan trọng hơn nhiều so với nhận thức của mọi người. Bank of America thông báo, từ ngày 5 tháng 1 năm 2026, sẽ mở rộng quyền hạn cho cố vấn tài chính giới thiệu sản phẩm ETP tiền mã hóa. Sự điều chỉnh tiếp cận có vẻ bình thường này thực chất đã thay đổi phạm vi người mua tiềm năng, cách thức đầu tư và các điều kiện ràng buộc tuân thủ.

Điều này cũng giải thích tại sao luận điệu "chu kỳ đã chết", ngay cả trong cách diễn đạt mạnh mẽ nhất của nó, vẫn tồn tại hạn chế rõ ràng. Luận điệu này không phủ nhận ảnh hưởng của việc giảm một nửa, chỉ là nhấn mạnh rằng nó không còn có thể tự mình quyết định nhịp điệu vận hành của thị trường.

Toàn cảnh thị trường năm 2026 của Bitwise chính xác dựa trên logic này: chính sách vĩ mô là then chốt, kênh đầu tư là then chốt, khi người mua biên đến từ kênh tài chính truyền thống, thay vì kênh gốc tiền mã hóa, thì biểu hiện thị trường cũng sẽ hoàn toàn khác biệt. 21Shares trong báo cáo phân tích tập trung vào chu kỳ và "Triển vọng thị trường năm 2026" cũng bày tỏ quan điểm tương tự, cho rằng tích hợp tổ chức sẽ trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy giao dịch tài sản tiền mã hóa trong tương lai.

Grayscale thì đi xa hơn, định nghĩa năm 2026 là năm thị trường tiền mã hóa hội nhập sâu với cấu trúc thị trường tài chính và hệ thống quản lý của Mỹ. Nói cách khác, thị trường tiền mã hóa ngày nay đã hòa nhập chặt chẽ hơn vào hoạt động hàng ngày của hệ thống tài chính truyền thống.

Nếu muốn định nghĩa lại quy luật chu kỳ của Bitcoin, cách ngắn gọn nhất là coi nó như một nhóm "chỉ số điều tiết" thay đổi hàng tuần.

Chỉ số thứ nhất là lộ trình chính sách: không chỉ quan tâm đến tăng giảm lãi suất, mà còn cần xem xét sự thay đổi nới lỏng/thắt chặt ở biên của môi trường tài chính, cũng như tốc độ thúc đẩy các câu chuyện thị trường liên quan là tăng nhanh hay chậm lại.

Chỉ số thứ hai là cơ chế dòng vốn ETF, bởi việc tạo lập và mua lại cổ phần quỹ phản ánh trực tiếp tình hình dòng cầu thực tế chảy vào và ra khỏi thị trường thông qua kênh mới chủ đạo này.

Chỉ số thứ ba là kênh phân phối, tức là chủ thể nào được phép mua vào quy mô lớn, và chịu những ràng buộc nào. Khi rào cản gia nhập của các kênh tài chính lớn, nền tảng môi giới hoặc danh mục đầu tư mẫu được hạ thấp, nhóm người mua sẽ mở rộng theo cách chậm rãi, cơ học, ảnh hưởng của nó lớn hơn nhiều so với sự bùng nổ nhiệt huyết thị trường trong một ngày; ngược lại, khi tiếp cận bị hạn chế, kênh dòng vốn chảy vào cũng sẽ thu hẹp tương ứng.

Ngoài ra, còn có hai chỉ số để đo lường trạng thái nội tại của thị trường. Một là đặc điểm biến động, xác định xem giá được quyết định bởi giao dịch hai chiều ổn định, hay bị chi phối bởi áp lực thị trường, loại sau thường đi kèm với việc bán tháo nhanh và cạn kiệt thanh khoản, và phần lớn do việc giảm đòn bẩy cưỡng chế gây ra.

Hai là mức độ lành mạnh của vị thế thị trường, quan sát xem vốn đòn bẩy được tích lũy một cách kiên nhẫn, hay chất đống quá mức dẫn đến tính dễ tổn thương của thị trường tăng lên. Đôi khi, giá giao ngay Bitcoin có vẻ ổn định, nhưng bố trí vị thế đằng sau nó đã quá đông đúc, tiềm ẩn rủi ro; mà đôi khi, biến động giá có vẻ hỗn loạn, nhưng đòn bẩy đang được thiết lập lại một cách âm thầm, và rủi ro thị trường cũng đang được giải phóng dần dần.

Tổng hợp lại, những chỉ số này không phủ nhận tác dụng của việc giảm một nửa, chỉ là đặt nó vào bối cảnh cấu trúc phù hợp hơn. Và mốc thời gian cùng hình thái của xu hướng lớn của Bitcoin, ngày càng được quyết định bởi thanh khoản, hệ thống dòng vốn, và mức độ tập trung rủi ro theo một hướng duy nhất.

Công cụ phái sinh biến đỉnh cao chu kỳ thành thị trường chuyển giao rủi ro

Chiếc đồng hồ thứ ba bị hầu hết các lý thuyết chu kỳ bỏ qua, vì nó khó giải thích hơn: công cụ phái sinh.

Trong mô hình "bùng nổ - sụp đổ" do nhà đầu tư nhỏ lẻ chi phối trước đây, tác dụng của đ