Beosin x ACAMS x ABCP: Báo cáo thường niên về tuân thủ chống rửa tiền cho tài sản ảo năm 2025

*Báo cáo này được đồng sản xuất bởi Beosin, ACAMS và ABCP

Lời nói đầu

Năm 2025 là năm then chốt thiết lập cục diện quản lý tài sản ảo toàn cầu, cũng là năm đầy thách thức đối với tuân thủ chống rửa tiền. Từ việc thông qua Đạo luật GENIUS của Mỹ, triển khai toàn diện MiCA của EU, đến việc thông qua lập pháp và thúc đẩy lộ trình ASPIRe của "Điều lệ Stablecoin" tại Hồng Kông, các khu vực pháp lý chính trên toàn cầu đang đẩy nhanh việc xây dựng hệ thống quản lý có hệ thống và đa chiều. Đồng thời, tội phạm tài sản ảo thể hiện đặc điểm xuyên biên giới, có tổ chức và kỹ thuật hóa, đặt ra thách thức nghiêm trọng cho hệ thống chống rửa tiền truyền thống.

Báo cáo này do Beosin khởi xướng, cùng với Hiệp hội Chuyên gia Chống Rửa tiền được Công nhận (ACAMS) và Hiệp hội Chuyên gia Tuân thủ Blockchain (Association of Blockchain Compliance Professionals, ABCP) đồng sáng tác, dựa trên các động thái chống rửa tiền và quản lý tài sản ảo toàn cầu năm 2025, hệ thống hóa tình hình quản lý của các quốc gia và khu vực chính, phân tích sâu các đặc điểm tội phạm và thủ đoạn rửa tiền liên quan đến tài sản ảo, đồng thời tập trung vào các xu hướng công nghệ mới nổi như giao thức thanh toán x402, chuỗi chuyên dụng cho stablecoin, thị trường dự đoán, nỗ lực mang đến một góc nhìn khách quan và chuyên nghiệp, trình bày một báo cáo quan sát hàng năm vừa có chiều sâu vừa có giá trị tham khảo cho những người làm trong ngành, cơ quan quản lý và các nhà nghiên cứu.

1. Phân tích tình hình chống rửa tiền và quản lý tài sản ảo toàn cầu

Năm 2025 được coi là một bước ngoặt trong lịch sử quản lý tài sản ảo (Virtual Assets) toàn cầu. Nếu mười năm trước đó là "thời kỳ quan sát" và "thời kỳ thử nghiệm" của các cơ quan quản lý các quốc gia đối với loại tài sản mới nổi này, thì năm 2025 đánh dấu sự "xác lập quyền" và "hệ thống hóa" chính thức của khung quản lý toàn cầu. Khi công nghệ blockchain được tích hợp sâu vào cơ sở hạ tầng tài chính toàn cầu, các chính phủ không còn chỉ xem xét tài sản ảo từ góc độ đơn lẻ là chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CFT), mà coi chúng là một phần cốt lõi của nền kinh tế số tương lai, từ đó xây dựng một hệ thống quản trị đa chiều bao gồm quản lý thận trọng, hành vi thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và phòng ngừa rủi ro hệ thống.

Trọng tâm quản lý trong năm này thể hiện sự chuyển dịch mô hình sâu sắc: các nhà quản lý chuyển từ việc phản ứng thụ động với đổi mới thị trường sang chủ động thiết lập tiêu chuẩn công nghệ và quy tắc tiếp cận thị trường thông qua lập pháp. Đặc biệt, với việc Đạo luật GENIUS của Mỹ có hiệu lực, Đạo luật Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA) của EU được triển khai toàn diện, và "Điều lệ Stablecoin" của Hồng Kông được thông qua cùng với việc thúc đẩy lộ trình chiến lược "ASPIRe", các trung tâm tài chính lớn trên toàn cầu về cơ bản đã hoàn thành vòng khép kín của thiết kế cấp cao. Xu hướng từ "khám phá mơ hồ" sang "hình thành quy tắc" này không chỉ dọn đường về mặt pháp lý cho sự tham gia quy mô lớn của các tổ chức tài chính truyền thống (TradFi), mà còn đặt ra thách thức chưa từng có đối với khả năng tồn tại tuân thủ của các doanh nghiệp mã hóa gốc.

Logic sâu xa hơn nằm ở chỗ, việc siết chặt và làm rõ quản lý thực chất đã mở đường cho việc "phi tội hóa" và "công cụ hóa tài chính" của tài sản ảo, có ý nghĩa tích cực đối với sự phát triển lành mạnh lâu dài của ngành. Khi khung quản lý được hoàn thiện, khoảng trống lách luật bị thu hẹp hiệu quả, điều này thúc đẩy sự tách biệt hơn nữa giữa dòng tiền bất hợp pháp và thị trường tuân thủ, thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái phát triển theo hướng quy củ hơn, minh bạch hơn. Ranh giới giữa thị trường tuân thủ và hoạt động bất hợp pháp ngày càng rõ ràng, không chỉ tăng cường niềm tin của người tham gia thị trường mà còn đặt nền móng cho việc tích hợp tài sản ảo vào hệ thống tài chính chủ đạo.

1.1 Tình hình quản lý tài sản ảo tại các quốc gia và khu vực chính năm 2025 

1.1.1 Hoa Kỳ 

Tình hình quản lý: Tháng 7 năm 2025, Hoa Kỳ chính thức thông qua Đạo luật GENIUS, thiết lập khung quản lý cho stablecoin thanh toán, đánh dấu lần đầu tiên Hoa Kỳ thừa nhận và quy định stablecoin ở cấp liên bang thông qua luật:

● Xác định rõ stablecoin không phải là chứng khoán, không phải hàng hóa; 

● Bên phát hành phải nắm giữ dự trữ 1:1 (tiền mặt hoặc trái phiếu kho bạc Mỹ trong vòng 93 ngày); 

● Thành lập "Ủy ban Xem xét Chứng nhận Stablecoin", và hạn chế các gã khổng lồ công nghệ (như Meta, Apple) phát hành stablecoin; 

● Tăng cường KYC, AML và bảo vệ người tiêu dùng; 

● Bên phát hành nước ngoài (như Tether) phải đăng ký tại Mỹ, nếu không sẽ bị cấm vào thị trường. 

Rút ra bài học đau đớn từ sự sụp đổ của Terra/Luna và việc FTX chiếm dụng tài sản người dùng, Đạo luật GENIUS đặt ra các tiêu chuẩn gần như khắt khe đối với việc quản lý tài sản dự trữ. Đạo luật bắt buộc bên phát hành phải nắm giữ tài sản dự trữ 1:1, và tài sản đủ điều kiện chỉ giới hạn ở tiền mặt (Cash) hoặc trái phiếu kho bạc Mỹ (Treasury Bills) có kỳ hạn trong vòng 93 ngày. Quy định này loại trừ các tài sản rủi ro cao như thương phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, đảm bảo tính thanh khoản và an toàn cao của tài sản cơ sở đằng sau stablecoin.

Sự đổi mới thể chế quan trọng hơn nằm ở việc tách biệt phá sản và quyền ưu tiên thanh toán. Đạo luật sửa đổi logic áp dụng của luật phá sản, quy định rõ ràng rằng khi bên phát hành phá sản hoặc mất khả năng thanh toán, người nắm giữ stablecoin có "quyền ưu tiên thanh toán đầu tiên" (First Priority) đối với tài sản dự trữ, ưu tiên hơn các chủ nợ không có bảo đảm chung khác của bên phát hành. Điều khoản này về cơ bản giải quyết rủi ro tiền của người dùng trở thành "khoản nợ không có bảo đảm", làm tăng đáng kể niềm tin của các nhà đầu tư tổ chức khi sử dụng stablecoin để thanh toán số tiền lớn. Sự chắc chắn về mặt pháp lý này là tiền đề để các tổ chức tài chính truyền thống dám đưa stablecoin vào hoạt động kinh doanh cốt lõi, đồng thời cũng đặt nền tảng tin cậy pháp lý cho các ứng dụng công nghệ mới nổi như "giao thức thanh toán x402" được đề cập trong các chương sau.

Hiện tại, ngành công nghiệp tài sản ảo tại Hoa Kỳ được quản lý phối hợp bởi nhiều cơ quan: Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) chịu trách nhiệm quản lý tiền ảo có thuộc tính chứng khoán; Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) quản lý giao dịch hợp đồng tương lai tiền ảo; Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) chịu trách nhiệm quản lý việc phát hành, lưu ký và thanh toán stablecoin; Cục Thực thi Tội phạm Tài chính (FinCEN) đấu tranh chống các hành vi phạm tội như rửa tiền. 

Trong khi thiết lập các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, các cơ quan quản lý cũng đang nới lỏng ràng buộc cho các tổ chức tài chính truyền thống. Cục Dự trữ Liên bang đã bãi bỏ các hạn chế trước đây đối với ngân hàng tham gia vào hoạt động kinh doanh tiền mã hóa, cho phép ngân hàng tự quyết định có triển khai các dịch vụ lưu ký, thanh toán và phát hành tài sản mã hóa hay không với điều kiện thiết lập hệ thống quản lý rủi ro (Risk Management) hoàn chỉnh. Tháng 12 năm 2025, Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) tiếp tục phê duyệt đề xuất thủ tục đăng ký thực hiện Đạo luật GENIUS, làm rõ quy trình cụ thể để các công ty con của ngân hàng đăng ký phát hành stablecoin. Tuy nhiên, do lo ngại về chống độc quyền và quyền riêng tư dữ liệu, đạo luật đã thành lập "Ủy ban Xem xét Chứng nhận Stablecoin" và áp đặt các hạn chế bổ sung đối với các công ty công nghệ lớn (như Meta, Apple) phát hành stablecoin. Sự đối xử khác biệt này phản ánh sự cảnh giác của các nhà quản lý đối với mô hình "dữ liệu kinh doanh + độc quyền tài chính", nhằm ngăn chặn các gã khổng lồ công nghệ sử dụng mạng lưới người dùng khổng lồ của họ để hình thành hệ sinh thái khép kín của một loại tiền tệ siêu quốc gia.

1.1.2 Hồng Kông

Tình hình quản lý: Tháng 2 năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Tương lai Hồng Kông (SFC) đã công bố lộ trình quản lý mang tính tiên phong "ASPIRe", nhằm tái định hình toàn diện hệ sinh thái tài chính tài sản ảo của Hồng Kông thông qua năm trụ cột.

● Access (Tiếp cận): Đơn giản hóa việc tiếp cận thị trường thông qua sự rõ ràng về quản lý. Trọng tâm năm 2025 là lấp đầy khoảng trống quản lý trong giao dịch OTC và dịch vụ lưu ký, thiết lập hệ thống cấp phép, cho phép các tổ chức tuân thủ tiếp cận thị trường thuận lợi hơn, đồng thời loại trừ OTC bất hợp pháp ra khỏi hệ thống tài chính chính thức.

● Safeguards (Bảo vệ): Tối ưu hóa gánh nặng tuân thủ. Các nhà quản lý thừa nhận rằng các quy tắc "cào bằng" trước đây (như yêu cầu lưu trữ ví lạnh với tỷ lệ cực cao) có thể đã kìm hãm hiệu quả hoạt động, do đó chuyển sang con đường quản lý "dựa trên rủi ro" (Risk-Based), khám phá việc điều chỉnh tiêu chuẩn công nghệ lưu ký và tỷ lệ lưu trữ dựa trên tiến bộ công nghệ.

● Products (Sản phẩm): Đa dạng hóa nguồn cung sản phẩm. SFC tuyên bố rõ ràng sẽ mở rộng phạm vi tài sản và dịch vụ có thể giao dịch dựa trên loại nhà đầu tư (bán lẻ so với chuyên nghiệp), phá vỡ tình trạng trước đây chỉ giới hạn ở một số loại tiền chủ đạo.

● Infrastructure (Cơ sở hạ tầng): Hiện đại hóa cơ sở hạ tầng quản lý. Sử dụng công nghệ quản lý (RegTech) để nâng cao hiệu quả báo cáo và giám sát, tăng cường chia sẻ thông tin liên