Jane Street là ai?

Tác giả gốc: Một con cá CoolFish

Một công ty với 3.000 nhân viên, kiếm được nhiều hơn cả Citigroup và Bank of America. Nó không làm quảng cáo, không có CEO, không ký thỏa thuận cạnh tranh. Tên của nó hiếm khi xuất hiện trên tin tức, cho đến khi nó xuất hiện ở bị cáo.

Vào ngày 24 tháng 2, bên thanh lý Terraform đã kiện gã khổng lồ giao dịch tần suất cao Jane Street. Cáo buộc rằng họ đã sử dụng thông tin nội bộ để giao dịch, thu lợi bất hợp pháp và cuối cùng đẩy nhanh sự sụp đổ của đế chế tiền mã hóa Do Kwon.

Mặc dù Jane Street phủ nhận cáo buộc và cho rằng nó vô căn cứ. Nhưng ánh mắt của thị trường đã bắt đầu đổ dồn vào công ty này. Cùng thời điểm, một bức ảnh chụp thông tin tuyển dụng thực tập sinh của Jane Street đã lan truyền trên Twitter.

Ảnh chụp màn hình cho thấy công ty đang tuyển thực tập sinh giao dịch định lượng, hợp đồng 4 tháng, lương cơ bản 300.000 USD. Điểm mấu chốt là không yêu cầu bạn có nền tảng tài chính hoặc kinh nghiệm lập trình, chỉ hỏi một điều: Bạn có biết giải bài toán không?

Cái nhìn đầu tiên về mức lương và yêu cầu thực sự gây ngạc nhiên. Rốt cuộc công ty này là ai? Lương thực tập sinh định lượng cao như vậy sao? Nó kiếm nhiều tiền như thế nào? Và nó đóng vai trò gì trong thị trường tài chính toàn cầu?

Những câu hỏi này đáng được trả lời một cách nghiêm túc.

Bởi vì khi bạn vén từng lớp bí mật, thực sự hiểu về công ty này, bạn sẽ nhận ra một điều: Sự tồn tại của Jane Street, bản thân nó là một thử nghiệm cực đoan về thông tin, tốc độ và ranh giới quy tắc.

Tên của nó hiếm khi xuất hiện trên tin tức, cho đến khi nó xuất hiện ở bị cáo.

Một căn phòng nhỏ không cửa sổ và bốn tay cờ bạc

Năm 1999, New York.

Ba nhà giao dịch rời khỏi Susquehanna International Group (SIG), cộng thêm một lập trình viên nhảy việc từ IBM, thuê một văn phòng nhỏ không cửa sổ và bắt đầu kinh doanh một thứ mà hầu hết mọi người khinh thường: chênh lệch giá ADR.

ADR, Chứng chỉ lưu ký Mỹ, là chứng chỉ cổ phiếu của các công ty nước ngoài giao dịch trên thị trường Mỹ. Về lý thuyết, giá của nó phải nhất quán với cổ phiếu gốc niêm yết tại quốc gia mẹ, nhưng sự chênh lệch múi giờ, biến động tỷ giá, độ trễ thông tin sẽ tạo ra những khe hở nhỏ giữa hai bên. Bốn nhà sáng lập của Jane Street – Tim Reynolds, Robert Granieri, Michael Jenkins và Marc Gerstein – đã nhìn chằm chằm vào những khe hở này, dùng thuật toán và tốc độ để đổi lấy lợi nhuận.

Công việc kinh doanh này hầu như không có màu sắc: Nó không có câu chuyện vĩ đại, không có tham vọng lật đổ ngành, chỉ có sự nhạy cảm cực độ với con số và sự theo đuổi bệnh hoạn về việc thực thi.

Theo nghiên cứu của cơ quan Alphacution, công ty này ban đầu có thể đã đăng ký dưới tên "Henry Capital", đến tháng 8 năm 2000 đổi tên thành Jane Street. Đối với bên ngoài, họ kín tiếng đến mức gần như ám ảnh.

Sự ám ảnh này dường như từ đầu đã là gen của công ty.

Trong bốn nhà sáng lập, ba người đến từ cùng một công ty, nghỉ việc để khởi nghiệp. Susquehanna thậm chí từng kiện Jane Street ra tòa với lý do "đánh cắp thông tin độc quyền và chiêu mộ nhân tài cốt lõi" – mặc dù vụ kiện cuối cùng không có hồi kết. Sự nhạy cảm này có lẽ đã ảnh hưởng sâu sắc đến cách Jane Street sau này đối xử với bí mật chiến lược của chính mình: không có phỏng vấn truyền thông, không có bài phát biểu tại hội nghị ngành, không có bất kỳ sự phơi bày không cần thiết nào.

Họ chỉ ở trong căn phòng nhỏ không cửa sổ đó, yên lặng giải bài toán.

ETF: Ván cược thay đổi tất cả

Bước vào đầu thế kỷ 21, Jane Street đã đưa ra một quyết định, quyết định này sau này được chứng minh là đã thay đổi tất cả: đặt cược chính vào ETF, một sản phẩm còn nhỏ lẻ vào thời điểm đó.

ETF (Quỹ giao dịch trao đổi), vào đầu những năm 2000 vẫn là sản phẩm tương đối ngoài lề. Thanh khoản mỏng, người tham gia ít, các tổ chức lớn cảm thấy khó ra vào, về cơ bản đều tránh xa. Nhưng chính sự "không ai quan tâm" này đã biến nó thành sân săn lý tưởng của Jane Street.

Nhà tạo lập thị trường là logic cốt lõi của trò chơi này. Nhà tạo lập thị trường đồng thời đưa ra giá mua (bid) và giá bán (ask), sẵn sàng giao dịch với bất kỳ đối tác nào, kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá mua bán. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực hiện cần định giá tài sản chính xác ở cấp độ mili giây, quản lý rủi ro tồn kho khổng lồ, đồng thời duy trì hoạt động liên tục trên thị trường toàn cầu.

Jane Street đã làm được điều này bằng thuật toán, và làm vừa nhanh, vừa chính xác.

Điều xảy ra sau đó, là một trong những câu chuyện kinh điển "chọn đúng đường đua" trong lịch sử.

ETF trong hai mươi năm tiếp theo đã trải qua sự tăng trưởng bùng nổ. Từ quy mô vài nghìn tỷ USD lên hơn mười nghìn tỷ USD, các tổ chức, nhà đầu tư nhỏ lẻ, quỹ hưu trí tranh nhau đổ vào. Và Jane Street, đã trở thành một trong những cơ sở hạ tầng không thể thiếu nhất của thị trường này.

3000 người, vượt mặt Citigroup và Bank of America

Có một nhóm số liệu có thể giúp bạn cảm nhận trực tiếp khả năng kiếm tiền của Jane Street

Năm 2024, thu nhập giao dịch ròng của Jane Street: 20,5 tỷ USD.

Cùng năm, thu nhập ròng bộ phận giao dịch của Citigroup: 19,8 tỷ USD. Bộ phận giao dịch của Bank of America: 18,8 tỷ USD.

Jane Street đã thắng, với khoảng cách 700 triệu USD, vượt Citigroup; với khoảng cách 1,7 tỷ USD, vượt Bank of America.

Theo dữ liệu trực tuyến, Citigroup có khoảng 220.000 nhân viên toàn cầu. Bank of America có khoảng 210.000 nhân viên toàn cầu, trong khi Jane Street có hơn 3.000 nhân viên.

Đây là một hiệu suất gần như dị thường.

Nguồn: MSTIMES

Và đến năm 2025, số liệu còn đáng kinh ngạc hơn, theo Bloomberg và các báo cáo khác, thu nhập giao dịch ròng Q2/2025 của Jane Street là $10,1 tỷ vượt qua tất cả các ngân hàng lớn chính trên Phố Wall,tổng doanh thu 9 tháng đầu năm 2025 là $24 tỷ vượt tổng cả năm 2024......

Đặt những con số này vào hệ tọa độ ngành để so sánh: Thu nhập giao dịch năm 2024 của Citadel Securities khoảng 9,7 tỷ USD, Virtu Financial khoảng 2,9 tỷ USD, Flow Traders khoảng 500 triệu USD. Giữa Jane Street và các đối thủ cạnh tranh, có khoảng cách ít nhất gấp đôi.

Ngoài các con số quy mô, còn có một số dữ liệu thị phần có thể giúp bạn hiểu công ty này đã thâm nhập sâu đến mức nào:

Năm 2024, Jane Street chiếm 24% thị phần thị trường sơ cấp ETF niêm yết tại Mỹ, chiếm 41% khối lượng giao dịch ETF trái phiếu, chiếm 17% thị trường thứ cấp ETF tại châu Âu. Khối lượng giao dịch cổ phiếu trung bình hàng tháng lên tới 2 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 8% tổng khối lượng giao dịch của Options Clearing Corporation trên thị trường quyền chọn Mỹ, chiếm hơn 10% giao dịch cổ phiếu Bắc Mỹ.

Nói cách khác: Bạn, quỹ của bạn, quỹ hưu trí của bạn, mỗi lần mua bán ETF, đối tác có xác suất khá lớn là Jane Street. Và bạn thậm chí không biết sự tồn tại của nó.

OCaml, câu đố và cỗ máy chiến tranh thực sự đó

Trụ sở chính của Jane Street ở 250 Vesey Street, khu tài chính Manhattan, New York. Trong văn phòng, trưng bày một cỗ máy mã hóa Enigma thời Thế chiến II thực sự – loại mà Đức Quốc xã dùng để mã hóa thông tin liên lạc.

Cỗ máy này không phải là đồ trang trí, nó là một tuyên ngôn.

Công ty này thích mã hóa, thích câu đố, thích xây dựng thế giới của riêng mình bằng ngôn ngữ chỉ có số ít người mới giải mã được.

Ngôn ngữ lập trình của hệ thống giao dịch cốt lõi của Jane Street là OCaml.

OCaml là một ngôn ngữ lập trình hàm, nổi tiếng với hệ thống kiểu mạnh và tính logic chặt chẽ, nhưng hầu như không có công ty nào khác trong ngành tài chính sử dụng. Tính đến năm 2023, kho mã OCaml của Jane Street vượt quá 25 triệu dòng – Financial Times chỉ ra rằng, đây là khoảng một nửa lượng mã của Máy va chạm Hadron Lớn.

Sự lựa chọn này trông có vẻ kỳ quặc, nhưng có logic kỹ thuật sâu sắc: Trong hệ thống giao dịch tài chính, một lỗi một dòng mã có thể gây thiệt hại hàng trăm triệu USD. Hệ thống kiểu của OCaml ở giai đoạn biên dịch đã buộc phải loại bỏ một lượng lớn lỗi tiềm ẩn, khó viết mã gây sập khi chạy hơn so với C++.

Tác dụng phụ là: Các kỹ sư từng làm việc tại Jane Street thường khó bị các công ty khác "tiêu hóa" vì thông thạo OCaml. Theo mô tả của headhunter: "Mọi người ở lại Jane Street vì họ yêu thích nơi đó, nhưng cũng vì không ai dùng kỹ năng OCaml để lôi kéo bạn đi."

Điều này tạo thành một hào bảo vệ bất ngờ: Ngăn xếp công nghệ ràng buộc nhân tài.

Đáng chú ý là, Jane Street không có CEO.

Không có bộ máy quan liêu phân cấp rõ ràng, không có cấp bậc quản lý, không có hệ thống chức danh quen thuộc trong ngành tài chính như "Phó Chủ tịch", "Giám đốc Điều hành".

Financial Times mô tả nó như sau: "Một công xã vô chính phủ cực kỳ sinh lời."

Công ty được quyết định chung bởi 30 đến 40 nhân viên kỳ cựu, vận hành thông qua ủy ban quản lý và ủy ban rủi ro. 40 người này nắm giữ khoảng 24 tỷ USD cổ phần của công ty, họ vận hành các bàn giao dịch và bộ phận kinh doanh, nhưng họ không gọi là "chủ tịch", họ chỉ là – chủ sở hữu.

Thù lao của tất cả nhân viên gắn với lợi nhuận chung của công ty, không gắn với hiệu suất giao dịch cá nhân. Điều này có nghĩa là không ai sẽ mạo hiểm vượt quá giới hạn vì tiền thưởng của mình, bởi vì thua là mọi người cùng chịu, thắng là mọi người cùng chia sẻ.

Năm 2024, Jane Street đã trả thù lao 1,4 triệu USD cho toàn bộ kho