Các "công thần" trọng yếu lần lượt ra đi, giấc mơ DAO của Aave đã tan vỡ?

Tác giả gốc: Bootly, BitpushNews

Vào ngày 3 tháng 3, Aave Chan Initiative (ACI), nhóm quản trị cốt lõi của giao thức Aave, đã thông báo sẽ đóng cửa hoạt động và rút khỏi AAVE.

Đây là nhà đóng góp chính thứ hai rời đi trong vòng hai tuần — trước đó, vào ngày 20 tháng 2, BGD Labs, nhóm phát triển kho mã nguồn Aave V3, đã thông báo rút lui.

Sau khi tin tức được công bố, giá token AAVE đã giảm hơn 11%.

Là một trong những DAO (Tổ chức tự trị phi tập trung) thành công nhất trong lịch sử DeFi, một gã khổng lồ DeFi với TVL gần 27 tỷ USD tài sản, đang trải qua một cuộc biến động nội bộ sâu sắc.

Từ Tranh Cãi về Phân Bổ Doanh thu đến Bỏ Phiếu Gộp

Mầm mống của cuộc khủng hoảng này đã được gieo từ tháng 12 năm ngoái.

Khi đó, Aave Labs đã thay thế bộ tổng hợp giao dịch trên giao diện front-end từ ParaSwap sang CoW Swap mà không thông qua thảo luận quản trị. Phí giao dịch vốn chảy vào kho bạc DAO đã chuyển sang tài khoản của Aave Labs.

Trước những chất vấn, phản hồi của người sáng lập Aave Stani Kulechov là: Giao diện front-end do Labs xây dựng, doanh thu đương nhiên thuộc về Labs; chỉ có hợp đồng thông minh và các pool thanh khoản mới thuộc về DAO. Giải thích này hợp lý về mặt pháp lý, nhưng đã gây ra sự bất mãn ở cấp độ cộng đồng.

Để dập tắt tranh cãi, vào tháng 2 năm nay, Aave Labs đã đưa ra một đề xuất có tên "Aave Will Win". Nội dung chính của đề xuất bao gồm: yêu cầu DAO phê duyệt khoảng 51 triệu USD để phát triển V4; đổi lại, tất cả doanh thu trong tương lai từ các sản phẩm mang thương hiệu Aave sẽ được chuyển về DAO, và thiết lập Aave V4 làm nền tảng công nghệ duy nhất, dần dần loại bỏ V3.

Vấn đề nằm ở chỗ ba việc này bị gộp chung lại với nhau. Ủng hộ việc doanh thu thuộc về DAO nhưng cho rằng quy mô ngân sách quá lớn? Không có lựa chọn nào khác. Cho rằng V3 vẫn còn giá trị và không nên bị bỏ rơi? Cũng không có lựa chọn. Hoặc là chấp nhận toàn bộ, hoặc là từ chối toàn bộ.

Sự Bất Mãn của ACI: Bỏ Phiếu Không Minh Bạch

Trong tuyên bố rút lui của ACI, cáo buộc cốt lõi nhất là: một phần đáng kể số phiếu ủng hộ đề xuất này đến từ các địa chỉ có liên quan đến Aave Labs. Cuộc kiểm tra bỏ phiếu tạm thời chỉ vượt qua với ưu thế mong manh 52.58%, ACI tin rằng nếu không có những phiếu "tự bỏ phiếu cho mình" này, kết quả có thể đã khác.

Người sáng lập ACI, Marc Zeller, viết: "Nếu đơn vị nhận ngân sách lớn nhất có thể sử dụng quyền bỏ phiếu chưa được tiết lộ của mình để ép buộc thông qua đề xuất của chính họ, thì các nhà cung cấp dịch vụ độc lập sẽ mất đi lý do tồn tại trong DAO."

ACI không phải là không cố gắng giải quyết vấn đề. Trước cuộc bỏ phiếu, họ đã đưa ra bốn điều kiện, bao gồm theo dõi các mốc quan trọng trên chuỗi chặt chẽ hơn, hạn chế việc tự bỏ phiếu của bên nhận ngân sách, nhưng tất cả đều không được chấp nhận.

Xung đột này phản ánh vấn đề cấu trúc trong quản trị DAO.

Aave Labs nắm giữ kho mã nguồn, tên miền thương hiệu, mạng xã hội và tiếng nói phát triển. BGD Labs duy trì phiên bản chính V3 — phiên bản đóng góp hơn 75% doanh thu và 97% tổng tiền gửi của giao thức. ACI chịu trách nhiệm điều phối quản trị và mở rộng kinh doanh, tự nhận trong ba năm qua đã thúc đẩy 61% hành động quản trị, giúp thị phần DeFi của Aave tăng từ dưới 50% lên hơn 65%.

Ba nhóm này lẽ ra phải kiềm chế lẫn nhau. Nhưng khi BGD và ACI lần lượt rời đi, trung tâm quyền lực còn lại, dù có tuyên bố thế nào, cũng khó có thể khiến mọi người hoàn toàn yên tâm.

Stani Kulechov đã phản hồi sau khi ACI thông báo rút lui: "Cảm ơn Marc vì những đóng góp trong nhiều năm qua, giao thức sẽ tiếp tục hoạt động bình thường."

Nhưng phản hồi này không chạm đến vấn đề cốt lõi: Khi những người có khả năng đánh giá rủi ro kỹ thuật của V3 tốt nhất đã rời đi, làm sao DAO có thể yên tâm đặt cược tương lai vào V4 chưa được kiểm chứng thực tế?

Một chi tiết đáng chú ý khác là, nhà đầu tư tổ chức Blockchain Capital sau đó cho biết, do nền tảng lưu ký không hỗ trợ bỏ phiếu Snapshot, số AAVE họ nắm giữ đã không thể tham gia. Điều này tiết lộ một thực tế khác của quản trị DAO: trên danh nghĩa là quyết định chung của những người nắm giữ token, nhưng trên thực tế, quyền bỏ phiếu thường tập trung trong tay một số ít người.

Thách Thức Quản Trị Của DAO

ACI cho biết, trong thời gian chuyển tiếp bốn tháng tới, họ sẽ chuyển giao hoặc mã nguồn mở các công cụ và trách nhiệm như bảng điều khiển quản trị, khung khuyến khích, vai trò ủy ban. Nhưng có những thứ khó chuyển giao: kinh nghiệm quản trị tích lũy trong ba năm, sự quen thuộc với chi tiết giao thức, và mạng lưới quan hệ phối hợp các bên liên quan khác nhau.

Dữ liệu cho thấy, trong ba năm qua, ACI đã tiêu tốn của DAO 4.6 triệu USD, giúp stablecoin GHO tăng từ 35 triệu USD lên 527 triệu USD. Ai sẽ tiếp quản những công việc này trong tương lai vẫn là một ẩn số.

Sự kiện này của Aave, về bản chất, là một hình ảnh thu nhỏ của tình thế tiến thoái lưỡng nan trong quản trị DAO.

Về lý thuyết, DAO là cộng đồng của những người nắm giữ token. Nhưng trên thực tế, quản trị thường do nhóm sáng lập, nhà đầu tư ban đầu và các nhà phát triển cốt lõi dẫn dắt. Những vai trò này vừa là người đặt ra quy tắc, vừa là người thực thi quy tắc, đôi khi còn là người nhận ngân sách. Khi xung đột lợi ích nảy sinh, liệu "công lý thủ tục" có đủ hay không trở thành tâm điểm tranh cãi.

Một chuyên gia DeFi nhận xét: "Đây không phải là vấn đề ai đúng ai sai, mà là khi lợi ích và lập trường không thống nhất, cơ chế quản trị hiện tại không cung cấp cách thức giải quyết hiệu quả."

Điều Gì Sẽ Xảy Ra Tiếp Theo?

Việc sửa đổi đề xuất "Aave Will Win" ở giai đoạn ARFC sẽ là cửa sổ đầu tiên để quan sát diễn biến sự việc. Nếu những "cải tiến cấu trúc" mà Kulechov cam kết có thể được thực hiện, tách rời các đề xuất gộp, làm rõ ranh giới hành vi bỏ phiếu, có lẽ sẽ chấm dứt được sự kiện này.

Nếu không thể đạt được đồng thuận, khả năng cực đoan nhất là BGD và ACI tự lập, fork ra một giao thức mới. Mặc dù rào cản thanh khoản rất cao, nhưng không phải là không thể — việc các nhà phát triển cốt lõi và nhóm quản trị cùng rời đi đã cung cấp cơ sở kỹ thuật và cộng đồng cho việc fork.

Đối với Aave, vấn đề trước mắt là làm thế nào để lấp đầy khoảng trống sau khi hai nhóm cốt lõi rời đi. Vấn đề lâu dài hơn là làm thế nào để tìm ra điểm cân bằng bền vững hơn giữa tầm nhìn của người sáng lập, lợi ích của các nhà phát triển cốt lõi và ý chí cộng đồng. Nếu không thể giải quyết nghịch lý "tập trung quyền lực", ngay cả giao thức mạnh nhất cũng có thể mất đi lợi thế tiên phong trong sự hao mòn nội bộ bất tận.