Chuyện gì đã xảy ra với Ethereum?

Tiêu đề gốc: What happened to Ethereum?

Tác giả gốc: @paramonoww

Biên dịch: Peggy, BlockBeats

Lời người biên tập: Gần đây, Vitalik Buterin đã đăng một bài viết dài chỉ ra rằng, với khả năng mở rộng của L1 Ethereum được cải thiện đáng kể và sự chậm trễ lâu dài trong việc L2 tiến tới "Giai đoạn 2", tầm nhìn trước đây coi L2 là "sharding thương hiệu của Ethereum" đã không còn khả thi. Ông nhấn mạnh, L1 đang tăng tốc trở lại trục mở rộng chính và không còn cần L2 làm "cây nạng" để mở rộng hiệu suất.

Việc định vị lại L2 này đã khơi mào một cuộc thảo luận rộng rãi trong cộng đồng. Ngoài giá cả, bài viết này hướng sự chú ý trở lại chính Ethereum: từ sự thoái lui của câu chuyện "tiền tệ siêu âm", sự dao động trong lộ trình Rollup, đến việc thiếu vắng động lực tài chính và sự chảy máu chất xám cốt lõi, vấn đề không đến từ cạnh tranh bên ngoài mà bắt nguồn từ sự mơ hồ về phương hướng và sự hao tổn nội bộ mang tính cấu trúc.

Với việc Vitalik phản tư về lộ trình hiện tại và Ethereum Foundation thúc đẩy cải cách nội bộ, Ethereum đang đứng trước ngưỡng cửa của một bước ngoặt quan trọng. Liệu nó có thể từ ý thức hệ quay trở lại với mục tiêu rõ ràng và hiệu quả thực thi hay không sẽ quyết định việc nó lấy lại sức sống hay tiếp tục làm hao mòn sự kiên nhẫn của thị trường.

Trong bối cảnh này, Vitalik đề xuất L2 định vị lại giá trị của chính mình, chuyển hướng sang các hướng khác biệt như tăng cường quyền riêng tư, tối ưu hóa sâu cho ứng dụng cụ thể, khả năng mở rộng cực đại, các kịch bản phi tài chính, kiến trúc độ trễ cực thấp hoặc oracle tích hợp sẵn; nếu tiếp tục xử lý tài sản liên quan đến ETH, ít nhất phải đạt Stage 1 và tăng cường khả năng tương tác với mạng chính Ethereum càng nhiều càng tốt.

Dưới đây là bài viết gốc:

Bài viết này chủ yếu được lấy cảm hứng từ một tweet gần đây của Vitalik về sự thay đổi và tình trạng thị trường hiện tại. Trong bối cảnh toàn bộ thị trường đang đi xuống, thực sự khó để đổ lỗi cho một cá nhân nào đó, và tôi cũng không có ý định làm điều đó.

Tôi viết bài này với tư cách là một người đã từng hợp tác với nhiều đội ngũ Ethereum, đại diện cho một quỹ đầu tư mạo hiểm đầu tư vào nhiều giao thức xây dựng trên Ethereum, và cũng từng là người ủng hộ và tín đồ kiên định lâu dài của Ethereum và hệ sinh thái EVM của nó.

Nhưng đáng tiếc là, hiện nay tôi khó có thể nói ra những lời tương tự. Bởi vì tôi cảm thấy, Ethereum đang mất phương hướng (và không chỉ có mình tôi có cảm giác này).

Tôi không muốn thảo luận về biến động giá của ETH, nhưng cũng không thể phớt lờ một thực tế: với tư cách là đồng tiền mã hóa có vốn hóa thị trường lớn thứ hai toàn cầu, biểu hiện của ETH đầy rẫy sự bất định. Bất kể thị trường toàn cầu đi đâu, hành vi của ETH đều giống một stablecoin đang "thoát neo" hơn.

Bài viết này muốn thảo luận về: trong vài năm qua, rốt cuộc điều gì đã xảy ra với Ethereum, và tại sao ngày càng nhiều người đang mất niềm tin, hoặc đã hoàn toàn mất niềm tin. Ethereum không thua Solana hay bất kỳ dự án nào khác, Ethereum đang thua chính nó.

Lộ trình tập trung vào Rollup

Khi Ethereum đề xuất "lộ trình tập trung vào Rollup", hầu như tất cả mọi người đều cảm thấy phấn khích. Tầm nhìn mà nó vẽ ra là: Rollup (và Validium) chịu trách nhiệm mở rộng quy mô, giao dịch của người dùng cuối chủ yếu xảy ra trên Rollup, còn Ethereum tồn tại như một lớp xác thực - nghĩa là, ưu tiên trở thành L1 của Rollup, chứ không phải L1 phục vụ trực tiếp người dùng.

So với việc phát triển một L1 hoàn toàn mới, việc phát triển Rollup nhanh hơn, chi phí thấp hơn, do đó tương lai "hàng ngàn Rollup cùng tồn tại" trông vừa thực tế vừa lạc quan.

Vậy còn có thể xảy ra vấn đề gì nữa?

Thực tế chứng minh, vấn đề gì cũng có thể xảy ra, và hầu như tất cả đều đã xảy ra: những tranh cãi vô nghĩa, đặt ý thức hệ lên trên nhu cầu thực tế, sự hao tổn nội bộ lâu dài trong cộng đồng, khủng hoảng bản sắc, và sự do dự cũng như từ bỏ kiểu trì hoãn đối với tầm nhìn tập trung vào Rollup.

Chỗ nào có thể xảy ra vấn đề, thì đều đã xảy ra. Đa số trong cộng đồng từng coi Max Resnick là một nhân vật bất tài và "xấu xa", cho đến sau này mới phát hiện ra, anh ta gần như đã đúng trong tất cả các vấn đề then chốt.

Trong thời gian làm việc tại Consensys, Max nhiều lần chỉ ra những thay đổi mà Ethereum cần thực hiện để tiếp tục tiến lên, nhưng gần như chỉ có chỉ trích chào đón anh, sự ủng hộ thực sự rất ít ỏi.

Khoảnh khắc phi lý nhất, không gì khác ngoài việc toàn bộ ngành bắt đầu thảo luận nghiêm túc những vấn đề như: một L2 cụ thể rốt cuộc có phải là một phần của Ethereum hay không, ví dụ:

Quan điểm A: "Base là sự mở rộng của Ethereum, chúng tôi đóng góp rất lớn cho hệ sinh thái Ethereum."

Quan điểm B: "Base không phải là sự mở rộng của Ethereum, nó là một hệ thống độc lập."

Chúng ta đang thảo luận cái quái gì vậy?

Loại thảo luận này rốt cuộc giúp ích gì cho Ethereum và hệ sinh thái của nó hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn? Tại sao mọi người lại phải tranh luận nghiêm túc đến vậy về "cái gì là Ethereum", "cái gì không phải là Ethereum"? Chẳng lẽ chúng ta không có vấn đề quan trọng hơn cần giải quyết sao?

Nếu chúng ta khẳng định: bởi vì Rollup sử dụng ETH làm gas, nên chúng là sự mở rộng của Ethereum - nghe có vẻ hợp lý; nếu chúng ta khẳng định: Rollup không phải là sự mở rộng của Ethereum, mà là ứng dụng xây dựng trên Ethereum, hưởng lợi từ nó - điều đó dường như cũng hợp lý.

Đúng không? Thực ra hoàn toàn không đúng.

Cái gọi là "thảo luận ý thức hệ" này, hoàn toàn không phải là thảo luận, mà là hai nhóm nhỏ tự mãn đang chửi nhau, cố gắng chứng minh mình mới là đúng. Chúng ta không cần PvP, chúng ta cần PvE. Vấn đề không phải là "chúng ta đối lập với nhau", mà là "chúng ta cùng nhau đối mặt với vấn đề và tương lai".

Nhưng không may, nhiều người thích cảm giác kích thích tâm lý hơn, thay vì suy xét một chút rằng: có lẽ quan điểm của mình không hoàn toàn đúng.

Ưu tiên ý thức hệ công nghệ hơn nhu cầu người dùng

Based Rollup, Booster Rollup, Native Rollup, Gigagas Rollup, Keystore Rollup.

Loại nào tốt hơn? Loại nào mới là tương lai? Chúng nên kết nối với nhau như thế nào?

"Loại này mới là tương lai." "Không, loại kia mới là tương lai." "Không có lý do gì để không phát triển Based Rollup." "Native Rollup phù hợp hơn với Ethereum, chúng sẽ thay thế toàn bộ hệ sinh thái."

Tất cả những tranh cãi này... kết quả cuối cùng lại là Arbitrum và Base tiếp tục chiến thắng.

Ưu việt về mặt công nghệ thực sự có thể mang lại lợi thế, nhưng với điều kiện không so sánh táo với lê, hoặc phân biệt quá mức giữa cam với cam. Các giải pháp này đủ giống nhau, giống đến mức người dùng căn bản không quan tâm. Bên ngoài bong bóng, không ai quan tâm đến những chi tiết vụn vặt này. Thêm một precompile, bớt một precompile, sẽ không quyết định thắng thua.

"Ồ, chúng tôi mới thực sự phù hợp với Ethereum, chúng tôi gần gũi hơn với Ethereum, thể hiện giá trị cốt lõi của nó, người dùng chắc chắn sẽ chọn chúng tôi."

Tôi muốn hỏi một câu: rốt cuộc là loại giá trị nào? Và là nhóm người dùng nào sẽ vì thế mà chọn bạn?

@0xFacet đã trở thành Rollup Stage 2 đầu tiên, xứng đáng là hình mẫu "phù hợp với Ethereum".

Nhưng bây giờ nó ở đâu? Người dùng của nó ở đâu? Nhà phát triển ở đâu? KOL công nghệ ở đâu? Những người ủng hộ hô hào câu chuyện hệ sinh thái và sự phù hợp với Ethereum ở đâu? Có bao nhiêu người đã nghe nói đến Facet? Facet có bao nhiêu ứng dụng?

Cá nhân tôi không có thành kiến gì với Facet. Tôi đã trao đổi nhiều lần với người sáng lập của nó, rất tôn trọng anh ấy, anh ấy là một người tuyệt vời. Nhưng những người từng hô hào "chúng ta cần nhiều Rollup Stage 2 hơn" giờ đang ở đâu? Tôi không biết, bạn cũng không biết.

Động lực tài chính mạnh hơn nhiều so với động lực công nghệ. Tôi từng là người ủng hộ trung thành của Taiko, đặc biệt ngưỡng mộ nghiên cứu của họ xoay quanh Based Rollup: khả năng chống kiểm duyệt mạnh hơn, tính trung lập, không có rủi ro trình tự sắp xếp ngừng hoạt động, người xác thực L1 còn có thể kiếm được nhiều tiền hơn.

Vậy vấn đề nằm ở đâu?

Vấn đề nằm ở chỗ bài toán kinh tế đằng sau mô hình này không thông. Bạn không thể ép buộc người khác từ bỏ thu nhập của mình vì cái gọi là "sự phù hợp".

Arbitrum hứa hẹn trình tự sắp xếp phi tập trung; Scroll đã hứa; Linea, zkSync, Optimism đều đã hứa. Bây giờ chúng ở đâu? Những trình tự sắp xếp đó ở đâu?

Hầu như trong tài liệu của mỗi Rollup đều có một câu như thế này: "Hiện tại chúng tôi sử dụng trình tự sắp xếp tập trung, nhưng trong tương lai có mong muốn mạnh mẽ phi tập trung hóa." Nhưng hầu như không có ai thực hiện lời hứa. Metis đã làm được, nhưng dù may mắn hay không may, hầu như không ai quan tâm đến Metis.

Tôi có cho rằng, ban đầu họ đã hứa quá mức để làm hài lòng những người theo chủ nghĩa nguyên thủy ETH có ảnh hưởng? Có.

Tôi có cho rằng, trong lòng họ thực sự muốn phi tập trung hóa trình tự sắp xếp? Cũng có. Nhưng điều này không hợp lý về mặt kinh tế.

Coinbase (Base) có nghĩa vụ pháp lý phải tạo ra càng nhiều lợi nhuận càng tốt cho công ty, các đội ngũ khác cũng vậy. Tại sao lại chủ động bóp nghẹt nguồn thu nhập của chính mình? Điều này hoàn toàn vô lý.

Trong thu nhập của Base, chỉ có khoảng 5% chảy về Ethereum. Rollup chưa bao giờ là sự mở rộng của Ethereum.

Taiko đã từng có những ngày như thế này: phí nó trả cho Ethereum cho việc sắp xếp, còn nhiều hơn phí giao dịch thu từ người dùng. Và một công ty như Taiko, ngoài việc trả phí cho Ethereum, còn có rất nhiều chi phí vận hành khác.

Cái gọi là tầm nhìn về Based Rollup hoặc Rollup "phù hợp với Ethereum", chỉ có thể thành lập với điều kiện đội ngũ sẵn sàng từ bỏ thu nhập của chính mình.

Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của tính phi tập trung, bảo mật và không cần cấp phép. Nhưng nếu