Binance Research Báo cáo hàng năm: Tổng quan toàn cảnh ngành công nghiệp tiền mã hóa năm 2025

Năm 2025 là một năm mang tính bước ngoặt đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa, nhưng cũng là một năm thị trường phân hóa rõ rệt.

Một mặt, tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa lần đầu tiên vượt qua 4 nghìn tỷ USD, Bitcoin lập kỷ lục mới, sự tham gia của các tổ chức tiếp tục sâu rộng hơn, môi trường quản lý - đặc biệt là các chính sách liên quan đến stablecoin - đạt được tiến triển thực chất, các công cụ đầu tư tuân thủ ngày càng phong phú. Tất cả những điều này đánh dấu việc tài sản tiền mã hóa đang hòa nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính chủ đạo.

Nhưng mặt khác, sự lặp lại của chính sách tiền tệ, leo thay căng thẳng thương mại và rủi ro địa chính trị gia tăng đã làm trầm trọng thêm sự bất ổn kinh tế vĩ mô, khiến thị trường thường xuyên rơi vào "chế độ phòng ngừa rủi ro", biến động giá tăng đáng kể. Điều này khiến tổng vốn hóa tài sản tiền mã hóa dao động mạnh trong khoảng từ 2,4 nghìn tỷ USD đến 4,2 nghìn tỷ USD, biên độ gần 76%. Mặc dù cơ sở hạ tầng ngành và môi trường thể chế tiếp tục được cải thiện, thị trường tiền mã hóa vẫn ghi nhận mức giảm khoảng 7,9% trong cả năm.

Tín hiệu cốt lõi đằng sau điều này là: Năm 2025, logic hình thành giá của tài sản tiền mã hóa đã rõ ràng bị chi phối nhiều hơn bởi kinh tế vĩ mô và chu kỳ tài chính truyền thống, thay vì chỉ đơn thuần được quyết định bởi nhịp độ ứng dụng của chính ngành công nghiệp tiền mã hóa.

Môi trường vĩ mô: Năm của biến động trong màn sương dữ liệu

Từ góc nhìn vĩ mô, năm 2025 có thể được định nghĩa là một năm song hành giữa "màn sương dữ liệu" và biến động cao. Thị trường lần lượt trải qua các sự kiện như chính phủ mới của Mỹ lên nắm quyền, cú sốc thuế quan "Ngày Giải phóng", và việc chính phủ tạm ngừng hoạt động theo giai đoạn, khiến tính dễ đọc của dữ liệu vĩ mô giảm mạnh. Mặc dù vào đầu nửa cuối năm, tâm lý đầu cơ liên quan đến trí tuệ nhân tạo và Dự luật tài chính OBBBA (một dự luật tài chính tổng hợp quy mô lớn được Quốc hội Mỹ thông qua vào năm 2025) đã đẩy Bitcoin lên mức cao kỷ lục mới, nhưng do tiến độ thúc đẩy quản lý không đạt kỳ vọng, tài sản tiền mã hóa đã tách biệt rõ rệt với đợt phục hồi của tài sản rủi ro truyền thống vào cuối năm.

Tuy nhiên, triển vọng năm 2026 lại hướng tới một "khởi động lại rủi ro" rõ ràng, được thúc đẩy bởi một bộ "tam tấu chính sách": Nới lỏng tiền tệ đồng bộ toàn cầu, kích thích tài khóa quy mô lớn thông qua hoàn trả tiền mặt và giảm thuế, cùng với làn sóng nới lỏng quản lý. Sự kết hợp này hứa hẹn thay thế hành vi đầu cơ do nhà đầu tư nhỏ lẻ chi phối bằng dòng vốn tổ chức chảy vào, và với sự hỗ trợ tiềm năng từ dự trữ chiến lược Bitcoin của Mỹ, mở ra một chu kỳ mở rộng do thanh khoản thúc đẩy cho thị trường tiền mã hóa.

Bitcoin: Xu hướng tài sản hóa vĩ mô được củng cố thêm

Bitcoin trong năm 2025 cho thấy sự tách biệt rõ ràng giữa sức mạnh cấu trúc thị trường và hoạt động kinh tế cơ sở. Mặc dù BTC nhiều lần lập kỷ lục mới trong năm, nhưng giá đóng cửa cả năm giảm nhẹ, thể hiện kém hơn vàng và hầu hết các chỉ số chứng khoán chính; tuy nhiên, vốn hóa thị trường của nó vẫn ổn định ở mức khoảng 1,8 nghìn tỷ USD, tỷ lệ chiếm lĩnh thị trường duy trì trong khoảng 58%–60%.

Mặc dù biểu hiện giá yếu, nhưng xu hướng tập trung vốn vào BTC lại được củng cố thêm. ETF spot của Mỹ ghi nhận dòng vốn ròng tích lũy vượt 21 tỷ USD, quy mô nắm giữ cấp doanh nghiệp vượt 1,1 triệu BTC, chiếm khoảng 5,5% tổng nguồn cung. An ninh mạng tiếp tục được nâng cao: tổng sức mạnh băm toàn mạng vượt 1 ZH/s, độ khó khai thác tăng khoảng 36% so với cùng kỳ, cho thấy ý chí đầu tư của thợ đào vẫn mạnh mẽ.

Ngược lại, hoạt động trên chuỗi cơ sở của Bitcoin có phần chậm lại: số lượng địa chỉ hoạt động giảm khoảng 16% so với cùng kỳ, số lượng giao dịch thấp hơn đỉnh chu kỳ trước đó, hoạt động token đầu cơ chỉ xuất hiện dưới dạng ngắn hạn, không bền vững. Tổng hợp lại, thanh khoản, hình thành giá và nhu cầu đối với Bitcoin ngày càng được thực hiện thông qua các kênh tài chính ngoài chuỗi và hành vi nắm giữ dài hạn, trong khi lớp cơ sở đóng vai trò hỗ trợ nhiều hơn, điều này củng cố thêm định vị của Bitcoin như một tài sản tài chính vĩ mô thay vì một mạng lưới giao dịch.

Layer 1: Khả năng chuyển hóa thành giá trị, quyết định giá trị dài hạn

Ở cấp độ L1, năm 2025 đã chỉ rõ rằng "mức độ hoạt động" tự thân nó không tương đương với sự liên quan kinh tế. Nhiều mạng lưới không thể chuyển hóa lượng người dùng thành phí, thu giữ giá trị hoặc biểu hiện token bền vững. Đồng thời, bức tranh L1 tiếp tục tập trung vào một số ít các blockchain công cộng hàng đầu.

• Ethereum vẫn giữ vị thế thống trị về mức độ hoạt động của nhà phát triển, thanh khoản DeFi và tổng giá trị, nhưng việc di chuyển lớp thực thi ra ngoài và nén phí giao dịch do Rollup mang lại khiến ETH tiếp tục tụt hậu về mặt biểu hiện tương đối so với BTC. Ngược lại
• Solana trong khi duy trì khối lượng giao dịch cao và số người dùng hoạt động hàng ngày cao, đã mở rộng đáng kể nguồn cung stablecoin, vẫn có thể tạo ra doanh thu giao thức đáng kể sau khi cơn sốt đầu cơ giảm nhiệt, và thành công nhận được sự phê duyệt ETF spot của Mỹ, nâng cao đáng kể khả năng tiếp cận tổ chức.
• BNB Chain dựa trên nền tảng giao dịch bán lẻ mạnh mẽ và câu chuyện thị trường, đã thúc đẩy dòng giao dịch spot, phái sinh và thanh toán stablecoin trên chuỗi, đồng thời tích cực triển khai RWA, biến BNB trở thành tài sản chủ đạo có biểu hiện mạnh nhất năm 2025.

Tín hiệu then chốt của năm 2025 nằm ở: Sự khác biệt hóa của L1 ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiếm tiền hóa dòng tiền thường xuyên (giao dịch, thanh toán hoặc giải quyết tổ chức), thay vì chỉ đơn thuần theo đuổi tối đa hóa số lượng giao dịch.

Ethereum L2: Quy mô đã đạt được, sự phân hóa đang tăng tốc

Năm 2025, các mạng Layer 2 của Ethereum đã đảm nhận hơn 90% khối lượng thực thi giao dịch liên quan đến Ethereum, chủ yếu nhờ vào việc mở rộng dung lượng blob và giảm chi phí khả dụng dữ liệu (DA) do nâng cấp giao thức mang lại. Nhưng khi việc thực thi di chuyển ra ngoài chuỗi, vấn đề cốt lõi là: Liệu những quy mô này có thể chuyển hóa thành việc sử dụng bền vững, doanh thu phí và sự phối hợp nhất quán với động lực kinh tế cơ sở hay không.

Từ góc độ này, kết quả cho thấy sự phân hóa rõ rệt: Mức độ hoạt động, thanh khoản và phí giao dịch chủ yếu tập trung vào một số ít Rollup lạc quan (như Base, Arbitrum) và một số ứng dụng chuỗi có trường hợp sử dụng rõ ràng và trải nghiệm người dùng xuất sắc; trong khi một số lượng lớn dự án chứng kiến lượng sử dụng giảm mạnh sau khi động lực khuyến khích suy giảm.

ZK Rollup tiếp tục đạt được tiến bộ về hiệu quả chứng minh và phi tập trung hóa, nhưng vẫn tụt hậu một bậc về TVL và quy mô phí giao dịch so với Rollup lạc quan. Sự phân mảnh hệ sinh thái do hơn một trăm Rollup mang lại, hiệu ứng biên giảm dần của động lực khuyến khích, và tiến độ phi tập trung hóa trình tự không đồng đều, vẫn là những yếu tố hạn chế.

DeFi: Hướng tới "Thể chế hóa cấu trúc"

Năm 2025, DeFi tiến thêm một bước trên con đường chuyển đổi sang "thể chế hóa cấu trúc", trọng tâm chuyển sang hiệu quả vốn và tính tuân thủ. TVL ổn định ở mức 124,4 tỷ USD, cấu trúc vốn nghiêng rõ rệt về phía stablecoin và tài sản sinh lời, thay vì token lạm phát.

Một khoảnh khắc lịch sử xuất hiện: TVL RWA (17 tỷ USD) lần đầu tiên vượt qua DEX, chủ yếu được thúc đẩy bởi trái phiếu chính phủ và cổ phiếu được token hóa. Đồng thời, Đạo luật GENIUS của Mỹ cung cấp hướng dẫn rõ ràng về mặt quản lý cho stablecoin, thúc đẩy vốn hóa thị trường của nó vượt 307 tỷ USD, và biến nó thành cơ sở hạ tầng giải quyết toàn cầu quan trọng.

Từ góc độ mô hình kinh doanh, DeFi đã trở thành một hệ thống dòng tiền trưởng thành: doanh thu giao thức đạt 16,2 tỷ USD, có thể sánh ngang với các tổ chức tài chính truyền thống lớn, token quản trị cũng dần tiến hóa thành "blue-chip tiền mã hóa" được hỗ trợ bởi lợi nhuận thực sự. Tỷ trọng giao dịch trên chuỗi tiếp tục tăng, tỷ lệ giao dịch spot giữa DEX và CEX từng tiệm cận 20%.

Stablecoin: Năm đầu tiên thực sự hòa nhập chủ đạo

Năm 2025 là năm đột phá khi stablecoin hoàn toàn hướng tới chủ đạo. Nhờ sự chắc chắn về quản lý do Đạo luật GENIUS mang lại cùng với sự tham gia của các tổ chức, tổng vốn hóa thị trường stablecoin tăng gần 50% so với cùng kỳ, vượt qua 305 tỷ USD. Khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày tăng 26% lên 3,54 nghìn tỷ USD, vượt xa 1,34 nghìn tỷ USD của Visa, xác thực đầy đủ ưu thế của stablecoin trong thanh toán nhanh chóng, không biên giới.

Các đối thủ nặng ký mới liên tục xuất hiện: Sáu stablecoin mới bao gồm BUIDL, PYUSD, RLUSD, USD1, USDf và USDtB đều đạt vốn hóa thị trường vượt 1 tỷ USD, mang lại sự cạnh tranh mới và các trường hợp sử dụng thế giới thực cho thị trường. Những thay đổi này cùng nhau đặt nền móng cho sự mở rộng liên tục của stablecoin trong lĩnh vực thanh toán, tiết kiệm và công nghệ tài chính.

Tiền mã hóa cấp người tiêu dùng: Từ cơ sở hạ tầng đến ứng dụng

Tiền mã hóa cấp người tiêu dùng đang bước vào một giai đoạn then chốt: cơ sở hạ tầng blockchain đang trưởng thành, trọng tâm ngành chuyển